I CSK 1416/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
5 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B. L.
przeciwko S. spółce akcyjnej w S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej S. spółki akcyjnej w S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 25 września 2024 r., I ACa 1239/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Powódka – B. L. działając w imieniu własnym i małoletniego syna – B.L.1, w
pozwie skierowanym przeciwko S. Spółka Akcyjna w S. wniosła, w szczególności, o
zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 100.000 zł, tytułem zadośćuczynienia
za śmierć, osiemnastoletniego w chwili wypadku samochodowego, syna – D. L.
wraz z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 19 lipca 2019 r.; zasądzenie od
pozwanego na rzecz powoda – B.L.1 kwoty 80.000 zł płatnej do rąk matki
małoletniego – B.L., jako ustawowej przedstawicielki, tytułem zadośćuczynienia za
śmierć brata D. L. wraz z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 19 lipca 2019
r. Kwot tych powodowie domagali się ponad przyznane już przez pozwanego – S.
S.A. w S. zadośćuczynienie w wysokości odpowiednio w kwocie 15.682,50 zł i
7.974 zł i już po pomniejszeniu przez pozwanego o pięćdziesiąt procent w związku
z przyczynieniem się zmarłego do powstania szkody, przy czym powódka
I CSK 1416/25
2
zakwestionowała to przyczynienie się. Powódka nie zgodziła się ze stanowiskiem
pozwanego, iż D. L. przyczynił się do powstania szkody w pięćdziesięciu
procentach poprzez fakt zaniechania zapięcia pasów bezpieczeństwa.
Postępowanie karne przeciwko kierowcy samochodu marki […] – P. S., w której
towarzystwie podróżował, w szczególności, zmarły D., jest w toku, a
dotychczasowa opinia wykazała, iż przyczyną wypadku - w którym uczestniczył, w
charakterze pasażera, D. L. w dniu 3 września 2018 r., w N., na ulicy W. - była
nadmierna prędkość pojazdu. W efekcie tej okoliczności samochód marki […]
kierowany przez P. S., wypadł z drogi, dachował, a syn powódki – D. L. nie miał
żadnej możliwości uratowania się z wypadku.
Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa.
Podtrzymał swe stanowisko, że zmarły wskutek wypadku – D. L. nie zapinając
pasów bezpieczeństwa przyczynił się do powstania szkody w pięćdziesięciu
procentach. Niezależnie od powyższego, w ocenie pozwanego wypłacone
świadczenia w całości wyczerpywały uzasadnione roszczenia powodów.
W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z
10 czerwca 2022 r., w szczególności, w pkt.: I. zasądził od strony pozwanej na
rzecz powódki B. L. kwotę 89.318 zł z ustawowymi odsetkami oda 19 lipca 2019 r.
do dnia zapłaty; w pkt.: II. w pozostałej części powództwo B. L. oddalił; w pkt.: III.
zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda B.L.1 kwotę 80.000zł z ustawowymi
odsetkami od 19 lipca 2019 r. do dnia zapłaty.
Wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 10 czerwca 2022 r. strona
pozwana zaskarżyła w zakresie pkt.: I oraz IV w całości, a odnośnie do pkt.: III w
zakresie kwoty 47.974 zł, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie
wyszczególnionych przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego,
tj.: art. 362 § k.c.; poprzez zasądzenie zadośćuczynienia z uwzględnieniem rażąco
zaniżonego stopnia przyczynienia się poszkodowanego D.L. do powstania szkody
na swojej osobie; art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez zasądzenie
zadośćuczynienia w rażąco wygórowanej wysokości, mimo niewykazania przez
I CSK 1416/25
3
powodów zasadności domagania się zadośćuczynienia w kwotach dochodzonych
pozwem; art. 445 § 1 k.c. poprzez ustalenie zadośćuczynienia w wysokości
przekraczającej żądania powodów. We wnioskach apelacji pozwany domagał się, w
szczególności, uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania, ewentualnie, zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia
powództwa.
