V KO 95/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 sierpnia 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk
Na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429
§ 1 k.p.k. odmawia przyjęcia wniosku skazanego B. D. z dnia 27
maja 2025 r. (data przekazania pisma do SN), o wznowienie z
urzędu postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10
stycznia 2023 r., sygn. akt II AKzw 2371/22, utrzymującym w
mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 30
września 2022 r., sygn. akt V Kow 2560/22/pr, w przedmiocie
odmowy udzielenia przerwy w wykonaniu kary pozbawienia
wolności, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Pismami nadanym w dniu 4 maja 2025 r. (data wpływu do SN – 27 maja
2025 r.) skazany B. D. wniósł o wznowienie z urzędu m.in. postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z
dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II AKzw 2371/22, utrzymującym w mocy
postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 30 września 2022 r., sygn.
akt V Kow 2560/22/pr, w przedmiocie odmowy udzielenia przerwy w wykonaniu
kary pozbawienia wolności. Uzasadniając wniosek skazany zasygnalizował, że
skład Sądu odwoławczego w tej sprawie, tworzył SSA X. Y., podnosząc, że sędzia
ten powołany został na urząd sędziego sądu apelacyjnego na wniosek Krajowej
V KO 95/25
2
Rady Sądownictwa, której status został zakwestionowany przez Europejski
Trybunał Praw Człowieka (chodzi o Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w
trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2018 r., poz. 3 –
uwaga SN). Wskazał również w swoich pismach na art. 24 k.k.w. odwołując się do
stanu zdrowia i dołączając do swojego wniosku dokumentację lekarską.
W tym stanie rzeczy zważyć należało, co następuje.
Przy zakreślonym przedmiocie postępowania wynikającym z powołanych
wyżej pism skazanego wskazać na wstępie należy, że rozpoznanie każdego
wniosku o wznowienie postępowania, w tym również zawierającego sygnalizację
potrzeby orzekania przez sąd wznowieniowy z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), musi
poprzedzać badanie dopuszczalności takiego wniosku (sygnalizacji) – art. 545 § 1
k.p.k. w zw. ze stosowanymi odpowiednio przepisami art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art.
429 § 1 in fine k.p.k.
Wniosek o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie sporządzony
osobiście przez B. D., niezależnie od tego czy traktować go jako sygnalizację, czy
też wskazanie na przesłankę wznowienia określoną w art. 24 § 1 k.k.w., jest
niedopuszczalny z mocy ustawy, a to, w oparciu o powołane wyżej przepisy art.
530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 in fine k.p.k. – stosowane w postępowaniu
wznowieniowym odpowiednio (art. 545 § 1 k.p.k.), musiało skutkować odmową jego
przyjęcia.
W świetle art. 540 k.p.k. wznowienie dotyczy tylko „postępowania sądowego
zakończonego prawomocnym orzeczeniem”. Wszelkie zatem podstawy
wznowieniowe, w tym także i ta określona w art. 542 § 3 k.p.k., dotyczą tylko
takiego postępowania. Stanowi je zaś postępowanie w przedmiocie procesu, a więc
dotyczące odpowiedzialności karnej określonej osoby, w tym i dopuszczalności
procedowania w tej materii. Od tej reguły istnieją wszelako wyjątki. Sąd Najwyższy
wielokrotnie dopuszczał wznowienie postępowania także i do innych kategorii
orzeczeń. Wskazywał chociażby na dopuszczalność wznowienia postępowania
prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r o uznaniu za nieważne
orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz
niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.), i to
V KO 95/25
3
zarówno postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia, jak również
postępowania o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia, prowadzonego na
podstawie tej ustawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 września
2003 r., III KO 26/03; z dnia 7 grudnia 2004 r., III KO 17/04), czy też postępowania
w przedmiocie odpowiedzialności Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie lub
pozbawienie wolności przez zatrzymanie, czy tymczasowe aresztowanie, a
wreszcie postępowania lustracyjnego prowadzonego w oparciu o ustawę z dnia 11
kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa
państwa lub współpracy z nimi (Dz. U. z 1999 r., Nr 42, poz. 428), (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 21 kwietnia 2005 r., II KO 59/04, OSNKW
2005, nr 5-6, poz.56). W doktrynie od dawna podkreśla się także możliwość
wznowienia postępowania również w odniesieniu do postępowań ubocznych, a
więc co do innego niż zasadniczy nurt procesu, ale co najwyżej takich, które mają
autonomiczny charakter względem tego nurtu, a więc nie są z nim związane (M.
