I CSK 1920/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
23 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku Ż.P. i D.P.
z udziałem D.P.1 i J.T.
o stwierdzenie nabycia spadku,
na skutek skargi kasacyjnej D.P.1
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 27 września 2023 r., II Ca 278/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od uczestnika D.P.1 na rzecz wnioskodawców
kwoty po 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od doręczenia uczestnikowi odpisu niniejszego
postanowienia, tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest
I CSK 1920/24
2
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w
kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z
oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których
jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Uczestnik D.P.1 wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi
na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz potrzebę wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). W
uzasadnieniu tego wniosku skarżący stwierdził, że „istnieje konieczność
rozpatrzenia przez wysoki Sąd naruszenia przepisów prawa procesowego, z uwagi
na podniesiony zarzut polegający na przejęciu przez Sąd bezkrytycznie stanowiska
sądu pierwszej instancji co prowadziło do nierozpoznania zarzutów zawartych w
apelacji. Nadto wyraźnym jest dokonanie przez Sąd błędnej subsumpcji ustalonego
stanu faktycznego do hipotezy art. 945 § 1 pkt 1 k.c. Ustalony stan faktyczny
zarówno w zakresie funkcjonowania spadkodawczyni po opuszczeniu szpitala, jak i
ustalenia na podstawie niejednoznacznej opinii biegłej, nie pozwalają na
zastosowanie przywołanego przepisu.” Następnie skarżący przytoczył w kilku
zdaniach niektóre ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia i
skonkludował te cytaty stwierdzeniem, że „Nie sposób zatem przyjąć, że powyższe
okoliczności wskazują na to, że jeden z testamentów został sporządzony w stanie
wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, zatem
jest nieważny. Podobnie o stanie takim mają świadczyć również okoliczności
dotyczące pogrzebu, a zatem już po śmierci spadkodawczyni i po sporządzeniu
testamentu, co także jest niedorzeczne. Dokonana subsumpcja jest wyraźnie
niedopuszczalna i pozbawiona logiki, a ustalony stan faktyczny nie pozwala na
obiektywne dokonanie wskazanej subsumpcji, co w istocie jest wręcz rażącą
nieprawidłowością. Nie sposób dokonać innej interpretacji w powyższym zakresie.
Wyraźnie zatem widać, że art. 945 § 1 pkt 1 k.c. nie powinien znaleźć
zastosowania.”
Konieczna do wykazania w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas,
I CSK 1920/24
3
gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej
analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia, a
przy tym nie dotyczy jakiegokolwiek przepisu zastosowanego lub
niezastosowanego przez sąd w toku rozpoznawania sprawy, lecz o naruszenie,
które – gdy rzecz dotyczy prawa procesowego – mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, a gdy chodzi o prawo materialne – miało wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno
zawierać nie tylko powołanie się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym
orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, lecz także wywód
zmierzający do jego wykazania. Wywód mający wykazać oczywistą zasadność
skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wyczerpywał się w przytoczonych
stwierdzeniach, które w całości sprowadzają się do podważania ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, gdy tymczasem ustawodawca
wyraźnie wyłączył tego rodzaju zarzuty z zakresu podstaw skargi kasacyjnej (art.
3983 § 3 k.p.c.) i założył, że Sąd Najwyższy przy jej rozpoznawaniu jest owymi
ustaleniami związany (art. 39813 § 2 k.p.c.). Uwagi, które czyni skarżący pod
adresem oceny dowodów są wybiórcze, gdy chodzi o fakty, a przy tym oderwane
od kontekstu, w jakim Sąd powoływał pewne argumenty (okoliczności dotyczące
pogrzebu nie miały znaczenia wprost do oceny świadomości i swobody testowania
spadkodawczyni, lecz opisywały atmosferę, w jakiej pod pieczą skarżącego
funkcjonowała spadkodawczyni).
Za przepis wymagający wykładni skarżący uznał art. 945 § 1 pkt 1 k.c., do
którego odniósł też tezę o jego oczywistym naruszeniu, a wątpliwość, której
wyjaśnienia oczekiwał sprowadzała się do pytania, „czy ustalony stan faktyczny, a
to okoliczności wskazane w zakresie braku odwiedzin czy nawet prób odwiedzin
poprzez choćby udanie się do domu zmarłej i taki brak kontaktu ze strony bliskich,
a nadto kilkudniowy brak fachowej opieki i być może nieudolne wówczas pełnienie
jej przez schorowanego Uczestnika, które miało miejsce zaledwie kilka dni, a
następnie zatrudnienie fachowej pomocy, dostęp do telefonu przy pomocy
opiekunki z wyłączeniem czasu, w którym wychodziła ona na zakupy, mogą
świadczyć o stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji. Podobnie
I CSK 1920/24
4
czy o takim stanie mogą świadczyć okoliczności dot. organizacji pogrzebu, zatem
nie tyle nawet po testowaniu ile po śmierci spadkodawcy”.
W przytoczonych stwierdzeniach wyczerpuje się wywód skarżącego mający
wykazać potrzebę wykładni 945 § 1 pkt 1 k.c., a w jego świetle oczywiste jest, że
skarżący nie tyle oczekuje wykładni powołanego przepisu dokonywanej
abstrakcyjnie przez Sąd Najwyższy, co próbuje zakwestionować jego zastosowanie
do wybiórczo przytoczonych okoliczności faktycznych.
Przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wykazywać należy przez określenie przepisu zastosowanego
w sprawie i będącego przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie oraz
określenie charakteru rozbieżności z przytoczeniem orzeczeń sądów wydanych w
takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych albo przez wywiedzenie,
dlaczego przepis wymaga wykładni przez Sąd Najwyższego, w szczególności, że
dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest niewystarczający do oceny,
czy przepis został prawidłowo zastosowany w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz – co
do kosztów postępowania – art. 520 § 1, 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art.
391 § 1 k.p.c., § 6 pkt 2 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), orzeczono jak w postanowieniu.
[SOP]
[r.g.]
