V KO 208/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
Dnia 2 lipca 2026 r.
w sprawie K.W.
skazanego z art. 279 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 lipca 2026 r.,
z urzędu inicjatywy w przedmiocie wyłączenia sędziego
na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
stwierdzić brak podstaw do wyłączenia z urzędu SSN S.S. od
rozpoznania sprawy V KO 208/25
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2026 r. SSN W.W., jako sprawozdawca
sprawy o sygn. akt V KO 208/25, stwierdził zaistnienie okoliczności dających
podstawę do wyłączenia z urzędu członka składu orzekającego sędziego S.S. W
zarządzeniu tym wskazano, że sprawa w przedmiocie sygnalizacji wznowienia
postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14
października 2025 r., sygn. V KK 317/25, ma być rozpoznawana przez Sąd
Najwyższy ponownie w składzie z osobą powołaną na stanowisko sędziego Sądu
Najwyższego z naruszeniem art. 179 Konstytucji RP, (sędzia S.S.), w układzie, gdy:
- sygnalizacja wznowienia z urzędu dotyczy oceny zarzutu udziału w składzie
orzekającym Sądu Najwyższego (sygn. akt V KK 317/25) sędziego powołanego w
takim samym trybie co członek składu, który miałby dokonywać w Sądzie
Najwyższym oceny tego zarzutu,
V KO 208/25
2
- tryb wyznaczania składu Sądu Najwyższego w tej sprawie został określony
poza ogólnymi regułami tworzenia składu w planie sesji i posiedzeń Izby Karnej
(wyznaczany jest skład na podstawie oddzielnego zarządzenia Prezesa Izby, które
zastrzega wyznaczanie składu tylko przez niego i w sposób odmienny niż co do
innych spraw rozpoznawanych w Izbie Karnej - tzw. „ręczny” przydział spraw), a
przez okres kilku miesięcy, mimo przekazania akt Przewodniczącemu Wydziału, nie
podejmowano żadnych czynności zmierzających do wyznaczenia składu,
- wyznaczanie składów mieszanych (z osobami powołanymi w wadliwej
procedurze na skutek wniosku tzw. neo-KRS) jest stosowane przez Prezesa Izby
Karnej tylko w sprawach wznowienia postępowania kasacyjnego, co mając na
uwadze treść powszechnie znanego oświadczenia trzydziestu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 17 października 2022 r., podpisanego także przeze mnie (jako
sędziego referenta w tej sprawie), uprawnia mnie do postawienia tezy o
podejmowaniu przez Prezesa Izby Karnej administracyjnych działań zmierzających
do utrudniania rozpoznania spraw o wznowienie postępowania w sytuacji
podnoszenia przez strony zarzutu niewłaściwej obsady sądu,
- przedmiot postępowania w niniejszej sprawie - w zakresie podstaw do
wznowienia postępowania na skutek naruszenia zasad proceduralnych w
postępowaniu - mieści się w normie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC — por. wyrok Wielkiej Izby z dnia 11
lipca 2017 r., sprawa Moreira Ferreira przeciwko Portugalii, skarga nr 19867/12;
szerzej w tej materii w: postanowienie SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21,
OSNK 2021, z. 10 poz. 41), a orzekanie w składzie z udziałem osoby powołanej do
Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze na skutek wniosku tzw. neo-KRS
pozbawia stronę prawa do sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 45 ust. 1
Konstytucji RP (np. sprawy: Reczkowicz przeciwko Polsce, Dolińska i Ozimek
przeciwko Polsce, Advance Pharma sp. Z o.o. przeciwko Polsce, Wałęsa przeciwko
Polsce).
W związku z powyższym sędzia sprawozdawca sprawy o sygn. akt V KO
208/25, w celu zagwarantowania stronie prawa do sądu, stwierdził istnienie
okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu członka składu
V KO 208/25
3
orzekającego sędziego S.S. (art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.), powołując
się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie sędziego od udziału w sprawie
następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Już tylko z
literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że wniosek o wyłączenie może
zostać skutecznie zgłoszony jedynie przez stronę postępowania. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego zarysował się również pogląd, zgodnie z którym kontrola
bezstronności sędziego prowadzona przez właściwy sąd z urzędu w trybie art. 42 §
1 k.p.k. może zostać uruchomiona również przez każdego sędziego zasiadającego
w jego składzie (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22). Wniosek członka składu orzekającego co do
potrzeby wyłączenia innego sędziego, może być zatem uznany jedynie jako
inicjatywa zmierzająca do przeprowadzenia z urzędu postępowania w przedmiocie
wyłączenia. I jako taką właśnie inicjatywę należy potraktować wniosek zawarty w
zarządzeniu sprawozdawcy sprawy o sygn. akt V KO 208/25 SSN W.W.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, w sprawie brak jest
jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia podniesionych okoliczności. Nie odnoszą
się one bowiem do żadnych faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN S.S. od
rozpoznania sprawy o sygn. akt V KO 208/25. SSN W.W. nie przedstawił
skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić u przeciętnego i rozsądnie
rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną wątpliwość co do istnienia w
sprawie kierunkowego nastawienia sędziego, która zestawiona z przedmiotem
rozstrzygnięcia prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do
bezstronności sędziego. Podkreślić należy, iż wspomniana wątpliwość musi
wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego
wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych
konstytuujących ustrój sądownictwa.
Trudno doszukiwać się także podstawy do wyłączenia członka składu
orzekającego w podnoszonej przez wnioskującego kwestii dotyczącej trybu
wyznaczania składu Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie. Tryb ten bowiem
został określony ogólnymi regułami tworzenia składu w planie sesji i posiedzeń Izby
V KO 208/25
4
Karnej na podstawie art. 80 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym oraz § 80 ust. 7
regulaminu Sądu najwyższego w zw. z art. 544 § 2 k.p.k.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