Biłyj, M. Murzynowski: Wznowienie postępowania karnego w PRL w świetle prawa i
praktyki, Warszawa 1980 r., s. 59 – 60).
Powszechnie (tak w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie) przyjmuje się w
związku z tym, iż wznowienie postępowania w postępowaniu wykonawczym jest
dopuszczalne tylko w zakresie przekraczającym możliwości zmiany postanowień na
podstawie art. 24 § 1 k.k.w., a na tę m.in. regulację powołuje się wnioskodawca.
Przepis ten przewiduje szczególny tryb kontroli i wzruszenia orzeczeń wydanych na
podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego, ograniczony jednak do
badania wyłącznie okoliczności faktycznych, nowych lub nieznanych sądowi w
chwili orzekania. Nie może więc służyć do korygowania błędów prawnych, co
oznacza, że wznowienie postępowania w odniesieniu do postępowania
wykonawczego może nastąpić tylko w wypadkach, których dotyczy art. 540 § 1 pkt
1 k.p.k., art. 540 § 2 i 3 k.p.k., jak również na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 marca 1996 r., III KRN OSNKW 1996,
z. 5-6, poz. 26; z dnia 14 grudnia 2004 r., IV KO 35/04;z dnia 15 kwietnia 2010 r., III
KO 23/10; K. Postulski, Glosa do postanowienia SN z dnia 5 lutego 2003 r., V KK
241/02, PS 2004, nr. 2, s.159), nie zaś na podstawie art. 24 § 1 k.k.w.
V KO 95/25
4
Oczywiste jest przy tym – z racji przytoczonej już treści art. 540 § 1 k.p.k. –
że ograniczeniem możliwości wznowienia postępowania toczącego się w ramach
postępowania wykonawczego jest wymóg, aby dotyczyło ono orzeczenia
kończącego to postępowanie sądowe. Takim będzie to, które definitywnie zamyka
rozpoznanie danej kwestii i przez to mające cechy trwałości. W orzecznictwie i w
piśmiennictwie podkreśla się, iż na gruncie postępowania wykonawczego
orzeczeniem (postanowieniem) kończącym postępowanie jest takie, które
powoduje trwałe przekształcenie sposobu lub trybu wykonywania kary lub innego
środka (por. Z. Doda, Rewizja nadzwyczajna w polskim procesie karnym,
Warszawa 1972, s. 132 – 133; W. Grzeszczak, Kasacja w prawie karnym,
Warszawa 1996, s. 23, A. Herzog, Glosa do postanowienia SN z dnia 16 września
2008 r., sygn. IV KO 108/08, Pr. I Pr., 2009, nr 5, s.174; postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia z 26 maja 2004 r., V KK 64/04; z dnia 3 września 2015 r., V
KO 43/15, ; z dnia 6 września 2018 r., III KO 76/18).
Oceniając charakter i następstwa postanowienia w przedmiocie udzielenia
lub nieudzielenia przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, zauważyć
należy, że nie są to orzeczenia zamykające definitywnie wskazaną kwestię, a więc
mające charakter trwały, bowiem wniosek o udzielenie przerwy może być składany
wielokrotnie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2022 r.,
V KZ 43/22).
W tych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych za bezsporną uznać
należy niedopuszczalność przeprowadzenia postępowania o wznowienie
postępowania w oparciu o przepisy procedury karnej (art. 540, 540a, 540b i 542 § 3
k.p.k.) w odniesieniu do postanowienia sądu odmawiającego udzielenia przerwy w
wykonaniu kary pozbawienia wolności.
Na marginesie, gdyż kwestia powyższa – wobec niedopuszczalności
wniosku o wznowienie – pozostaje poza zakresem procedowania Sądu
Najwyższego w niniejszej sprawie, zauważyć należy, że zawarta w piśmie
skazanego sygnalizacja wskazująca – jak należy domniemywać – na okoliczność, o
której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (udział w składzie Sądu Apelacyjnego
sędziego X. Y.) nie została w jakikolwiek sposób uprawdopodobniona, co
musiałoby – w wypadku dopuszczalności wniosku (sygnalizacji) – skutkować
V KO 95/25
5
orzeczeniem jak w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. V KO 94/25, również z
wniosku skazanego B. D. (zob. postanowienie z dnia 13 sierpnia 2025 r.).
Kierując się przedstawionymi względami zarządzono jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
