I CSK 2207/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
17 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.T.
przeciwko A.K.
o zachowek,
na skutek skargi kasacyjnej A.K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 31 grudnia 2024 r., I ACa 3622/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. nie obciąża pozwanej kosztami postępowania kasacyjnego;
3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Łodzi na rzecz radcy prawnego M.K. kwotę 8100 (osiem tysięcy
sto) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług
tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Pozwana, A.K., wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Łodzi z 31 grudnia 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa M.T. o zachowek.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wskazała
na oczywistą zasadność skargi polegającą na naruszeniu przepisów prawa
materialnego, tj. art. 992 k.c. i art. 996 k.c. polegającą na ustaleniu udziału
spadkowego stanowiącego podstawę do obliczenia należnego zachowku osób,
które odrzuciły spadek.
I CSK 2207/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista
zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej
wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwana pod pozorem oczywistej
zasadności w istocie pytają o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego
w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawiła wyłącznie własne
stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem Sądu drugiej
instancji.
Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń
faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem
się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że
w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu
instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.
Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego
i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktują skargę
I CSK 2207/25
3
kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji
wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do przeprowadzonych dowodów. Sądy
szczegółowo ustaliły stan faktyczny, udział powoda w spadku na skutek odrzucenia
spadku przez innych spadkobierców ustawowych.
Podstawą do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku
(art. 998 § 1 k.c.) jest udział spadkowy, o którym mowa w art. 931 § 1 k.c.,
z uwzględnieniem zakresu podmiotowego wskazanego w art. 992 k.c. Uprawniony
do zachowku powołany do dziedziczenia ponosi odpowiedzialność za zapisy
zwykłe i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość tego
udziału spadkowego (zob. uchwała SN z 8 września 2021 r., III CZP 7/21).
Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania.
Uwzględniwszy charakter sprawy oraz sytuację materialną skarżącej,
stosownie do art. 102 k.p.c. w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. Sąd
Najwyższy odstąpił od obciążania pozwanej A.K. kosztami postępowania na rzecz
Skarbu Państwa.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono
stosownie do § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 136).
Adam Doliwa
(P.H.)
[SOP]
I CSK 2207/25
4
