I CSK 1069/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
3 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w W.
przeciwko N.C., P.R., R.C., A.C., A.C.1 i E.P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 4 października 2024 r., I ACa 581/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża powódkę kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 6 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił
powództwo D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. przeciwko P.R., R.C.,
A.C., N.C., A.C.1 i E.P. o zapłatę oraz rozstrzygnął o kosztach procesu.
I CSK 1069/25
2
2. Na skutek apelacji powódki Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem
z 4 października 2024 r. oddalił apelację oraz orzekł w sprawie kosztów
postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku sądu drugiej instancji skargę kasacyjną wywiodła strona
powodowa. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Podała, że
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi
na pytanie, „czy w związku z treścią art. 247 k.p.c. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c.,
art. 535 k.c., art. 158 oraz art. 271 § 1 i art. 389 § 1 k.p.c., przeprowadzenie
dowodu z przesłuchania świadka celem zdekodowania treści umowy (jakkolwiek
w ocenie skarżącego w realiach przedmiotowego stanu faktycznego jest ona
precyzyjna i jasna), może prowadzić w swoich skutkach do zmiany treści innej
umowy, w szczególności zawartej w formie aktu notarialnego, tj. na przykładzie
stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadząc do rozliczenia zaliczek
przekazanych w umowie przedwstępnej wraz ze zmianami, mimo niedokonania
aneksu do tej umowy zmieniającej jej treść”. Podniosła także, że w sprawie istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a to
art. 394 § 1 k.c. w zw. 3531 k.c., sprowadzająca się do potrzeby udzielenia
odpowiedzi na pytanie, „czy strony mogą nadać skutki zadatku wpłacie dokonanej
blankietowo (bezumownie) na długo przed zawarciem umowy przedwstępnej”.
Skarżąca stwierdziła ponadto, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
4. Pozwani P.R., A.C., N.C., A.C.1 i E.P. wnieśli o odmowę przyjęcia
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
I CSK 1069/25
3
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona
została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 lub 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie
skargi do rozpoznania.
7. Podane przez skarżącą zagadnienie prawne nie zostało sformułowane
prawidłowo. Jego redakcja jest niejasna. Z treści zagadnienia wynika, że skarżąca
pyta możliwe skutki dowodu: „czy (…) przeprowadzenie dowodu (…) może
prowadzić w swoich skutkach do zmiany treści innej umowy (…)”. Tak ujmowana
kwestia nie może być uznana za zagadnienie prawne w rozumieniu przepisu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Rolą Sądu Najwyższego nie jest bowiem oceniane, jakie
skutki może przynieść postępowanie dowodowe. Sąd Najwyższy nie mógłby się
do tej kwestii odnieść także z tego powodu, że w sformułowanym zagadnieniu
zawarte jest kolejne niejasne założenie, a mianowicie, że postępowanie dowodowe
mogłoby prowadzić do „zmiany treści innej umowy”. Tymczasem taka sytuacja nie
mogłaby mieć miejsca, gdyż wskutek przeprowadzenia postępowania dowodowego
sąd meriti zmierzał do rekonstrukcji znaczenia, jakie strony umowy wiązały
z zawartymi w niej postanowieniami; oczywiste jest natomiast, że postępowanie
I CSK 1069/25
4
dowodowe nie może prowadzić do zmiany treści umowy. Wypada ponadto
zauważyć, że zagadnienie prawne nie zostało sformułowane jako kwestia
o wymiarze uniwersalnym, lecz sprowadza się do pytania o incydentalnym
i kazuistycznym charakterze, co nie do pozwala na sformułowanie przez Sąd
Najwyższy - w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej - ogólnego stanowiska
mogącego mieć uniwersalne zastosowanie w innych podobnych sprawach.
8. Także uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
nie spełnia wymogów wynikających z obowiązujących regulacji. Jest ono wyjątkowo
lakoniczne i ogranicza się twierdzeń (sformułowanych w konwencji zarzutów
z odniesieniem do konkretnego stanu faktycznego), bez stosownych wywodów
na ich poparcie. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania skarżąca ujmuje przy tym zagadnienie prawne inaczej niż
we wniosku, odnosząc się do tego, czy dopuszczalne jest prowadzenie
postępowania dowodowego co do wykładni treści umowy, jeśli dowód taki
stanowiłby dowód ponad osnowę innego dokumentu. Brak w skardze pogłębionej
analizy, z której mogłoby wynikać, że jest to doniosły problem prawny, który nie
może być rozstrzygnięty przez sąd powszechny w toku rozpoznawania sprawy.
