V KK 244/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
Dnia 23 lipca 2025 r.
w sprawie Z.B.
przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. skazanego za czyny: z art. 199 § 2 i 3 k.k. w zw. z
art. 12 k.k. i z art. 199 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 23 lipca 2025 r.
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt V Ka 1893/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku
z dnia 25 marca 2024 r., sygn. akt II K 515/22,
postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądzić od skazanego Z.B. na rzecz Skarbu Państwa koszty
sądowe postępowania kasacyjnego, w tym 450 (czterysta
pięćdziesiąt ) zł tytułem opłaty od kasacji.
[WB]
UZASADNIENIE
Z.B. został oskarżony o to, że:
V KK 244/25
2
I. w okresie od nieustalonego dnia i miesiąca 2016 r. do nieustalonego dnia i
miesiąca 2018 r. w G., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, nadużywając
stosunek zależności wynikający ze stanu zależności ojczym - pasierbica,
wielokrotnie doprowadzał M.K. do poddania się innej czynności seksualnej w ten
sposób, że dotykał ją po ciele, po piersiach, częściach intymnych, zmuszał do
wysyłania nagich zdjęć, tj. o czyn z art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 12. k.k.;
II. w tym samym czasie i miejscu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru,
nadużywając stosunek zależności wynikający ze stanu zależności ojczym –
pasierbica, wielokrotnie doprowadzał K.K. do poddania się innej czynności
seksualnej w ten sposób, że dotykał ją po ciele, po piersiach, częściach intymnych,
tj. o czyn z art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;
III. w nieustalonym czasie, nie później niż do 2018 r. w G. znęcał się
psychicznie poprzez stosowanie kar oraz fizycznie poprzez uderzenia po ciele nad
osobami nieporadnymi ze względu na wiek i stan zależności, tj. małoletnimi M.K. i
K.K., tj. o czyn z art. 207 § 1a k.k.
Sąd Rejonowy Gdańsk - Południe w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 marca
2024 r., sygn. akt II K 515/22:
I. oskarżonego Z.B. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I
aktu oskarżenia z tym dodatkowym ustaleniem, iż w nieustalonym dniu 2017 r.
doprowadził małoletnią M.K. do obcowania płciowego poprzez włożenie palców
dłoni do pochwy pokrzywdzonej, nadto w dniach od 15 do 18 maja 2018 r. zmuszał
pokrzywdzoną do wysyłania oskarżonemu swoich nagich zdjęć w zamian za
obietnicę korzyści osobistej i czyn ten, przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k.,
zakwalifikował jako występek z art. 199 § 2 i 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;
II. oskarżonego Z.B. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II
aktu oskarżeniem, z tym dodatkowym ustaleniem, iż czynu tego dopuścił się na
szkodę małoletniej K.K. w okresie od nieustalonego dnia i miesiąca 2016 r. do
nieustalonego dnia i miesiąca 2018 r. w G.. Czyn ten, przy zastosowaniu art. 4 § 1
k.k., zakwalifikował jako występek z art. 199 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz
ustalając, iż czyny przypisane oskarżonemu w pkt I i II stanowią ciąg przestępstw w
rozumieniu art. 91 § 1 k.k. na mocy art. 199 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu karę
roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności;
V KK 244/25
3
III. na podstawie art. 41a § 1 i 4 k.k. oraz art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego
środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z K.K. i M.K. w jakikolwiek
sposób oraz zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych na odległość mniejszą niż 50
metrów przez okres 8 lat;
IV. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., na podstawie art. 41 § 1a k.k. i art. 43 § 1 k.k.
orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu zajmowania wszelkich
stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów albo działalności związanych z
wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 5
lat;
V. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego tytułem zadośćuczynienia
za doznaną krzywdę: na rzecz M.K. kwotę 10.000 zł, a na rzecz K.K. kwotę 5.000 zł;
VI. uniewinnił oskarżonego od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt III aktu
oskarżenia;
VII. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności
zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w dniu
16 grudnia 2021 r.;
VIII. na podstawie art. 63 § 3 k.k. na poczet orzeczonych w punkcie III wyroku
środków karnych zaliczył oskarżonemu okresy rzeczywistego stosowania środków
zapobiegawczych w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi i
zbliżania się do nich, w okresie od dnia 16 grudnia 2021 r. do dnia 25 marca 2024 r.
Nadto orzekł o kosztach procesu.