W odpowiedzi na apelację powódka we własnym imieniu oraz małoletniego
powoda – B.L.1, wniosła o oddalenie apelacji pozwanego, w szczególności,
wskazując na brak jakichkolwiek podstaw do kwestionowania przyjętego przez Sąd
I instancji poziomu zadośćuczynienia.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w Krakowie zarzuty strony pozwanej nie miały
żadnego merytorycznego uzasadnienia, a jedynie charakter polemiki z oceną stanu
faktycznego sprawy oraz oceną prawną poczynioną przez Sąd I instancji. Sąd
Okręgowy w Nowym Sączu dokonał, bowiem, wszechstronnego rozważenia
materiału dowodowego zebranego w sprawie i właściwie go ocenił wydając
zasadne rozstrzygnięcie na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy. W
szczególności brak było podstaw do uwzględnienia konstruowanego na podstawie
zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., zarzutu naruszenia prawa materialnego, o
którym mowa w art. 362 k.c., poprzez przyjęcie stopnia przyczynienia zmarłego na
rażąco niskim poziomie 30%, a nie na poziomie 50%. W tym zakresie Sąd
Apelacyjny w Krakowie podzielił ustalenia i rozważania prawne Sądu I instancji
uznając je za własne. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 445 § 1 k.c., w tym w
zw. z art. 6 k.c., Sąd II instancji zaznaczył, że co do zasady zarzut naruszenia tego
przepisu, powinien być postawiony analogicznie jak zarzut naruszenia art. 446 § 4
k.c. w zw. art. 445 § 1 k.c., poprzez błędną jego wykładnię w zakresie
nieprawidłowego przyjęcia, że odpowiednią sumę zadośćuczynienia stanowią
kwoty przyznane powodom w sytuacji, gdy kwoty te stanowią wartość rażąco
zawyżoną. Sąd odwoławczy podkreślił, że istotnie w zakresie zasad wykładni art.
446 § 4 k.c., co do wysokości odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego za doznaną krzywdę w wyniku śmierci najbliższego członka rodziny,
I CSK 1416/25
4
można odwoływać się do kryteriów wykładni tego przepisu, nawiązując do art. 445
§ 1 k.c. Jednakże i w tym zakresie brak było podstaw do uwzględnienia tego
zarzutu. Odnosząc się do wysokości przyznanego zadośćuczynienia, to zgodnie z
przesłankami zawartymi we wskazanym wyżej art. 445 § 1 k.c., zadośćuczynienie
ma być „odpowiednie”. Ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest
„odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Korygowanie
przez sąd II instancji zasądzonego zadośćuczynienia może być aktualne tylko
wtedy, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na
jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, tj. albo rażąco
wygórowane, albo rażąco niskie. Tymczasem w okolicznościach tej sprawy taka
dysproporcja nie zachodziła. Rozmiar i trwałość cierpień powoda spowodowanych
zdarzeniem z dnia 3 listopada 2018 r. zostały ustalone przez Sąd I instancji
prawidłowo, znajdując oparcie w wydanych opiniach biegłych. W ocenie Sądu
Apelacyjnego poziom zadośćuczynienia należnego na rzecz obojga powodów w
wysokości po 150.000 zł, nie został zawyżony. W dalszej kolejności Sąd II instancji
stwierdził, że nie można było podzielić zarzutów pozwanego, jakoby Sąd I instancji
dopuścił się naruszenia art. 321 k.p.c., co w ocenie skarżącego skutkowało
wyrokowaniem co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem poprzez uznanie, iż
powódce należna jest kwota 89.318 zł tytułem zadośćuczynienia, mimo faktu, iż
żądanie pozwu dotyczyło kwoty 100.000 zł, co po dodaniu już wypłaconego
zadośćuczynienia w kwocie 15.682,50 zł powodowało, że powódka określiła
poziom należnego jej zadośćuczynienia w maksymalnej kwocie 115.682,50 zł, co
po pomniejszeniu nawet przez określone przez Sąd przyczynienie w wymiarze
30%, stanowiło kwotę 80.977,75 zł, co po pomniejszeniu o wypłaconą już kwotę
15.682,50 zł stanowi maksymalnie 65.295,25 zł.; małoletniemu powodowi należna
była, zaś, kwota 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia, mimo faktu, iż żądanie pozwu
dotyczyło kwoty 80.000 zł, co po dodaniu już wypłaconego zadośćuczynienia w
kwocie 7.974 zł, powodowało, że powódka określiła poziom należnego jej
