Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd; mogą być jednak obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelacje i potwierdził, że sama zmiana tytułu ubezpieczenia z umowy o pracę na zlecenie, dokonana tuż przed ziszczeniem się ryzyka ubezpieczeniowego, może być oceniana jako czynność pozorna. To ważne orzeczenie dla spraw, w których formalna zmiana umowy nie wiąże się z realną zmianą sposobu…
Fragment uzasadnienia
… wierze. Sąd Okręgowy wyraźnie zapomina, że – zgodnie z art. 7 k.c. – dobrą wiarę się domniemywa. W braku danych pozwalających na obalenie tego domniemania, sąd – jak wynika z art. 234 k.p.c. – jest nim związany. Dla obalenia domniemania prawnego nie wystarcza odmienne przekonanie sądu poparte doświadczeniem życiowym, bo domniemanie jest kwestią faktów a nie ich oceny. Do zasiedzenia służebności doszło zatem nie w roku 1986…
Streszczenie
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił zażalenie i utrzymał odmowę zwolnienia spółki z kosztów sądowych. Podkreślił, że przy osobie prawnej trzeba oceniać sytuację finansową w szerszej perspektywie, a nie tylko na podstawie krótkiego okresu i ogólnego twierdzenia o stracie. To ważne orzeczenie dla spraw o zwolnienie od kosztów, bo pokazuje…
Fragment uzasadnienia
… , że to władanie było posiadaniem samoistnym ( art. 339 kc ). Jako , że jest to domniemanie prawne , to sąd jest nim związany o ile oczywiście nie dojdzie do jego obalenia ( art. 234 kpc ). Do takiego wzruszenia nie tylko nie doszło , ale zainteresowani uczestnicy , w tym i M. W. , nawet w tym kierunku nie zmierzali. Posiadanie jest dziedziczne. Skoro J. K. (1) dziedziczył po swoim ojcu J. K. (2) (także wchodzące w skład…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 234: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 234 Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza istotną zasadę dotyczącą domniemań prawnych, które są ustanowione przez ustawę i mają charakter wiążący dla sądu. Oznacza to, że sąd, rozstrzygając sprawę, musi przyjmować określone fakty za ustalone, jeśli wynika to z domniemań prawnych ustanowionych w przepisach. Jednocześnie przepis przewiduje możliwość obalenia tych domniemań, ale tylko wtedy, gdy ustawa nie wyłączyła takiej możliwości wprost. W praktyce sąd może więc przyjąć, że dane fakty mają miejsce, chyba że druga strona albo sam sąd przedstawi dowody przeczące temu domniemaniu, o ile prawo na to pozwala.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy w toku postępowania cywilnego pojawiają się kwestie wymagające ustalenia faktów, a prawo przewiduje, że pewne fakty uznaje się za prawdziwe, jeśli nie zostaną obalone. Typowym przykładem są domniemania dotyczące adresu zamieszkania, dat zawarcia umowy lub posiadania rzeczy, które ułatwiają i przyspieszają postępowanie. Art. 234 KPC określa ogólną regułę stosowania tych domniemań przez sąd i ogranicza możliwość dowodzenia na niekorzyść domniemanych faktów tylko wtedy, gdy przepisy na to zezwalają.
Przykładowo, w sprawie o zapłatę osoba powołująca się na określone zdarzenie, które jest prawnie domniemane, może liczyć na przyjęcie tego faktu za prawdziwy przez sąd. Jeśli jednak druga strona przedstawi wiarygodne dowody je obalające, sąd może z nich skorzystać, co jest możliwe tylko wtedy, gdy ustawa nie wyklucza obalenia danego domniemania. Dzięki temu postępowanie staje się bardziej przejrzyste i przewidywalne, a strony mają jasne zasady dotyczące ciężaru dowodu.
Częstym błędem przy stosowaniu Art. 234 KPC jest automatyczne przypisywanie domniemaniom nieodwołalności w każdej sytuacji, co nie jest prawdą. W praktyce wiele domniemań można obalić, jeśli ustawa tak stanowi. Czasem także strony mylnie rozumieją, że sąd musi zawsze przyjmować domniemany fakt za prawdziwy, pomijając możliwość przedstawienia dowodów zaprzeczających. Kolejnym nieporozumieniem jest ignorowanie przez sądy treści ustaw wyłączających możliwość obalenia domniemania, co także skutkuje błędnymi rozstrzygnięciami. W związku z tym stosowanie Art. 234 wymaga dokładnej analizy konkretnych przepisów prawa materialnego zawierających domniemania oraz kontekstu danego postępowania.
Podsumowując, Art. 234 KPC ustanawia wiążący charakter domniemań prawnych dla sądu, dając jednocześnie możliwość ich obalenia tam, gdzie prawo na to zezwala. W indywidualnych sprawach warto dokładnie zbadać konkretny przepis ustawowy i skonsultować się z prawnikiem, aby właściwie ocenić znaczenie i zastosowanie domniemania prawnego w postępowaniu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Domniemania prawne to ustalone przez ustawę założenia, które sąd musi uznać za prawdziwe, o ile prawo nie zezwala na ich obalenie.
Nie, sąd jest związany domniemaniami prawnymi, ale może je obalić, jeśli ustawa nie wyłącza takiej możliwości.
Domniemania można obalić wtedy, gdy konkretny przepis prawa nie wyłącza możliwości przedstawienia dowodów zaprzeczających domniemanym faktom.
Sąd musi przyjąć określone fakty za ustalone na podstawie domniemań prawnych, co ułatwia i usprawnia przebieg postępowania.
Tak, ponieważ w indywidualnej sprawie szczegółowa analiza oraz konsultacja z prawnikiem pomagają prawidłowo zastosować art. 234 KPC.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 234