Powyższy wyrok w części dotyczącej czynów z pkt I i II zaskarżył apelacją
obrońca oskarżonego, który zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający
wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że wina oskarżonego w popełnieniu
przypisanych mu czynów nie budzi wątpliwości, mimo że wątpliwości nie zostały
usunięte i w dalszym ciągu istnieją, a wynikają z niepełności postępowania
dowodowego oraz z braku jednoznacznych dowodów, że oskarżony Z.B. dopuścił
się zachowań przypisanych mu w punkcie I i II wyroku;
2. obrazę przepisów postępowania – art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 170 § 1 k.p.k.
mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, polegającą na braku obiektywizmu w
badaniu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, dowolnej ocenie
V KK 244/25
4
dowodów bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i
doświadczenia życiowego, co skutkowało m.in. błędną oceną wiarygodności
wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków.
Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o zmianę wyroku i
uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynów z pkt i i II wyroku, albo o
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania. Nadto zgłosił wnioski dowodowe.
W odpowiedzi na apelację Zastępca Prokuratora Rejonowego Gdańsk -
Śródmieście w Gdańsku wniosła o jej nieuwzględnienie i utrzymanie w mocy
zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt
V Ka 1893/24, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca aktualnie
skazanego Z.B. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił „mogące mieć istotny wpływ
na treść zaskarżonego orzeczenia rażące naruszenie przepisów prawa, tj. obrazę
przepisów postępowania w postaci:
a. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt. 2 k.p.k. poprzez swobodną ocenę
dowodów,
b. art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt. 2 k.p.k. poprzez dokonanie
nieprawdziwych i niepełnych ustaleń faktycznych będących przedmiotem
rozstrzygnięcia w sprawie.
Wynikającą z błędnych ustaleń faktycznych obrazę przepisów prawa
materialnego (obraza art. 438 pkt. 1 k.p.k.), tj. przepisów:
1. art. 199 § 1 k.k. w przypadku czynów I i II wyroku Sądu Rejonowego”.
Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Gdańsku. Powołując się na art. 532 § 1 k.p.k., wystąpił też o wstrzymanie
wykonania wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku z dnia 25
marca 2024 r.
W pisemnej odpowiedzi na kasację Zastępca Prokuratora Rejonowego
Gdańsk - Śródmieście w Gdańsku wniosła o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
V KK 244/25
5
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Należało podzielić pogląd prokuratora o oczywistej bezzasadności
przedmiotowej kasacji, co skutkowało jej oddaleniem w trybie art. 535 § 3 k.p.k., tj.
na posiedzeniu bez udziału stron.
Kasacja wniesiona na rzecz skazanego Z. B. sytuuje się na granicach
dopuszczalności, a jej treść świadczy, że autor skargi, chociaż jest podmiotem
fachowym (adwokatem), nie dostrzega, iż kasacja jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia jest skargą odmienną od apelacji. Zgodnie z art. 519 i art. 523 § 1 k.p.k.
strona może zaskarżyć kasacją tylko określone orzeczenie sądu odwoławczego i
tylko z powodu rażącego naruszenia (przez ten sąd) prawa, wykazując przy tym, że
mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Tymczasem w przedmiotowej
kasacji wskazano na naruszenie przepisów, które nie były stosowane przez Sąd
Okręgowy w Gdańsku przy rozpoznaniu sprawy Z. B. Sąd Najwyższy
niejednokrotnie wskazywał, że zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. ma w kasacji rację
bytu, gdy sąd odwoławczy prowadził postępowanie dowodowe (w konsekwencji
musiał wtedy przeprowadzić ocenę pozyskanych dowodów), względnie, gdy
zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji odmiennie ocenił przeprowadzone przez
ten sąd dowody (zob. wyrok z dnia 17 kwietnia 2019 r., II KK 247/18; postanowienia:
z dnia 7 kwietnia 2022 r., IV KK 340/21; z dnia 20 marca 2025 r., V KK 74/25 i in.).
Wtedy bowiem sąd ad quem stosuje samodzielnie art. 7 k.p.k., a w pozostałych
wypadkach, gdy strona podniesie stosowny zarzut, jego rola ogranicza się do
kontrolowania prawidłowości zastosowania wskazanej normy prawnej na etapie
pierwszoinstancyjnym, co wyklucza możliwość jej bezpośredniego naruszenia.
Zatem w niniejszej sprawie, w której – co wynika z protokołu rozprawy apelacyjnej
(k. 359-360 akt sprawy) – Sąd odwoławczy nie przeprowadzał dowodów i utrzymał
w mocy wyrok Sądu meriti, podniesienie w kasacji zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k.
nie powinno mieć miejsca. Tylko na marginesie celowe będzie wspomnieć, w
nawiązaniu do treści zarzutu, że obraza tego przepisu ma miejsce w razie dowolnej,
a nie swobodnej oceny dowodów.
