I CSK 3537/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
26 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J. C.
przeciwko A. J.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A. J.
od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu
z 8 marca 2023 r., I Ca 1/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od A. J. na rzecz J. C. 2700 (dwa tysiące
siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 7 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w Elblągu zasądził od A. J. na
rzecz J. C. 5 627,85 zł wraz z odsetkami od 6 lutego 2020 r. i oddalił powództwo w
pozostałym zakresie.
Wyrokiem z 8 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Elblągu zmienił ww. wyrok w
punkcie II w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda dodatkowo 69
372,15 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16 lutego 2020 r. do dnia
zapłaty oraz oddalił apelację w pozostałym zakresie.
I CSK 3537/23
2
W skardze kasacyjnej pozwana, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania, wskazała na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989
§ 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącej w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów
prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,
a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
I CSK 3537/23
3
przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28
marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I
CSK 111/08).
Skarżąca nie wykazała powołanej we wniosku przesłanki w rozumieniu
powyżej wyjaśnionym. Nie należy zrównywać wielokierunkowości stosowania
prawa w niejednakowych stanach faktycznych oraz różnorodności orzecznictwa -
naturalnej i uzasadnionej - z rozbieżnością orzecznictwa, zasadniczo niepożądaną
i wymagającą krytycznej oceny oraz ewentualnej eliminacji. W uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania opartego na przyczynie
przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest więc wystarczające przytoczenie
spraw i oznaczających je sygnatur bez wykazania, że rozbieżność w orzecznictwie
rzeczywiście występuje, że jest istotna i że wyraża się odmiennością rozstrzygnięć
wydanych w takich samych lub bardzo podobnych okolicznościach faktycznych
i prawnych (zob. postanowienie SN z 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Takich
argumentów skarżąca nie przedstawiła.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia
prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej
instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego
wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia
SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003
r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).
Należy podkreślić, że w judykaturze Sądu Najwyższego uznano, że
odstępstwo od zasady kolegialności składu sądu odwoławczego nie jest
równoznaczne z oczywistym naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (zob.
uzasadnienie postanowienia SN z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 77/22). Ostatecznie
w związku z licznymi rozbieżnościami w orzecznictwie, Sąd Najwyższy w uchwale
składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2023 r. - zasada prawna - III PZP 6/22,
wyjaśnił, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie
jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy
I CSK 3537/23
4
z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ogranicza prawo do
sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie
jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji) i
prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), przy czym zastrzegł,
że przyjęta w tej uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia. Z tego
powodu brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i
art. 99 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Jacek Grela
[S.J.]
[a.ł]
