V KK 558/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 maja 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie T. T.,
oskarżonego z art. 288 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 29 maja 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt V Ka 384/24,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach
z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt II K 44/23,
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym;
2. zarządza zwrot uiszczonej opłaty od kasacji w wysokości 450
(czterystu pięćdziesięciu) złotych.
Kazimierz Klugiewicz Marek Pietruszyński Eugeniusz Wildowicz
[PŁ]
V KK 558/24
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Skierniewicach wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn.
akt II K 44/23, warunkowo umorzył postępowanie karne wobec T. T. w sprawie o
przestępstwo określone w art. 288 § 1 k.k. na okres 2 lat próby, oddając w tym okresie
oskarżonego pod dozór kuratora oraz orzekając od niego na rzecz pokrzywdzonej
obowiązek naprawienia szkody.
Sąd Okręgowy w Łodzi, po rozpoznaniu apelacji oskarżonego i jego obrońcy
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcia o oddaniu
oskarżonego pod dozór kuratora oraz o orzeczeniu wobec T. T. obowiązku
kompensacyjnego.
Od tego wyroku kasację wniósł obrońca oskarżonego, podnosząc następujące
zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego:
1. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez orzekanie przed Sądem II instancji przez
sędziego X. Y., który został nienależycie obsadzony, z uwagi na powołanie przez
KRS ustanowioną w trybie ustawy z 8.12.2017 r., po bezprawnym skróceniu kadencji
poprzedniej Rady, co spowodowało wydanie wyroku przez Sąd, który ze względu na
sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności, a jego
podważenie braku niezależności i bezstronności przejawia się m.in. tym, iż orzekał
w niniejszej sprawie, mimo że oskarżycielką posiłkową była X.Y.1.- Sędzia Sądu
Rejonowego w Łowiczu (obecnie w stanie spoczynku od 2020 r.), która kandydowała
wraz z sędzią X. Y. do pełnienia urzędu sędziego Sądu Okręgowego w Łodzi;
2. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. polegające na przeprowadzeniu
rażąco wadliwej kontroli odwoławczej, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku
Sądu Odwoławczego w sposób rzetelny, umożliwiający poznanie motywów wyroku,
a mianowicie, poprzez brak wskazania, czym kierował się Sąd Odwoławczy wydając
wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za zasadne lub niezasadne.
Właściwe zrealizowanie obowiązków określonych w art. 457 § 3 k.p.k. świadczy o
zachowaniu standardu rzetelnego procesu odwoławczego. Sąd Odwoławczy, w
V KK 558/24
3
sposób bardzo ogólny odniósł się do zarzutów apelacji obrońcy skazanego
(oskarżonego), ograniczając się w zasadzie do ogólnych twierdzeń powielających,
co świadczy o wadliwej kontroli odwoławczej poprzez nienależyte rozpoznanie
zarzutów podniesionych w apelacji dotyczących obrazy przepisów postępowania i
błędu w ustaleniach faktycznych, a mianowicie:
a) art. 4 i 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., poprzez wydanie rozstrzygnięcia
niebędącego wynikiem analizy całokształtu ujawnionych w toku rozprawy
okoliczności, lecz następstwem dowolnej oceny dowodów, przy dokonywaniu której
Sąd I instancji wziął pod uwagę wyłącznie okoliczności przemawiające na niekorzyść
oskarżonego, pomijając te dla niego korzystne, a w szczególności:
- uznaniu za wiarygodne w całości zeznań M. T. jednego ustalonego przez Sąd
bezpośredniego świadka zdarzenia, która miała rzekomo widzieć uderzenie nogą
przez oskarżonego w samochód pokrzywdzonej, podczas gdy w okresie zdarzenia
była silnie skonfliktowana z oskarżonym, a nadto miała interes w tym, aby doszło do
jego skazania; a tym samym błędne uznanie, że jej narrację potwierdzają inne środki
dowodowe tj. wynik oględzin i opinia biegłego rzeczoznawcy, podczas gdy dowody
te dowodzą jedynie uszkodzenie pojazdu i wysokość szkody, a w żaden sposób nie
przesądzają o sprawstwie oskarżonego;
- uznaniu za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonego, tylko z tego powodu, że są one
sprzeczne z zeznaniami świadka M. T., wynikiem oględzin i opinią biegłego, podczas
gdy oskarżony w sposób logiczny i konsekwentny od samego początku nie
przyznawał się do zarzucanego mu czynu oraz przedstawił okoliczności, dlaczego
świadek M. T. ma interes w tym, aby oskarżyć go o uszkodzenie samochodu, który
użytkowała, co zostało w całości pominięte zarówno przez Sąd I instancji jak i Sąd
Okręgowy;
- przyjęciu, iż wiadomość wysłana przez oskarżonego spontanicznie, bezpośrednio
po zarzuceniu mu przez M. T. uszkodzenia pojazdu o treści: “nie życzę sobie
szkalowania mnie i wrabiania w jakieś cuda”, nie może świadczyć o jego niewinności,
podczas gdy Sąd winien dokonać wszechstronnej, a nie wybiórczej analizy materiału
dowodowego, a wiadomość ta od początku wskazuje, że oskarżony nie miał nic
V KK 558/24
4
wspólnego z uszkodzeniem pojazdu oskarżycielki posiłkowej i został pomówiony
przez świadka M. T.;
- przyjęciu, że opinia biegłego rzeczoznawcy jednoznacznie potwierdza sprawstwo
oskarżonego T. T., podczas gdy biegły w swojej opinii wskazał jedynie, że
uszkodzenia mogły powstać w okolicznościach, o których zeznaje świadek M. T.,
jednakże w ustnej uzupełniającej opinii biegły ten podkreślił, że jego odpowiedź
“mogły powstać” nie jest kategoryczna, gdyż do dyspozycji miał tylko akta i fotografie
z serwisu, a uszkodzenia, które widać na zdjęciach mogły powstać również w innych
okolicznościach;
b) błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść zaskarżonego
wyroku, polegający na uznaniu, że oskarżony T. T. dopuścił się zarzucanego mu
czynu, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku,
że oskarżony nie popełnił czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia;
3. art. 170 § 1 pkt 2 i 5 w zw. 452 k.p.k. oraz 458 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k.