Jak wyżej zaznaczono, w kasacji skarżący może podnosić jedynie rażące
naruszenie prawa (przy czym z uwagi na treść art. 536 k.p.k. ważne jest
prawidłowe sformułowanie zarzutu), co oznacza, że nie może podnieść zarzutu
V KK 244/25
6
błędu w ustaleniach faktycznych. Zatem i drugi zarzut, w którym jest mowa o
dokonaniu „nieprawdziwych i niepełnych ustaleń faktycznych”, trzeba uznać za
niemieszczący się w ustawowych ramach skargi. Trzeba też zaznaczyć, że
skarżący pominął oczywisty fakt, iż to Sąd pierwszej instancji, a nie Sąd
odwoławczy poczynił w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne, poza tym powinien
uwzględnić, że art. 2 § 2 k.p.k., mówiący, że podstawę wszelkich rozstrzygnięć
powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne, nie może być samodzielną
podstawą kasacyjną, gdyż wyznacza jedynie ogólną dyrektywę - zasadę, która
powinna być realizowana w toku procesu karnego. Nierespektowanie tej zasady
może nastąpić poprzez naruszenie przepisu procesowego, zawierającego normę
szczegółową (konkretny nakaz lub zakaz adresowany do organu procesowego) i
ten przepis powinien być wskazany w kasacji (także w apelacji) jako naruszony.
Gdy chodzi o trzeci zarzut kasacji, to obrońca błędnie uważa, że obraza
przepisów prawa materialnego może wynikać z błędnych ustaleń faktycznych.
Powszechnie i konsekwentnie przyjmuje się, że warunki do wskazania na obrazę
prawa materialnego zachodzą, gdy nie są kwestionowane poczynione w sprawie
ustalenia faktyczne (ze starszych orzeczeń Sądu Najwyższego zob. wyrok z dnia
23 lipca 1974 r., V KR 212/74; z nowszych postanowienia: z dnia 16 listopada 2017
r., II KK 346/17; z dnia 15 czerwca 2023 r., III KK 204/23; z dnia 31 stycznia 2024 r.,
II KK 602/23; z dnia 25 lutego 2025 r., III KK 16/25). W formuje przyjętej w kasacji
jej autor, wskazując na obrazę prawa materialnego, w istocie, jak we
wcześniejszym zarzucie, kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd
Rejonowy. Nadto nie bierze pod uwagę, że to ten Sąd, a nie Sąd odwoławczy
zastosował wobec skazanego przepisy prawa materialnego i to inne niż art. 199 § 1
k.k. oraz że w apelacji (sporządził ją inny obrońca) nie podniesiono zarzutu
naruszenia prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy w odpowiedzi na kasację prokurator trafnie wskazała,
iż „analiza treści kasacji wskazuje, że stanowi ona tylko i wyłącznie zawoalowaną
próbę uczynienia z postępowania kasacyjnego trzeciej, merytorycznej instancji
kontroli orzeczenia”. Ta konstatacja jest słuszna zarówno w kontekście
postawionych w kasacji zarzutów, jak i jej części motywacyjnej, która praktycznie w
całości odnosi się do sposobu procedowania i ustaleń Sądu pierwszej instancji – np.
V KK 244/25
7
obrońca akcentuje w niej, że „przy ocenie źródeł dowodowych Sąd w bezkrytyczny
sposób przyjmował twierdzenia pokrzywdzonych”, względnie – tu kwestionując
ustalenie faktyczne – wywodził, że „Sąd błędnie przyjął, że istniał stosunek
zależności pomiędzy oskarżonym i pokrzywdzonymi”. Celowe będzie wspomnieć,
że w apelacji tego ustalenia nie kwestionowano. Jeżeli zaś obrońca akcentował, że
z uwagi na zaistniałe, jego zdaniem, wady postępowania nie wnosi „nawet o
uniewinnienie czy złagodzenie wyroku, ale o uchylenie wyroku”, to i w ten sposób
daje sygnał, iż nie ma pełnej orientacji w regułach postępowania kasacyjnego, w
ramach którego nie jest możliwe „złagodzenie wyroku” (zob. art. 537 § 1 i 2 k.p.k.).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1.
postanowienia, przy czym rozpoznanie kasacji krótko po jej wpłynięciu czyniło
zbędnym rozpoznanie wniosku opartego na przepisie art. 532 § 1 k.p.k. (obrońca
nie uwzględnił, że przepis ten zasadniczo dotyczy wstrzymania wykonania
orzeczenia zaskarżonego kasacją). Rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt 2.
znajduje oparcie w art. 636 § 1, art. 637a k.p.k. oraz – co do opłaty od kasacji – w
art. 527 § 2 k.p.k.
[WB]
[r.g.]
