V KS 9/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 maja 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz
SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca)
w sprawie D. W. , T. W.
oskarżonych o czyn z art. 286 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 maja 2025 r.
skargi prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 19 listopada 2024 r, sygn. akt IV Ka 608/24,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim
z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II K 247/24
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje
Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
sprawę Sądowi
do ponownego
Kazimierz Klugiewicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II K 247/24, Sąd Rejonowy w
Tomaszowie Mazowieckim uznał T. W. i D. W. za winnych popełnienia czynu z art.
V KS 9/25
2
286 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to skazał T. W. na karę 6 miesięcy pozbawienia
wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby 2 lata oraz karę
grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, ustalając przy tym wysokość jednej
stawki na kwotę 20 zł, zaś D. W. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę
grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, ustalając przy tym wysokość jednej
stawki na kwotę 20 zł. Ponadto, zasądził solidarnie od oskarżonych obowiązek
naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 6.000 zł na rzecz pokrzywdzonej spółki.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego D. W. , Sąd Okręgowy w
Piotrkowie Trybunalskim, wyrokiem z dnia 19 listopada 2024 r, sygn. akt IV Ka
608/24, uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego D. W. i z urzędu co do
oskarżonego T. W. i sprawę obu oskarżonych przekazał do ponownego rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim.
Skargę od wyroku Sądu odwoławczego, na niekorzyść oskarżonych, wniósł
prokurator, zarzucając:
„naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
mimo braku ku temu przesłanek”.
Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 listopada 2024 r. w sprawie IV Ka
608/24 i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga prokuratora okazała się zasadna, co spowodowało konieczność
uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim i przekazania
sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego nie
potwierdziła bowiem, aby podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego była
którakolwiek z podstaw wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k., w tym powołana jako
podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia konieczność przeprowadzenia na nowo
przewodu w całości. Sąd Najwyższy orzekający w niniejszym składzie opowiada się
za ścisłą wykładnią podstawy uchylenia orzeczenia, jaką jest "konieczność
przeprowadzenia na nowo przewodu w całości".
V KS 9/25
3
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19 (OSNK
2019, z. 6, poz. 31), stwierdzono, że „konieczność przeprowadzenia na nowo
przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako
powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy
sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy
orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co
skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania
sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo)
wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie
pierwszej instancji”.
Sąd odwoławczy w tej sprawie nie wykazał jednak wystąpienia tak wskazanej
podstawy do wydania wyroku uchylającego i przekazującego sprawę do ponownego
rozpoznania. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu II instancji wynika w istocie, że
dostrzegł on nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, w ocenie
dowodów, a wreszcie także potrzebę przeprowadzenia uzupełniającego
postępowania dowodowego poprzez ponowne przesłuchanie oskarżonych i dwóch
świadków, ew. dopuszczenie opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego oraz
pozyskanie aktualnej karty karnej. Wytyczne Sądu odwoławczego, pomimo
formalnego wskazania na potrzebę ponowienia przewodu sądowego w całości,
koncentrują się więc na przeprowadzeniu i ocenie kilku dowodów. Tak wskazany
zakres czynności dowodowych nie wypełnia przesłanki ponownego przeprowadzenia
przewodu w całości w rozumieniu art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. Z pisemnych motywów
rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego wynika szerszy zakres materiału dowodowego,
którego Sąd odwoławczy w zasadzie nie zakwestionował, a jedynie lakonicznie uznał
postępowanie Sądu I instancji za nieprzydatne w całości dla rozstrzygnięcia o
przedmiocie procesu.
Podkreślenia wymaga, że Sąd II instancji skupił się na krytyce trybu
procedowania przez Sąd I instancji, polegającym na odczytaniu zeznań świadków w
trybie art. 391 § 1 k.p.k. i art. 392 § 1 k.p.k., dostrzegając potrzebę ich
bezpośredniego przesłuchania, a w odstąpieniu od powyższego upatrując działania
„sądu kapturowego” i „fikcji postępowania dowodowego”, choć w wywiedzionej przez
obrońcę oskarżonego apelacji trudno doszukać się zarzutów w tym zakresie.
V KS 9/25
4
Oskarżeni, prawidłowo zawiadomieni o terminie rozprawy Sądu I instancji, nie stawili
się, podobnie jak wezwani na termin świadkowie (jeden wniósł o przesłuchanie w
drodze pomocy prawnej). Wobec tego na wniosek prokuratora, któremu żadna strona
się nie sprzeciwiła, Sąd I instancji odczytał wyjaśnienia oskarżonych i zeznania
świadków z postępowania przygotowawczego. W pozostałym zakresie na podstawie
art. 405 § 2 i 4 k.p.k. uznał wszystkie dokumenty i protokoły za ujawnione bez
odczytywania (k. 284-286).
Lektura uzasadnienia Sądu odwoławczego wskazuje zatem w istocie na
potrzebę przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, nie zaś
ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. W obowiązującym
modelu postępowania apelacyjnego Sąd odwoławczy ma obowiązek
reformatoryjnego orzekania, a nie jedynie kontrolowania trafności zaskarżonego
rozstrzygnięcia. Odmienna ocena dowodów i ustaleń faktycznych, ani potrzeba
uzupełnienia postępowania dowodowego, nie wypełniają na gruncie niniejszej
sprawy przesłanki konieczności przeprowadzenia przewodu na nowo w całości.
Biorąc zatem pod uwagę merytoryczny charakter postępowania
odwoławczego i wynikające z tego obowiązki Sądu II instancji, Sąd Okręgowy
zobowiązany był wskazane w uzasadnieniu swojego wyroku wytyczne samodzielnie
zrealizować. Zakres wskazanych w uzasadnieniu koniecznych czynności
dowodowych mieści się w zakresie obowiązków kontrolnych sądu apelacyjnego. Nic
nie stało więc na przeszkodzie ich przeprowadzenia oraz wydania ew. wyroku
reformatoryjnego w granicach wniesionej apelacji. Dopiero gdyby w wyniku tak
przeprowadzonego uzupełniająco postępowania ujawniła się jedna z podstaw
uchylenia wyroku wskazana w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., otwierałoby to drogę do
wydania orzeczenia kasatoryjnego.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku
[J.J.]
[a.ł]
Kazimierz Klugiewicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek Paweł Wiliński
V KS 9/25
5