zadośćuczynienia w maksymalnej kwocie 87.974 zł, co po pomniejszeniu nawet
przez określone przez Sąd przyczynienie w wymiarze 30%, stanowiło kwotę
61.581,80 zł, co po pomniejszeniu o wypłaconą już kwotę 7.974 zł stanowi
maksymalnie 53.607.80 zł. Przede wszystkim należało wskazać, że powódka
I CSK 1416/25
5
określiła swoje żądanie poprzez wskazanie konkretnej kwoty 100.000 zł, a żądanie
małoletniego powoda poprzez wskazanie konkretnej kwoty 80.000 zł. Sąd
odwoławczy zaznaczył, że żądanie powodów - wskazane przez nich kwoty
dochodzonego roszczenia - nie musiało być tożsame z kwotami, która ostatecznie
uznane zostaną przez sąd za odpowiednie w rozumieniu art. 446 § 4 k.c. w zw. z
art. 445 § 1 k.c. Sąd bez wątpienia musiał orzekać w ramach tego co zgłosiła
strona powodowa, a poza te granice nie mógł wyrokować, jednakże czym innym
jest, w ocenie Sądu, ustalenie kwoty odpowiedniej jako zadośćuczynienie, a inną
kwestią jest określenie żądania, którego dochodzi strona w postępowaniu sądowym
i jego ocena.
Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 25 września 2024 r.
oddalił apelację strony pozwanej stwierdzając bezzasadność podniesionych w niej
zarzutów i w efekcie uznając ją za bezzasadną.
Pozwany – S. S.A. w S., skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w Krakowie z 25 września 2024 r. w zakresie dotyczącym powódki B.
L. (vide pismo precyzujące z 12 lutego 2025 r. k. 303). Skargę kasacyjną oparł na
zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest: art. 362 k.c. przez
jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do nieadekwatnego, tj. nadmiernego
obciążenia pozwanego skutkami szkody w wymiarze siedemdziesięciu procent,
sprzecznego z faktycznym przyczynieniem się poszkodowanego D. L. do powstania
i rozmiarów szkody na swojej osobie; art. 362 k.c. przez jego niewłaściwą
wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustalenia Sądu w zakresie stopnia
przyczynienia się poszkodowanego D. L. do powstania i rozmiarów szkody na
swojej osobie, mogły zostać dokonane w sposób dowolny; art. 446 § 4 k.c. w zw. z
art. 6 k.c. w zw. z art. 9 i 13 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach
obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze
Ubezpieczycieli Komunikacyjnych przez ich błędne zastosowanie i zasądzenie
zadośćuczynienia w nieodpowiedniej - rażąco wygórowanej wysokości oraz na
zarzutach naruszenia przepisów postępowania, to znaczy art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z
187 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. art. 391 § 1 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie
I CSK 1416/25
6
oraz art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. oraz art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. art. 391 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 227 k.p.c. oraz 230 k.p.c., a które to naruszenia miały ostatecznie
istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi
na występujące istotne zagadnienie prawne (art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 §
1 pkt 1 k.p.c.) oraz ze względu na potrzebę wykładni przepisów prawnych
wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3984
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Odnośnie do przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c., skarżący sformułował zagadnienie prawne o następującej treści – „Czy
zasądzone na rzecz pokrzywdzonego zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w
postępowaniu karnym winno zostać uwzględnione w ramach ustalania
odpowiedniego zadośćuczynienia w postępowaniu cywilnym, a nadto czy
przesłanką do takiego zaliczenia jest dokonanie zapłaty zasądzonej w
postępowaniu karnym kwoty zadośćuczynienia?”. Co do przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c., w ocenie skarżącego wykładni wymagało dookreślenie pojęcia
„odpowiedniego zadośćuczynienia" z art. 446 § 4 k.c., w sytuacji, gdy w stosunku
do sprawcy zdarzenia zostanie wydany wyrok, w którym sąd karny zasądzi na
rzecz pokrzywdzonego część zadośćuczynienia, a w szczególności, czy dla
