I CSK 2237/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
17 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.M. i K.M.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 7 marca 2025 r., I ACa 2721/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów po
2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do
dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 7 marca 2025 r., wydanego w sprawie
z
powództwa
K.M.
i
M.M.
o ustalenie.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank przedstawił
szereg zagadnień prawnych, związanych z wykładnią postanowień umowy kredytu
I CSK 2237/25
2
hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie. Wskazał również na potrzebę
wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe zagadnienia.
Skarżący powołał się także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej polegającą
na zastosowaniu art. 3851 § 1 k.c. i art. 58 § 2 k.c. do umowy kredytu walutowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie
dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot
nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy
nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:
z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;
z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;
z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;
z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;
z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia
SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie
I CSK 2237/25
3
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia
SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca
w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli
skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien
przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu
Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:
z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24;
z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23;
z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).
Skarżąca przedstawiła szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się
do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu
zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron
były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie te jednak
doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca
tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego
i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm
ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi jednostronną
swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco
narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści
i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo
istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną
(por. wyroki SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 20 lutego 2023 r.,
II CSKP 809/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22; z 15 października 2024 r.,
I CSK 2237/25
4
II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r.,
II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23; z 28 lutego 2025 r.,
II CSKP 278/23).
Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale składu całej Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118,
ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie
postanowieniami umowy.
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
I CSK 2237/25
5
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład
całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały
w analogicznym składzie (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym).
W zakresie istotnej dla rozpoznawanej sprawy problematyki Sąd Najwyższy
wypowiadał się już wielokrotnie i dokonał analizy art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw.
z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 co do kwalifikacji postanowień dotyczących
przeliczania franków szwajcarskich na złote przy wykorzystaniu kursu jednostronnie
ustalanego przez bank, jak też co do zastąpienia nieuczciwych postanowień
umownych przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że konsekwencją stwierdzenia, że dane
postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.
jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową
w pozostałym zakresie (postanowienie SN z 17 lutego 2026 r., I CSK 3708/24).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista
zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej
wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą
i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem
I CSK 2237/25
6
oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego
wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił
wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego
rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.
Przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych wyprzedzają
w zakresie sankcji ewentualną sankcję nieważności określoną w art. 58 w zw.
z art. 3531 k.c. a także wynikającą z możliwej sprzeczności z zasadami współżycia
społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Dotyczy to zarówno niewystąpienia skutku
nieważności przy wprowadzeniu do umowy naruszającej naturę stosunku
zobowiązaniowego regulacji zasad ustalania kursów walut, jak wszelkich uchybień
w zakresie wypełnienia obowiązków informacyjnych związanych z ryzykiem
walutowym (na jakie narażany jest kredytobiorca), które również podlegają ocenie
w świetle norm dotyczących niedozwolonych postanowień umownych, nie zaś
zasad współżycia społecznego.
Konsekwencją uznania klauzuli za niedozwoloną w rozumieniu art. 3531 k.c
. może być upadek umowy równoznaczny z jej nieważnością ze skutkiem ex tunc,
w sytuacji, gdy bez klauzuli uznanej za niedozwoloną umowa nie może w dalszym
ciągu obowiązywać, a jednocześnie nie ma możliwości jej zastąpienia
dyspozytywnym przepisem prawa (zob. postanowienie SN z 5 maja 2026 r.,
I CSK 71/26).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem
istotnych kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd
Najwyższy.
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10
ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
Adam Doliwa
(P.H.)
I CSK 2237/25
7
[SOP]
