V KK 451/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 grudnia 2025 r.
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk
SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)
po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w sprawie W. M.
skazanego z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią
z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 496/24,
uchyla w całości zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania.
[J.J.]
Jacek Błaszczyk
Jarosław Matras
Andrzej Stępka
UZASADNIENIE
W.M. został oskarżony o to, że w dniu 11 października 2024 r. około godziny
07:00 w miejscowości N. na ul. G. na drodze publicznej, kierował pojazdem
mechanicznym marki O. o nr rej. (…) znajdując się w stanie nietrzeźwości, co
potwierdziło badanie urządzeniem Alcoquant 6020+ z wynikami: I badanie o godzinie
V KK 451/25
2
07:06 wynik 0.53 mg/1, II badanie o godzinie 07:21 wynik 0,54 mg/1 alkoholu w
wydychanym powietrzu, a czynu tego dopuścił się będąc wcześniej prawomocnie
skazanym za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości i nie stosując się do
decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nr […] z
dnia 12.07.2011 r., tj. o czyn z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Nakle nad Notecią na mocy wyroku z dnia 30 grudnia 2024
r., sygn. akt II K 496/24, uznał oskarżonego W.M. za winnego popełnienia czynu
zarzucanego mu w akcie oskarżenia z tym ustaleniem, że był uprzednio
prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie
nietrzeźwości wyrokiem Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią z dnia 30.05.2011
r. w sprawie II K 239/11, tj. występku z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. - i za to na mocy art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 34 §
1 i § 1a pkt 1 k.k., art. 35 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., skazał go na
karę roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania
nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w
stosunku miesięcznym. Na mocy art. 42 § 3 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego
zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, a na mocy art.
43a § 3 k.k. orzekł od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz
Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 złotych i zwolnił
go od zapłaty kosztów sądowych w tym opłaty, wydatkami obciążając Skarb
Państwa.
Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 8 stycznia 2025 r. bez
postępowania odwoławczego (k. 39).
Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. powyższy wyrok zaskarżył Prokurator
Generalny w zakresie zawartego w pkt. 1 jego części dyspozytywnej orzeczenia o
karze, na niekorzyść skazanego W.M.
Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k.
zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa
materialnego, a mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegające na tym, że w związku z
uznaniem oskarżonego W.M. za winnego popełnienia w dniu 11 października 2024
r. występku kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia
V KK 451/25
3
wolności przewidzianej w sankcji przepisu art. 178a § 4 k.k., będącego podstawą
wymiaru kary, Sąd - przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. - wymierzył oskarżonemu
karę ograniczenia wolności, mimo iż zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w
brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 2600) i obowiązującym od dnia
1 października 2023 r., a więc zarówno w czasie popełnienia czynu, jak i w dacie
wyrokowania w sprawie, przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się m.in. do sprawców
przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k.
Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku
w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w
Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty
zasadna, a zatem zgodnie z treścią art. 535 § 5 k.p.k. należało uwzględnić ją w
całości na posiedzeniu w trybie tego przepisu.
Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą
pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara
pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec
karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150
stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny,
środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek
od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w
art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w
zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub
przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i
sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został
zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 2600).
Wskazany przepis w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 1 października
2023 r., a więc przed popełnieniem zarzucanego oskarżonemu czynu (11
października 2024 r.) i obowiązywał w czasie wyrokowania w sprawie (30 grudnia
2024 r.).
V KK 451/25
4
W przedmiotowej sprawie oskarżony W.M. został skazany za przestępstwo
kwalifikowane między innymi z art. 178a § 4 k.k., które zostało popełnione w dniu 11
października 2024 r. Przywołany przepis stanowił zarazem podstawę wymiaru kary
ograniczenia wolności. Tymczasem, decydując o wymiarze tejże kary Sąd Rejonowy
zastosował jednocześnie art. 37a § 1 k.k. Słusznie więc podnosi obecnie skarżący w
kasacji, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie oskarżonego W.M.,
mimo, że przypisany mu czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3
miesięcy do 5 lat, a więc sankcją spełniającą formalnie kryterium z art. 37a § 1 k.k.
Sprzeciwiało się temu bowiem jednoznaczne brzmienie art. 37a § 2 k.k., który
stanowi katalog negatywnych sytuacji, ich wystąpienie pociąga za sobą niemożność
orzeczenia kary innego rodzaju (grzywny bądź ograniczenia wolności) niż kara
pozbawienia wolności, którą ustawowo zagrożone jest przestępstwo zarzucane
oskarżonemu (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia 2025 r., V KK
534/24, LEX nr 3821915; z dnia 28 maja 2025 r., IV KK 150/25, LEX nr 3872367).
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż doszło do rażącego i
mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, a
mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegającego na tym, że w związku z uznaniem
oskarżonego W.M. za winnego popełnienia w dniu 11 października 2024 r. występku
kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia wolności
przewidzianej w sankcji tego przepisu będącego podstawą wymiaru kary, Sąd – przy
zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. – wymierzył oskarżonemu karę ograniczenia wolności.
W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego
wniesioną na niekorzyść skazanego i na mocy art. 537 § 2 k.p.k. uchylił w całości
zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią i przekazał temu Sądowi
sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał jednocześnie, że w
realiach procesowych niniejszej sprawy celowym jest uchylenie wyroku w całości, nie
zaś w deklarowanej przez skarżącego części, to jest, w zakresie li tylko kary.
[WB]
[a.ł]
Jacek Błaszczyk
Jarosław Matras
Andrzej Stępka
V KK 451/25
5
