V KS 54/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 lutego 2026 r.
SSN Ryszard Witkowski
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 lutego 2026 r.,
skargi wniesionej przez obrońcę oskarżonego B. F. ,
na wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 26 czerwca 2025 r. sygn. akt V Ka 739/25
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim
z 12 grudnia 2024 r. sygn. akt II K. 558/20
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić skargę;
2) obciążyć oskarżonego kosztami
skargowego.
sądowymi
postępowania
[JJ.]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z 26 czerwca 2025 r. sygn. akt V Ka
739/25 uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z 12 grudnia
2024 r. sygn. akt II K. 558/20, którym oskarżony B.F., został uniewinniony od
zarzutu popełnienia przestępstw z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 3 k.k. w zw. z
V KS 54/25
2
art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 3 k.k. w
zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., opisanych w punkcie I i III aktu oskarżenia
w części dotyczącej czynu z pkt. 1 aktu oskarżenia i w tym zakresie przekazał
sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu I instancyjnym. W pozostałym
zakresie Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
W pisemnych motywach wyroku sąd odwoławczy wskazał, iż już
zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przypisanie oskarżonemu
konkretnych czynów, opisanych w z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 3 k.k. w zw.
z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., w tym także tego z pkt. I aktu oskarżenia, od
popełnienia którego oskarżony został uniewinniony. Sąd odwoławczy nie miał
jednak możliwości zmiany orzeczenia na niekorzyść oskarżonego poprzez wydanie
wyroku skazującego co do zarzutu I aktu oskarżenia, albowiem wydaniu wyroku
skazującego na etapie postępowania apelacyjnego stoi na przeszkodzie zakaz
określony w art. 454 § 1 k.p.k. (vide: uchwala Składu 7 sędziów Sądu Najwyższego
z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt 1 KZP 10/18). W takim stanie rzeczy
konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku celem ponownego rozpoznania
sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Od powyższego wyroku skargę złożył obrońca oskarżonych, zarzucając
zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. przez uchylenie
zaskarżonego apelacją wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania w celu „wszechstronnego i rzetelnego zbadania
wszystkich okoliczności sprawy, dogłębnego przeanalizowania zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego, a następnie wydania końcowego rozstrzygnięcia,
w sytuacji gdy konieczność ponownej oceny przeprowadzonych dowodów nie
mieści się w kręgu podstaw wyroku kasatoryjnego. W konsekwencji wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna, stąd w myśl art. 539e § 2 in princ. k.p.k.,
podlegała oddaleniu. Nie można zgodzić się z autorem środka zaskarżenia, że
V KS 54/25
3
wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Okręgowego w Gdańsku nastąpiło
z obrazą przepisów regulujących postępowanie drugoinstancyjne. Przepis art. 437
§ 2 k.p.k. kataloguje przyczyny uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania. W sytuacji, gdy żadna z nich w danej sprawie nie
zachodzi, obliguje sąd odwoławczy do zmiany kontrolowanego orzeczenia w
obliczu stwierdzenia uchybienia. W sprawie niniejszej, jak wynika z pisemnych
motywów zaskarżonego wyroku, taka korekta nie była możliwa w postępowaniu
drugoinstancyjnym. Wykluczało ją wystąpienie podstawy określonej w art. 454
§ 1 k.p.k., zapobiegającej skazaniu oskarżonego po raz pierwszy w instancji
odwoławczej. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, tzn. nie dopuszcza orzekania
na niekorzyść oskarżonego, niezależnie od tego, czy miałoby się opierać na
nowych dowodach i odmiennych ustaleniach faktycznych, czy też na
dotychczasowym stanie dowodowym i dokonanej rekonstrukcji zdarzenia.
Gwarancyjny charakter tej instytucji, zapewniającej pełną realizację prawa do
obrony w dwuinstancyjnym postępowaniu (zob. postanowienie SN z 1 października
2025 r. sygn. akt V KS 20/25), nie zawsze dla spełnienia warunków do
kasatoryjnego orzekania oznacza wymóg przeprowadzania przez sąd ad quem
uzupełniającego postępowania dowodowego, czy też oceny materiału dowodowego
i dokonania ustaleń faktycznych w sposób właściwy dla sądu meriti. Zasadność
takiego sposobu procedowania, charakterystycznego dla obecnie obowiązującego
modelu postępowania apelacyjnego uzależniona jest od realiów konkretnej sprawy.
W tej rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy o wadliwości rozstrzygnięcia sądu I
instancji nie decydowały braki postępowania dowodowego, lecz wadliwie
przeprowadzona przez Sąd Rejonowy ocena zgromadzonych dowodów, co miało
skutkować dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych.
Biorąc pod uwagę treść pisemnych motywów zaskarżonego wyroku,
wystąpienie powyższej podstawy nie budziło wątpliwości. Sąd ad quem przedstawił
aspekty kompleksowej i analitycznej oceny materiału dowodowego, które czyniły
jego ogląd w skrajnie odmiennym świetle, którego aspekt prawny stworzył
wystarczająco wysokie prawdopodobieństwo dla wyprowadzenia odmiennego
twierdzenia w zakresie sprawstwa oskarżonego, że materializowała się w tych
realiach podstawa uchylenia orzeczenia, o której mowa w art. 454 § 1 k.p.k. Ocena
V KS 54/25
4
słuszności tego stanowiska pozostaje zaś poza zakresem kontroli dokonywanej
przez Sąd Najwyższy w ramach niniejszego postępowania zob. np. uchwała
siedmiu sędziów SN z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I KZP 13/17). Natomiast takie
zapatrywanie sądu odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego
apelacją wyroku, skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w
instancji odwoławczej (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.).
Zastosowanie tego przepisu było – wobec jednoznacznej wymowy wyników
postępowania kontrolnego w ramach toku instancji - obowiązkiem sądu ad quem,
ukierunkowanym na wspomnianą ochronę interesu procesowego oskarżonego. W
tej sytuacji zatem Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art.
437 § 2 zd. drugie k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić (art.
539e § 2 k.p.k.). Jednocześnie Sąd Najwyższy - stosownie do treści art. 539f k.p.k.
w zw. z art. 527 § 1 i 4 k.p.k. – orzekł w przedmiocie kosztów sądowych
postępowania skargowego.
[WB]
[a.ł]
SSN Ryszard Witkowski
