V KS 1/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 lutego 2025 r.
SSN Paweł Wiliński
w sprawie L. V.
oskarżonej o czyn z art. 233 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonej
na wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt IV Ka 442/24
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II K 100/23
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżoną L. V. kosztami sądowymi postępowania
skargowego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II K 100/23, Sąd Rejonowy w
Kaliszu uniewinnił L. V. od zarzucanego jej czynu z art. 233 § 1 k.k.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonej przez
prokuratora, Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r., sygn.
V KS 1/25
2
akt IV Ka 442/24, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Kaliszu i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania temu sądowi.
Na powyższy wyrok skargę w trybie art. 539a § 1 i 2 k.p.k. złożył obrońca
oskarżonej, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu w całości na korzyść
oskarżonej i zarzucając:
„naruszenie przepisu postępowania, a to art. 437 § 2 kpk przez uchylenie
zaskarżonego apelacją wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do
ponownego rozpoznania w celu przesłuchania 2 świadków, podczas gdy przepis
ten upoważnia do takiej decyzji wówczas, jeżeli jest konieczne przeprowadzenie
na nowo przewodu w całości, a nadto dowolną, a nie swobodną ocenę
zebranego dotychczas materiału dowodowego”.
Formułując powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Kaliszu jako sądowi
odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga obrońcy jest niezasadna.
Zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w
wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Treść tego przepisu w zestawieniu
z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie
wskazuje, że kognicja Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok sądu
odwoławczego ogranicza się do zbadania, czy w sprawie, na etapie postępowania
przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza,
albo doszło do uchylenia wyroku wobec wystąpienia przesłanek określonych w art.
454 § 1 k.p.k., bądź też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu
sądowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS
6/16, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, oraz
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19). Tym samym część
zarzutu skargi, w której obrońca zarzuca dowolną ocenę materiału dowodowego,
należało pominąć.
V KS 1/25
3
Podstawą wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku był przepis
art. 454 § 1 k.p.k. i stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w Kaliszu, że Sąd I instancji
błędnie uznał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do
przypisania oskarżonej zarzucanego jej czynu. W końcowej części uzasadnienia
Sąd odwoławczy wyraźnie wskazał jako jedyną podstawę swojego rozstrzygnięcia
art. 454 § 1 k.p.k. Lektura całości uzasadnienia Sądu odwoławczego również
wskazuje, że jedyną przyczyną uchylenia wyroku była obowiązująca w
postępowaniu odwoławczym reguła ne peius. Sąd II instancji opisał bowiem
stwierdzone uchybienia w zakresie ustaleń faktycznych, odmiennie niż Sąd I
instancji przyjmując, że w jego ocenie znajomość języka polskiego L. V. była
wystarczająca do zrozumienia pouczenia o odpowiedzialności karnej za zeznanie
nieprawdy lub zatajenie prawdy, a zatem umożliwiała pociągnięcie do
odpowiedzialności za czyn z art. 233 § 1 k.k. W treści skargi obrońca podnosi
wewnętrzną sprzeczność orzeczenia Sądu II instancji, której upatruje w odmiennej
ocenie dowodów i uchyleniu orzeczenia na podstawie art. 454 § 1 k.p.k. oraz
jednoczesnym wskazaniu konieczności przesłuchania dwóch świadków, co w jego
ocenie nie wyczerpuje przesłanki przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.
Obrońcy chodzi zapewne o fragment uzasadnienia, w którym Sąd II instancji
wskazuje, że „jeśli Sąd a quo miał jakieś wątpliwości…mógł rozwiać je chociażby
przeprowadzając czynność przesłuchania w charakterze świadków dwóch
funkcjonariuszy…”. Powyższe stwierdzenie nie jest poleceniem przesłuchania tych
dwóch świadków przez Sąd I instancji, ani tym bardziej podstawą uchylenia wyroku
Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a jedynie
podkreśleniem niezweryfikowanych obiekcji Sądu meriti odnośnie do stopnia
znajomości języka polskiego przez oskarżoną. Sąd II instancji nie wyraził natomiast
żadnych wątpliwości w tym zakresie, a nawet podkreślił w swoim uzasadnieniu
sprawność i rzetelność w pozyskaniu dowodów przez Sąd I instancji, wytykając
jedynie błędy w ustalonym stanie faktycznym wynikające z przekroczenia granic
swobodnej oceny dowodów.
Jednocześnie, wobec takich ustaleń Sąd Okręgowy jako sąd odwoławczy
nie był z mocy art. 454 § 1 k.p.k. i wobec uniewinnienia oskarżonej przez Sąd
Rejonowy, uprawniony do zmiany wyroku, lecz zobowiązany do przekazania
V KS 1/25
4
sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu rozpoznawczym. W realiach
niniejszej sprawy nie budzi zatem wątpliwości przyczyna podjęcia przez Sąd
odwoławczy rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym, ani jego prawidłowość.
Z uwagi na powyższe oraz wobec niestwierdzenia wystąpienia okoliczności,
o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
r.g.