zaliczenia kwoty zasądzonego w postępowaniu karnym zadośćuczynienia
konieczne jest dokonanie przez sprawcę szkody zapłaty zadośćuczynienia, czy też
wystarczające jest wydanie w sprawie karnej wyroku zasądzającego
zadośćuczynienie na rzecz pokrzywdzonego od sprawcy zdarzenia. Uzasadniając
powyższe przyczyny kasacyjne skarżący zaprezentował wywód, w którym
stwierdził, że kwestie te wywołują poważne wątpliwości, które wzmacnia fakt, iż
Sąd Apelacyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku dla uzasadnienia niezaliczenia
zasądzonego w postępowaniu karnym zadośćuczynienia wskazał, (mimo braku
zaprzeczenia tej okoliczności przez powódkę), by kwota zasądzona od sprawcy
wypadku na rzecz powódki w sprawie karnej została zapłacona przez sprawcę. Sąd
Apelacyjny swoje stanowisko wywiódł z poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy
w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt III CZP 31/11), zgodnie z
którym sprawca wypadku komunikacyjnego, wobec którego zastosowano środek
I CSK 1416/25
7
karny polegający na obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 w związku z art. 39
pkt 5 k.k.), może domagać się od ubezpieczyciela - na podstawie umowy
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za
szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów - zwrotu świadczenia
zapłaconego na rzecz pokrzywdzonego. W ocenie skarżącego odwołanie się do
poglądu wyrażonego w uzasadnieniu powyższej uchwały Sądu Najwyższego jest
nietrafne, albowiem uchwała dotyczy zupełnie innego zagadnienia, tj. możliwości
domagania się przez sprawcę szkody zwrotu wypłaconej na rzecz pokrzywdzonego
nawiązki, a więc relacji między innymi podmiotami. Nadto zróżnicowanie sytuacji
pokrzywdzonego, w który otrzymał od sprawcy zdarzenia kwotę zasądzoną w
postępowaniu karnym z tytułu zadośćuczynienia oraz pokrzywdzonego, który tej
kwoty od sprawcy nie otrzymał wydaje się nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w
obowiązującym stanie prawnym. Istotny jest bowiem fakt, iż pokrzywdzony/powód
w dalszym ciągu jest uprawniony do egzekwowania kwoty zasądzonej w
postępowaniu karnym.
W dalszej kolejności skarżący powołał się także na przesłankę oczywistej
zasadności skargi (art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżący
powołując się na tę przyczynę kasacyjną, stwierdził, tytułem jej wykazania, że jego
skarga powinna być przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy wobec
następujących okoliczności: akceptacji przez Sąd Apelacyjny w Krakowie
orzeczenia przez Sąd I instancji ponad żądanie pozwu z naruszeniem art. 321 § 1
k.p.c.; nieuwzględnienia przy ustalaniu zasądzanego na rzecz powódki
zadośćuczynienia kwoty w wysokości 50.000 zł, zasądzonej z tego tytułu na rzecz
powódki od P.S. - wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 16 grudnia 2021 r. w
sprawie do sygn. II K […]/19; akceptacji przez Sąd Apelacyjny w Krakowie
oczywiście błędnej oceny stopnia przyczynienia się poszkodowanego w 30%
dokonaną przez Sąd I instancji, wbrew treści wszystkich opinii biegłych wydanych w
toku postępowania karnego oraz cywilnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1416/25
8
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W
judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,
OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego
w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4
lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na
przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na
sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i
przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym
chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które
I CSK 1416/25
9
zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych
podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,
nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016
r., V CSK 4/16, nie publ.)
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,
że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,
III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).
