Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Artykuł 339 Kodeksu cywilnego ustanawia ważne założenie prawne dotyczące posiadania rzeczy. Przepis wyraźnie stwierdza, że zakłada się, iż osoba, która faktycznie włada rzeczą, jest jej posiadaczem samoistnym. Oznacza to, że do momentu udowodnienia przeciwnie, istnieje domniemanie prawne, iż ta osoba ma pełnię władztwa nad rzeczą i korzysta z niej jak właściciel. Jest to tzw. domniemanie posiadacza samoistnego, które upraszcza kwestę ustalania stanu faktycznego posiadania, zwłaszcza w sytuacjach spornych. Nie wymaga się od danej osoby od razu wykazywania tytułu prawnego, na podstawie którego włada rzeczą, co jest ważne z punktu widzenia praktycznego stosowania prawa.
Przepis ten ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie istnieje konieczność ustalenia statusu osoby władającej daną rzeczą. W szczególności odnosi się do sytuacji, kiedy występuje spór o posiadanie albo o prawo do rzeczy ruchomej lub nieruchomej. Domniemanie, że posiadacz faktyczny jest posiadaczem samoistnym, ułatwia rozstrzyganie i chroni w zakresie faktycznego korzystania z rzeczy. Obejmuje to zarówno przedmioty materialne, jak i nieruchomości. Artykuł 339 jest szczególnie istotny w pozwach o ochronę posiadania oraz w sporach o własność, gdyż wskazuje na priorytet faktycznego władającego, dopóki nie zostanie wykazane inaczej.
Przykładowo wyobraźmy sobie sytuację, w której osoba A zajmuje mieszkanie, do którego posiada klucze i stale w nim przebywa. Jeśli osoba B twierdzi, że jest właścicielem mieszkania, to na początku prawodawca zakłada, że A jest posiadaczem samoistnym, ponieważ faktycznie włada rzeczą. To domniemanie obciąża osobę B, która musi udowodnić swoje prawo do mieszkania lub wykazać, że A włada nim bezprawnie. Dzięki temu A ma prawo korzystać z mieszkania tak jak właściciel, dopóki nie zapadnie inny wyrok. Pozwala to uniknąć bezpodstawnego pozbawienia osoby faktycznie władającej rzeczy jej statusu i praw.
Częstym nieporozumieniem związanym z Art. 339 KC jest mylenie domniemania posiadacza samoistnego z potwierdzeniem własności. Domniemanie to dotyczy tylko faktu posiadania i nie przesądza o prawie własności do rzeczy. Innym błędem jest przyjmowanie, że posiadacz faktyczny automatycznie staje się właścicielem, co jest nieprawidłowe – własność musi być wykazana niezależnie. Ponadto, osoby władające rzeczą na czyjąś rzecz (np. najemcy, użytkownicy) nie są posiadaczami samoistnymi, co nie zawsze jest dobrze rozumiane. Zrozumienie różnicy między posiadaniem samoistnym a zależnym jest kluczowe dla prawidłowego stosowania tego przepisu. W przypadku indywidualnych wątpliwości dotyczących posiadania warto skonsultować się z prawnikiem, by dokładnie ocenić swoje prawa i obowiązki.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… całej nieruchomości i domaga się stwierdzenia zasiedzenia udziałów należących do pozostałych współwłaścicieli, nie ma zastosowania domniemanie samoistności posiadania ( art. 339 k.c. ). Przepis art. 206 k.c. daje bowiem każdemu ze współwłaścicieli uprawnienie do współposiadania rzeczy wspólnej. W konsekwencji, z samego faktycznego władania rzeczą przez współwłaściciela nie wynika jeszcze, że jest on jej samoistnym…
Fragment uzasadnienia
… zastosowanie znalazło także domniemanie samoistności posiadania nieruchomości, w zakresie treści służebności, przez poprzednika prawnego wnioskodawcy, sformułowane przepisem z art. 339 k.c. Uczestnicy nie przedstawili żadnego dowodu na jego obalenie, nie stawili się także na termin przesłuchania stron; zaprezentowali jedynie twierdzenie, że z faktu wydania decyzji wywłaszczeniowej, w oparciu o którą nastąpiło władanie…
Fragment uzasadnienia
… że spełniony został właścicielski aspekt władania – tzw. corpus , sfera wewnętrznego nastawienia – tzw. animus chroniona była domniemaniem prawnym wynikającym z art. 339 kc. Domniemanie to uwzględnił Sąd I instancji prawidłowo konstruując stan faktyczny. Zostało ono raz jeszcze podniesione w postępowaniu apelacyjnym przez pełnomocnika wnioskodawcy. Spowodowało to odwrócenie ciężaru dowodu. Apelujący zwalczał je podnosząc…
Fragment uzasadnienia
… władania przez ojca wnioskodawcy przedmiotową nieruchomością (aż do jego śmierci), stanowił wystarczającą podstawę domniemania , że to władanie było posiadaniem samoistnym ( art. 339 kc ). Jako , że jest to domniemanie prawne , to sąd jest nim związany o ile oczywiście nie dojdzie do jego obalenia ( art. 234 kpc ). Do takiego wzruszenia nie tylko nie doszło , ale zainteresowani uczestnicy , w tym i M. W. , nawet w tym…
Fragment uzasadnienia
… jest faktyczne władanie rzeczą. Wykazanie władania rzeczą stanowi z kolei warunek powołania się na domniemanie, że ten kto faktycznie rzeczą włada jest posiadaczem samoistnym ( art. 339 k.c. ). Ocena władztwa wykonywanego przez Skarb Państwa nad nieruchomościami objętymi wnioskiem powinna uwzględniać element woli władania rzeczą dla siebie, prowadzący do ustalenia samoistnego charakteru posiadania. Czynnik woli składający…
Fragment uzasadnienia
… czynności wnioskodawcy określających jego stosunek do nieruchomości , jako wskazujących na wolę władania nią jako właściciel oraz bez uwzględnienia domniemania opisanego w art. 339 kc , które stosowanie do treści art. 234 kpc wiąże sąd , dopóki nie zostanie obalone przez uczestnika , który sprzeciwia się zasiedzeniu. W związku z tym Sąd Najwyższy odwołując się do własnego utrwalonego już orzecznictwa , podkreślił i to, że…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 339: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoTo osoba, która faktycznie włada rzeczą i jest domniemana przez prawo jako posiadająca ją na własność, aż do udowodnienia przeciwnie.
Nie, domniemanie odnosi się wyłącznie do faktycznego posiadania, nie do praw własności, które trzeba wykazać oddzielnie.
Przepis jest stosowany, gdy trzeba ustalić, kto faktycznie włada rzeczą, zwłaszcza w sporach o posiadanie lub prawo do rzeczy.
Nie, najemca włada rzeczą na podstawie umowy i jest posiadaczem zależnym, nie samoistnym.
Ułatwia ochronę osób faktycznie władających rzeczą oraz upraszcza wykazanie stanu posiadania w sytuacjach spornych.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 339