V KK 96/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
SSN Zbigniew Puszkarski
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
w sprawie M. K.,
w przedmiocie wyroku łącznego,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,
od wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
z dnia 9 lipca 2024 r., VI K 519/24,
uchyla zaskarżony wyrok łączny i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do ponownego
rozpoznania.
[J.J.]
Zbigniew Puszkarski Piotr Mirek Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
V KK 96/25
2
Postępowaniem o wydanie wyroku łącznego w stosunku do M. K. objęte
zostały następujące prawomocne wyroki:
I. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 1 czerwca 2015 r., VI K
335/15, skazujący M. K. za czyn z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. na karę 4
lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 8 lat
próby;
II. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 24 lutego 2022 r., IV K
70/22, skazujący M. K. za czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k., na karę 10
miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej,
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku
miesięcznym;
III. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 4 listopada 2022 r., IV K
720/22, skazujący M. K. za czyn z art. 278 § 1 k.k., na karę roku ograniczenia
wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym, w całości wykonaną w
formie zastępczej kary pozbawienia wolności;
IV. Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 2 października 2023 r., II K 358/23, skazujący
M. K. za czyn z art. 278 § 1 k.k. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności;
V. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 2 października 2023 r.,
VI K 703/23, skazujący M. K. za czyn z art. 278 § 1 k.k. na karę 5 miesięcy
pozbawienia wolności;
VI. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 23 listopada 2023 r., VI
K 1047/23, skazujący M. K. za czyn z art. 278 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.
278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
VII. wyrok łączny Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia z dnia 10 października
2022 r., III K 720/22, orzekający wobec M. K. karę łączną 2 lat ograniczenia wolności,
który utracił moc w związku z kontrawencjonalizacją części objętych nim kar.
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem łącznym z dnia 9 lipca
2024 r., VI K 519/24, połączył kary jednostkowe pozbawienia wolności i ograniczenia
wolności wymierzone wobec M. K. wyrokami wymienionymi w pkt: I, II, IV, V i VI, tj.:
- Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, VI K 335/15,
- Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, IV K 70/22,
V KK 96/25
3
- Sądu Rejonowego w Zgierzu, II K 358/23,
- Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, VI K 703/23,
- Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, VI K 1047/23
i w ich miejsce wymierzył skazanemu karę łączną 5 lat i 5 miesięcy pozbawienia
wolności; umorzył postępowanie w pozostałym zakresie; zaliczył na poczet
orzeczonej kary łącznej okresy w jakich kary objęte karą łączną zostały odbyte;
zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów wydania wyroku łącznego, obciążając
nimi Skarb Państwa.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 17 lipca
2024 r.
Kasację od tego wyroku łącznego, w trybie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł
Prokurator Generalny, który zaskarżył go w całości, na korzyść skazanego i zarzucił
„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa
procesowego – art. 366 § 1 k.p.k., skutkujące rażącą obrazą prawa materialnego –
art. 85 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., polegające
na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących przebiegu
postępowania wykonawczego dotyczącego kary 4 lat pozbawienia wolności
orzeczonej wobec skazanego M. K. z warunkowym zawieszeniem wykonania na
okres 8 lat próby na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
z dnia 1 czerwca 2015 r. o sygn. akt VI K 335/15 (prawomocnego z dniem 8 czerwca
2015 r.) i objęciu tej kary wyrokiem łącznym w następstwie błędnego uznania, że
doszło do zarządzenia jej wykonania, mimo że postanowienie w tym przedmiocie
zostało uchylone w postępowaniu odwoławczym, a nadto z dniem 8 grudnia 2023 r.
upłynął określony w art. 75 § 4 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września
2023 r.) termin pozwalający na zarządzenie wykonania tej kary w związku z czym nie
miała ona statusu kary podlegającej wykonaniu w rozumieniu art. 85 § 2 k.k. w
brzmieniu jw. i nie podlegała łączeniu w wyroku łącznym”, wnosząc o uchylenie
zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
V KK 96/25
4
Ma rację skarżący, że doszło w tej sprawie do rażącego naruszenia art. 366 §
1 k.p.k. (w zw. z art. 574 k.p.k.), polegającego na braku rzetelnego wyjaśnienia
wszystkich okoliczności sprawy, dotyczących możliwości połączenia kar
orzeczonych konkretnymi wyrokami jednostkowymi. W konsekwencji doszło także do
rażącej obrazy art. 85 § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020
r.), na skutek objęcia karą łączną kary 4 lat pozbawienia wolności wymierzonej
skazanemu wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 1
czerwca 2015 r., VI K 335/15 z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 8 lat
próby, która nie była karą podlegającą wykonaniu, a więc nie podlegała łączeniu.