Wprawdzie powołana przez Sąd drugiej instancji uchwala Sądu
Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31/11, nie jest adekwatna do podniesionej
przez stronę pozwaną problematyki prawnej, to jednak w sprawie nie występuje
istotne zagadnienie prawne ani też nie zachodzą wątpliwości interpretacyjne.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż pomiędzy sprawcą wypadku
komunikacyjnego (od którego w postępowaniu karnym zostało na rzecz powódki
zasądzone zadośćuczynienie w kwocie 50 000 zł) a pozwanym ubezpieczycielem
zachodzi tzw. solidarność nieprawidłowa (in solidum), która polega na tym, że
dopiero zaspokojenie poszkodowanego przez jednego z dłużników zwalnia
drugiego dłużnika od obowiązku świadczenia na rzecz poszkodowanego. W stanie
faktycznym sprawy sprawca wypadku (w wyniku którego syn powódki stracił życie)
ponosi odpowiedzialność deliktową (art. 415 k.c.), natomiast podstawą
odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela jest umowa obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych,
przy czym jak wynika z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o
ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i
I CSK 1416/25
10
Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, ubezpieczyciel ponosi
odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych
ubezpieczeniem, nie wyżej jednak niż wysokość sumy gwarancyjnej ustalonej w
umowie. Jest to odpowiedzialność gwarancyjno-repartycyjna.
W orzecznictwie wyjaśniono już, że odpowiedzialność dłużników
odpowiadających wobec uprawnionego na podstawie dwóch różnych reżimów
odpowiedzialności i pomiędzy którymi zachodzi przypadek solidarności
nieprawidłowej utrzymuje się do czasu, gdy nie nastąpi wygaśnięcie jednego z tych
zobowiązań na skutek efektywnego zaspokojenia wierzyciela i jakkolwiek instytucja
ta nie została uregulowana normatywnie, to przyjmuje się, że mogą do niej mieć
zastosowanie na zasadzie analogii niektóre przepisy o odpowiedzialności solidarnej
dłużników (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 maja 2015 r., II CSK 453/14). W
konsekwencji ze względu na charakter relacji prawnej (w stosunku do
poszkodowanego) pomiędzy sprawcą szkody wyrządzonej pojazdem
mechanicznym a ubezpieczycielem odpowiedzialności cywilnej za szkody
wyrządzone tym pojazdem mechanicznym, dopiero zaspokojenie poszkodowanego
przez jednego z dłużników w części albo w całości zwalnia drugiego z dłużników w
takim zakresie z odpowiedzialności.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną,
wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.
Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa
materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z
dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).
I CSK 1416/25
11
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie
publ. i przywołane tam orzecznictwo).
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do podzielenia
tezy skarżącego, iż skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna w przedstawionym
wyżej rozumieniu przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania. Kwestia związana z
zasądzeniem w postępowaniu karnym od sprawcy wypadku komunikacyjnego na
rzecz powódki zadośćuczynienia w kwocie 50 000 zł została już wyjaśniona w
ramach omówienia pierwszych dwóch ze wskazanych przez pozwanego przesłanek
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Określona w żądaniu pozwu kwota
zadośćuczynienia, w kontekście spornego między stronami przyczynienia się do
skutków wypadku i jego stopnia, nie może być identyfikowana z kwotą wyjściową
zadośćuczynienia, jeśli w danym stanie faktycznym jest uprawnione przyjęcie, że
kwota wyjściowa zadośćuczynienia jest wyższa od kwoty żądanej przez
poszkodowanego, mimo że kwestionuje on w ogóle przyczynienie się do szkody.
Wbrew stanowisku skarżącego Sądy obu instancji nie orzekły ponad żądanie
pozwu, gdyż ostatecznie na rzecz powódki została zasądzona kwota niższa od
dochodzonej pozwem. Sąd odwoławczy wyjaśnił też należycie przyjęcie stopnia
przyczynienia się zmarłego syna powódki do skutków wypadku i ocenie tej nie
można przypisać cechy dowolności.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
[PG]
[a.ł]
I CSK 1416/25
12