W ocenie Sądu Najwyższego poruszona kwestia stanowi typowy problem
stosowania prawa. Wypada ponadto zwrócić uwagę, że skarżąca nie wskazała
w szczególności w jaki sposób in casu postępowanie dowodowego co do wykładni
treści umowy mogłoby stanowić dowód ponad osnowę innego dokumentu.
Skarżąca wskazuje bowiem nietożsame kwestie mające wynikać z dwóch umów:
rozliczenia pobranych zaliczek (w późniejszej umowie przeniesienia praw
i obowiązków z umowy przedwstępnej – której treść ustalana była wskutek
postępowania dowodowego) i samo pobranie zaliczki przy wcześniej zawartej
umowie przedwstępnej (który to fakt nie był zresztą przedmiotem rozbieżności).
9. W sprawie nie zachodzi także potrzeba wykładni przepisów prawa
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. przepisów art. 394 § 1 k.c. w zw. 3531 k.c., celem
ustalenia, „czy strony mogą nadać skutki zadatku wpłacie dokonanej blankietowo
(bezumownie) na długo przed zawarciem umowy przedwstępnej”. Abstrahując
od tego, że stwierdzenie, iż in casu określona kwota została przekazana
„blankietowo (bezumownie)” nie jest całkiem ścisłe, należy zwrócić uwagę, że sama
I CSK 1069/25
5
kwestia dopuszczalności uznania przez strony wcześniejszej płatności za zadatek
nie budzi istotnych wątpliwości. Przepisy art. 394 § 1 k.c. mają wszakże charakter
dyspozytywny. Zakresem dyspozytywności objęta jest także kwestia czasu
wręczenia (wpłacenia) kwoty mającej stanowić zadatek.
10. Skarżąca nie przedstawiła także argumentów wskazujących, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). W kwestii
oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że
uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym zakresie wymaga
powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem
przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu
zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas,
gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej
analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia.
Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów)
nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona
(zob. postanowienie SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). W orzecznictwie Sądu
Najwyższego utrwalone jest ponadto stanowisko, iż w przypadku powołania się
na przyczynę kasacyjną, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., w uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinny zostać wskazane
konkretne przepisy, które miały zdaniem skarżącego zostać naruszone w sposób
kwalifikowany oraz zawarty wywód zawierający argumentację wskazującą na to,
dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienia SN: z 24 października 2024 r.
I CSK 2370/24; z 3 kwietnia 2025 r., I CSK 3077/24; z 18 września 2025 r., I CSK
1704/24, i z 3 lutego 2026 r., I CSK 3008/25).
11. Skarżący nie uczynili zadość powyższym wymaganiom. Uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu przyczyny
wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. jest lakoniczne i ogranicza się
do zacytowania dwóch orzeczeń Sądu Najwyższego oraz stwierdzenia, że Sąd
Apelacyjny nie odniósł się do wszystkich zarzutów apelacyjnych. Twierdzenie to
skarżąca pozostawiła całkowicie bez uzasadnienia. Nie wskazała w szczególności,
I CSK 1069/25
6
do jakich zarzutów i wniosków apelacji sąd odwoławczy się nie odniósł, i nie
wykazała, iż ewentualne uchybienie w tym zakresie było na tyle doniosłe, że
spowodowało wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Należy natomiast
podkreślić, że Sąd Najwyższy na etapie przedsądu bada jedynie wniosek
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2
k.p.c.), nie bada zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2
k.p.c.). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej i uzasadnienie podstaw
kasacyjnych stanowią odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, które
muszą być wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione (zob.
postanowienia SN z 29 sierpnia 2023 r., II NSK 90/23; z 18 lipca 2023 r., I CSK
4784/22; z 22 czerwca 2023 r., I CSK 2854/22). Dla spełnienia wymogu z art. 3984
§ 2 k.p.c. nie wystarczy uzasadnienie podstaw kasacyjnych, choćby dla obu
uzasadnień argumenty były podobne. Nie jest rolą Sądu Najwyższego
poszukiwanie argumentów uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania w treści uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jeżeli strona nie
powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienia
SN: z 20 października 2016 r., I PK 59/16; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16;
z 10 maja 2018 r., I CSK 800/17; z 30 września 2019 r. V CSK 189/19 29; z grudnia
2022r., I CSK 1420/22). Z tych względów Sąd podana przez skarżącą przyczyna
kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie mogła zostać rozpoznana.
12. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
13. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
14. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
I CSK 1069/25
7
[SOP]