Sąd Rejonowy przyjął, że kara orzeczona w sprawie VI K 335/15 Sądu
Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi została zarządzona do wykonania. Taka
informacja wynikała chociażby z danych z Krajowego Rejestru Karnego (ostatnie
przed wyrokowaniem k. 99-102). Sąd Rejonowy nie dostrzegł jednak wątpliwości
nasuwających się co do tej okoliczności, które powinien powziąć w związku z treścią
opinii sporządzonej przez administrację Zakładu Karnego w G., gdzie M.K.
ówcześnie przebywał. W opinii tej, w części obejmującej wykaz wykonanych i
podlegających wykonaniu przez ww. skazanego kar pozbawienia wolności, kara z
wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, VI K 335/15, nie została
ujęta (k. 93). Nie wyjaśniając powodów takiego stanu rzeczy, w efekcie naruszenia
przez przewodniczącego przepisu art. 366 § 1 k.p.k., Sąd Rejonowy nie powziął
żadnych czynności mających na celu zweryfikowanie czy kara jednostkowa
wymierzona w sprawie VI K 335/15 Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
jest karą podlegającą wykonaniu. Gdyby takie czynności zostały rzetelnie
przeprowadzone, możliwe było powzięcie wiedzy, że postanowienie o zarządzeniu
wykonania kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem (postanowienie
Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 5 grudnia 2023 r., II Ko 1554/23, k. 44 akt II Ko
1554/23) zostało następnie uchylone przez Sąd Okręgowy w Łodzi na mocy
postanowienia z dnia 8 marca 2024 r., V Kzw 711/23, a postępowanie wykonawcze
w przedmiocie zarządzenia wykonania kary umorzone (k. 144-146). Tym samym, w
dacie wydania wyroku łącznego kara 4 lat pozbawienia wolności orzeczona wobec
M. K. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi miała charakter
probacyjny.
V KK 96/25
5
Ponadto, biorąc po uwagę, że wyrok w sprawie VI K 335/15 Sądu Rejonowego
dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi uprawomocnił się w dniu 8 czerwca 2015 r., określony
w art. 75 § 4 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) termin
pozwalający na zarządzenie wykonania tej kary upłynął z dniem 8 grudnia 2023 r.
Prokurator Generalny trafnie podał, że wskazana kara nie mogła być zatem
objęta karą łączną, nawet po odpowiednim jej przeliczeniu stosownie do treści art.
89 § 1b k.k., ponieważ nie była karą podlegającą wykonaniu w rozumieniu art. 85 §
2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r. Również w aktualnym
stanie prawnym objęcie wyrokiem łącznym kary, co do której upłynął termin określony
w art. 75 § 4 k.k. jest niedopuszczalne, ponieważ wydaniu wyroku łącznego
sprzeciwia się sytuacja, gdy wymierzona kara za pozostające w realnym zbiegu
przestępstwo, w czasie orzekania w przedmiocie kary łącznej, nie mogła być już
wykonana i nigdy do wykonania nie może zostać wprowadzona (por. m.in. wyroki
Sądu Najwyższego: z dnia 2 października 2020 r., II KK 223/20; z dnia 12 kwietnia
2013 r., III KK 401/12).
Niewątpliwie opisane uchybienie miało istotny wpływ na treść wyroku
łącznego. Doszło bowiem do wydania wyroku łącznego i orzeczenia wobec M. K.
kary łącznej obejmującej karę jednostkową niepodlegającą łączeniu, a w
konsekwencji wymierzono skazanemu karę łączną w wymiarze 5 lat i 5 miesięcy
pozbawienia wolności, podczas gdy po wyeliminowaniu kary niepodlegającej
łączeniu przedmiotem łączenia powinny być kary jednostkowe, których suma (po
stosownym przeliczeniu wymiaru kary ograniczenia wolności) jest istotnie niższa –
rok i 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Przeprowadzając postępowanie ponownie Sąd Rejonowy dokładnie
przeanalizuje sytuację prawną skazanego i po jej ustaleniu rozstrzygnie w
przedmiocie kary łącznej, czyniąc zadość przepisom prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.
[J.J.]
[a.ł]
V KK 96/25
Zbigniew Puszkarski
6
Piotr Mirek
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
