Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Artykuł 338 Kodeksu cywilnego wskazuje, kto jest dzierżycielem rzeczy. Zapis ten formułuje definicję dzierżyciela jako osoby, która włada rzeczą faktycznie, czyli fizycznie, ale nie we własnym imieniu, lecz za kogoś innego. Oznacza to, że kluczową cechą dzierżyciela jest fakt, iż nie posiada on prawa własności do rzeczy, jednak posiada władzę nad nią na podstawie stosunku prawnego łączącego go z właścicielem albo innym uprawnionym podmiotem. Przepis ten odróżnia dzierżyciela od właściciela oraz osoby posiadającej rzecz samodzielnie. Dzierżyciel działa w imieniu i na rzecz innego podmiotu, posiadając przy tym rzeczywistą kontrolę nad przedmiotem.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba faktycznie korzysta z rzeczy lub ją przechowuje, choć nie jest jej właścicielem. Typowymi przykładami są najemcy, osoby użyczające rzeczy, osoby przechowujące rzeczy jako powiernicy, czy osoby mające rzecz w użytkowaniu na podstawie umowy zawartej z właścicielem. Charakterystyczne jest tutaj to, że dzierżyciel nie dysponuje prawem własności, więc jego władzę nad rzeczą konstytuuje przede wszystkim podstawa prawna oraz faktyczne władztwo nad rzeczą. Celem normy jest prawidłowe określenie pozycji dzierżyciela w obrocie prawnym, co ma znaczenie dla określenia praw i obowiązków względem rzeczy.
Przykładem zastosowania artykułu może być sytuacja, w której osoba wynajmuje mieszkanie. Wynajmujący pozostaje właścicielem lokalu, natomiast najemca włada nim faktycznie, zamieszkując i korzystając z niego. W takim przypadku najemca jest dzierżycielem wewnętrznym, gdyż włada rzeczą za właściciela, któremu przysługuje prawo własności. Istotne jest, że władzę te uzyskuje on na podstawie umowy najmu, dzięki czemu przepis definiuje jego status prawny jako dzierżyciela.
Często spotykanymi błędami przy stosowaniu Art. 338 KC są mylenie dzierżyciela z właścicielem lub posiadaczem samoistnym, gdyż osoby nieposiadające prawa własności często są mylnie uważane za właścicieli. Inny błąd to mniemanie, że dzierżyciel zawsze musi posiadać pisemną umowę potwierdzającą władzę nad rzeczą, podczas gdy istotna jest sama faktyczna możliwość władającego rzeczą i podstawa prawna jego działania. Nierzadko pojawia się również niejasność w rozróżnieniu między posiadaniem faktycznym a prawnym. Znajomość Art. 338 KC pozwala jednak prawidłowo wskazać stronę dzierżyciela i jej status. W indywidualnych przypadkach interpretacja przepisu może wymagać konsultacji z prawnikiem, aby właściwie ustalić sytuację faktyczną i prawną.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację właściciela nieruchomości, uznając, że pozwany miał skuteczne uprawnienie do korzystania z gruntu. W uzasadnieniu podkreślono, że dobrą wiarę domniemywa się z mocy prawa, a art. 5 k.c. nie służy do oceny samego rozstrzygnięcia sądu. Orzeczenie jest ważne dla spraw o służebność przesyłu…
Fragment uzasadnienia
… Element fizycznego władania rzeczą zwykle występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego ( art. 336 k.c. ). Jest to także niezbędny element dzierżenia ( art. 338 k.c. ). Przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest jednak fizyczne władanie rzeczą przez pozwanego w chwili wyrokowania ( tak: SN w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. IV CSK 135/14, LEX nr 1628951). W niniejszej sprawie…
Fragment uzasadnienia
… w drodze zasiedzenia. Dla porządku należy dodać, iż wśród stanów władania rzeczą występuje również dzierżenie, które wiąże się z faktycznym władaniem rzeczą za kogo innego ( art. 338 k.c. ). Władztwo nad rzeczą jest w tym wypadku wykonywane w cudzym imieniu i ze świadomością dzierżyciela tego stanu. Dzierżenie podobnie jak posiadanie zależne nie prowadzi do nabycia własności nieruchomości. Stan faktyczny dotyczący…
Fragment uzasadnienia
… samorządowej jako podmiotu prawa cywilnego. Sąd Rejonowy stwierdził także, że władztwo Gminy było zbliżone do dzierżenia. Dzierżenie, którego definicję zawiera przepis art. 338 k.c. , jest różnym od posiadania rodzajem władztwa nad rzeczą. Co do chwili objęcia w zarząd spornej nieruchomości Sąd Rejonowy stwierdził, że ma rację uczestnik, że nieruchomość, jako "nierozdysponowaną przez spadkodawczynię" przejął w…
Fragment uzasadnienia
… Element fizycznego władania rzeczą zwykle występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego ( art. 336 k.c. ). Jest to także niezbędny element dzierżenia ( art. 338 k.c. ). Przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest jednak fizyczne władanie rzeczą przez pozwanego w chwili wyrokowania ( art. 316 § 1 k.p.c. ), a wyjątkowo w toku procesu windykacyjnego (por. art. 192 pkt 3 k.p.c. ).…
Fragment uzasadnienia
… nieruchomości przez pozwanych wskazuje, że władali nieruchomością we własnym imieniu; 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 338 k.c. poprzez jego zastosowanie i uznanie przez Sąd, że pozwani byli dzierżycielami nieruchomości, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza zeznań świadków wynika, że pozwani władali nieruchomością we własnym imieniu i dla zaspokojenia swoich potrzeb…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 338: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoOznacza to, że osoba faktycznie włada rzeczą na rzecz innej osoby, nie będąc jej właścicielem.
Właściciel ma prawo własności do rzeczy, natomiast dzierżyciel tylko faktycznie włada rzeczą dla innego podmiotu.
Nie zawsze, ale zwykle władztwo dzierżyciela opiera się na podstawie prawnej, np. umowie z właścicielem.
Tak, ponieważ włada mieszkaniem faktycznie za właściciela na podstawie umowy najmu.
Ponieważ różne są ich prawa i obowiązki względem rzeczy oraz konsekwencje prawne związane z ich sytuacją.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 338