poprzez niesłuszne oddalenie wniosków dowodowych skazanego tj.
-
przesłuchania rodziców oskarżonego,
-
przesłuchania M. W.,
-
zwrócenie się do Sądu Okręgowego w Kaliszu o nadesłanie kopii protokołu z
rozprawy rozwodowej z dnia 31 maja 2023 r., a tym samym, brak należytego
uzasadnienia stanowiska w tym zakresie oraz oddalenie wniosków bez wskazania
podstawy prawnej, co w stopniu poważnym ograniczyło prawo do obrony T. T.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Łodzi.
Prokurator w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
V KK 558/24
5
Kasacja jest oczywiście zasadna w zakresie wskazywania na wystąpienie w
sprawie uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co uprawniało do
uwzględnienia tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia na posiedzeniu w trybie art.
535 § 5 k.p.k.
Na wstępie należy zauważyć, że sygnalizowana w pierwszym zarzucie
okoliczność co do relacji występującej pomiędzy sędzią X. Y. a oskarżycielką
posiłkową nie wpisują się w żadną z przesłanek wymienionych w art. 40 § 1 k.p.k., a
co najwyżej mogłyby być rozpatrywane z kontekście instytucji iudex suspectus.
Niezależnie jednak od tego zasadnie w kasacji wskazano na wadliwy tryb powołania
ww. sędziego. W tym kontekście należy zaznaczyć, że Sąd Najwyższy już wcześniej
niejednokrotnie przeprowadzał tzw. test niezawisłości i bezstronności wobec tego
sędziego, który wypadał dla niego negatywne. Z tego względu Sądowi Najwyższemu
znane są z urzędu pozostałe okoliczności dotyczące drogi zawodowej sędziego X.
Y., stwarzające podstawy do uznania, że Sąd z jego udziałem, który wydał
zaskarżony rozpoznawaną kasacją wyrok, nie był sądem niezależnym i bezstronnym
w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC ani art. 47 Katy Praw
Podstawowych Unii Europejskiej.
Z uwagi na fakt, że Sąd Najwyższy drobiazgowo przeanalizował
dotychczasową postawę zawodową sędziego X. Y. w wyroku z dnia 26 lutego 2025
r., sygn. akt V KK 141/24 oraz w wyroku z dnia 6 marca 2025 r., sygn. akt V KK
368/24 i poczynione w tych orzeczeniach ustalenia Sąd Najwyższy przyjmuje za
własne również na gruncie niniejszej sprawy, wystarczające będzie odesłanie do
przedstawionych tam rozważań. W tym miejscu jednak warto wskazać na
najważniejsze okoliczności dotyczące sędziego X. Y. tj. nietransparentne warunki
konkursu na urząd sędziego Sądu Okręgowego w Łodzi i przesłanki do podjęcia
przez KRS uchwały w tym przedmiocie wskazującej na tego sędziego, dalsza
postawa sędziego, który mimo krótkiego stażu w tym Sądzie ubiegał się z
powodzeniem o awans na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w […], mimo
negatywnej opinii Kolegium oraz negatywnej oceny zespołu opiniującego Krajowej
Rady Sądownictwa i to w sytuacji, w której nie już było wątpliwości co do wadliwości
procedury nominacyjnej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w
V KK 558/24
6
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Wszystko to daje
podstawy do potwierdzenia wyrażonego we wcześniejszych orzeczeniach
stanowiska, że sędzia X. Y. nie tylko akceptował destrukcyjne zmiany w wymiarze
sprawiedliwości z ostatnich lat, ale również z nich korzystał, co wskazuje, że nie
spełnia on kryteriów niezawisłości i bezstronności, a co w konsekwencji skutkuje
uznaniem, że sąd orzekający z udziałem tego sędziego nie stanowi sądu
ustanowionego ustawą w rozumieniu konstytucyjnym i konwencyjnym.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, ograniczając
rozpoznanie kasacji do omówionego powyżej najpoważniejszego zarzutu, którego
uwzględnienie było wystarczające do wydania orzeczenia, czyniąc pozostałe zarzuty
co najmniej przedwczesnymi (art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). O zwrocie
uiszczonej opłaty od kasacji orzeczono na podstawie art. 527 § 4 k.p.k.
Kazimierz Klugiewicz
[PŁ]
[a.ł]
Marek Pietruszyński
Eugeniusz Wildowicz
