I CSK 3008/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
3 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku upadłego D. O., osoby fizycznej nieprowadzącej działalności
gospodarczej
w przedmiocie umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli,
warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli bądź
ustalenia planu spłaty wierzycieli,
na skutek skargi kasacyjnej upadłego D. O., osoby fizycznej nieprowadzącej
działalności gospodarczej
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 18 czerwca 2025 r., XII GD/Gz-KRZ/24/2025,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I CSK 3008/25
2
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 18 czerwca 2025 r., Sąd Okręgowy w Gdańsku, w
sprawie w postępowaniu upadłościowym D. O. - osoby fizycznej nieprowadzącej
działalności gospodarczej, na skutek zażalenia upadłego od postanowienia Sądu
Rejonowego w Elblągu z 22 stycznia 2025 r., oddalił zażalenie.
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł upadły,
zaskarżając postanowienie w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
I CSK 3008/25
3
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
I CSK 3008/25
4
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący wskazał:
„Sąd naruszył przepisy prawa materialnego o charakterze elementarnym,
polegającym w szczególności na ustaleniu planu spłaty upadłego wykraczającego
poza zakres osoby upadłego i obciążającego osoby trzecie, a także poprzez
nieuwzględnienie, iż upadły nie popadł w stan niewypłacalności ani celowo, ani
wskutek rażącego niedbalstwa, w sytuacji gdy przyczyną niewypłacalności
upadłego był wybuch pandemii SARS-CoV-2. Ponadto sąd me uwzględnił, iż celem
upadłości konsumenckiej jest umożliwienie oddłużenia osób fizycznych
nieprowadzących działalności gospodarczej, ustalając plan spłaty w wysokości,
która zmusza upadłego do zaciągania kolejnych zobowiązań i prowadzi go na skraj
ubóstwa.”
Powyższy cytat, wyczerpujący treściowo prawie w całości uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie może stanowić podstawy
do rozważań czy skarga ma być przyjęta do rozpoznania. Skarżący nie zawarł w
uzasadnieniu wniosku wywodu zawierającego przytoczenie przepisów, których
naruszenie spowodowało oczywistą zasadność skargi oraz argumentacji
wskazującej na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Można odnieść wrażenie, że ta część
skargi kasacyjnej stanowi „streszczenie” szerszych rozważań poczynionych w
ramach uzasadniania podstaw skargi kasacyjnej.
W orzecznictwie SN wskazuje się, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a
dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być
podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze
okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw
I CSK 3008/25
5
kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. postanowienia SN z 22 maja 2024 r., I CSK
786/24).
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nie może być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w
ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta
do rozpoznania.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).
Piotr Telusiewicz
[a.ł]
