V KK 18/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 kwietnia 2025 r.
SSN Paweł Wiliński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 2 kwietnia 2025 r.
sprawy P. S.
skazanego za czyn z art. 156 § 1 k.k. i in.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego,
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 172/23,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu
z 3 lutego 2023 r., sygn. akt II K 32/22,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zwolnić skazanego P. S. z kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego obciążając nimi Skarb Państwa;
3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. H., Kancelaria
Adwokacka w G. kwotę 1476 zł, w tym 23% VAT, tytułem zwrotu
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skazanemu z
urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji.
[J.J.]
UZASADNIENIE
V KK 18/25
2
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt II K
32/22, uznano P. S. za winnego popełnienia czynu z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 64 §
2 k.k., za który wymierzono mu karę 14 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz czynu z
art. 224 § 2 k.k. w zb. z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w
zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzono karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Wymierzone kary jednostkowe objęto węzłem kary łącznej w wymiarze 15 lat pozbawienia
wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności. Nadto,
orzeczono względem oskarżonego obowiązek zadośćuczynienia w części za doznaną
krzywdę poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego R. B. kwoty 100.000 zł.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego i prokuratora, wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 172/23, zmieniono
zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylono orzeczenie z punku III i IV (dotyczące kary
łącznej i zaliczenia na jej poczet okresu pozbawienia wolności), do kwalifikacji prawnej obu
czynów dodano art. 4 § 1 k.k. wskazując na zastosowanie przepisów ustawy w brzmieniu
obowiązującym do 30 września 2023 r., obniżono karę jednostkową za pierwszy z czynów
do 9 lat pozbawienia wolności oraz wymierzono nową karę łączną 9 lat i 6 miesięcy
pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia
wolności. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniosła obrońca skazanego, zaskarżając
go w całości co do winy na korzyść skazanego i zarzucając:
„1. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia,
a mianowicie art. 433 § 2 KPK i art. 457 § 3 KPK poprzez niepełne i nierzetelne
rozpoznanie zarzutów apelacyjnych podniesionych w złożonych przez obrońców
skazanego apelacjach, a przejawiające się w lakonicznym, powierzchownym i niepełnym
odniesieniu się do zarzutów i wniosków apelacyjnych, bez rzetelnej ich analizy lub też
powieleniu stanowiska Sądu I instancji, które było przedmiotem zaskarżenia apelacją, co
skutkowało tym, iż w niniejszej sprawie miał miejsce tzw. efekt przeniesienia w następstwie
niedostrzeżenia istniejących uchybień wyroku Sądu I instancji, a tym samym Sąd II
instancji de facto nie dokonał kontroli instancyjnej wyroku I instancji;
2. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a
mianowicie art. 433 § 2 KPK w zw. z art. 7 KPK poprzez nierzetelne rozpoznanie zarzutu
apelacyjnego dot. naruszenia przez Sąd I instancji drugiego z wymienionych przepisów
V KK 18/25
3
poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, a w konsekwencji niedokonanie kontroli
instancyjnej wyroku;
3. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.
art. 7 KPK w zw. z art. 410 KPK. poprzez dokonanie oceny całokształtu okoliczności
ujawnionych w toku rozprawy głównej z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania
oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, wyrażające się w wyprowadzeniu
nieuprawnionych wniosków, co do stanu faktycznego, którego dotyczyło przedmiotowe
postępowanie, chociażby wadliwe stwierdzenie, że skazany działał z zamiarem
bezpośrednim;
4. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.
art. 170 § 1 pkt 4 KPK w zw. z art. 2 § 2 KPK i 4 KPK poprzez oddalenie przez Sąd
Odwoławczy zgłoszonych przez obrońcę apelacji dowodów - w szczególności zeznań
świadków - z jednoczesnym zaznaczeniem, iż Sąd czynił starania w tym zakresie, co może
konwalidować tezę, iż zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny i podkreśla
wadliwość wyroku I-instancyjnego, a co więcej na niepełnym materiale dowodowym Sąd
Odwoławczy oparł w zasadniczej kwestii swoje rozstrzygnięcia i ustalenia faktyczne, co w
efekcie stanowi rażące pogwałcenie prawa do obrony i narusza wprost zasadę
bezpośredniości, w tym także poprzez brak zagwarantowania zasady dwuinstancyjności
postępowania meriti;
5. rażące naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a
mianowicie art. 64 § 1 KK poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji kiedy brak było
jakichkolwiek podstaw prawnych.
Przyjąć trzeba zatem, że szereg naruszeń dokonanych przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku,
które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, przekłada się wprost na skutek w
postaci tego, iż rzeczone postępowanie prowadzone było z naruszeniem fundamentalnych
zasad i reguł procesu karnego, poprzez naruszenie, m.in. zasady rzetelnego procesu czy
prawa do obrony, tym samym - niezależnie od powyższego - przyjąć trzeba, że ww.
uchybienia wskazują, iż Sąd Odwoławczy naruszył również- i to w stopniu znaczącym -
normy prawa procesowego, a mianowicie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw
Człowieka”.
W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o uniewinnienie P. S. od
przypisanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi meriti oraz o
V KK 18/25
4
przyznanie na rzecz obrońcy kosztów udzielonej skazanemu pomocy prawnej z urzędu w
postępowaniu kasacyjnym, oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani
części.
W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Ostródzie wniósł o jej oddalenie
jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.
Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji rozpoznawania
spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem i środkiem
kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych. To sprawia, że postępowanie kasacyjne
prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego naruszenia przepisów prawa przez
sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a nie zaś do
merytorycznego rozpoznania sprawy, w której kasacja została wniesiona (por.
postanowienie SN z 25 lutego 2014 r., IV KK 6/14).
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów kasacji, sformułowanego jako
rażące naruszenie przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez
niepełne i nierzetelne rozpoznanie zarzutów apelacyjnych, stwierdzić należy, że
wbrew twierdzeniu skarżącej uzasadnienie wyroku Sądu II instancji jest obszerne,
szczegółowe i konkretne. Jak wynika z pisemnych motywów rozstrzygnięcia Sąd
odwoławczy dokonał wnikliwej i rzetelnej kontroli apelacji obrońcy, odniósł się do
wszystkich postawionych w niej zarzutów, w tym dotyczących naruszenia
swobodnej oceny dowodów, przebiegu postępowania dowodowego, błędów w
ustaleniach faktycznych czy też obrazy prawa materialnego. Odniósł się przy tym
szczegółowo do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji i dokonanej
przez niego oceny dowodów, w tym także do strony podmiotowej działania
oskarżonego, sposobu jego działania i rozmiaru oraz rozległości obrażeń u
pokrzywdzonego.
Z tożsamych względów chybiony okazał się drugi zarzut kasacji, w którym
obrona podnosi naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez
nierzetelne rozpoznanie zarzutu apelacyjnego dotyczącego naruszenia przez Sąd I
instancji drugiego z wymienionych przepisów poprzez dokonanie dowolnej oceny
V KK 18/25
5
dowodów. Sąd II instancji ocenił bowiem zarzuty apelacji także w tym zakresie,
wskazał podstawy swojego wnioskowania, ocenił przyjmowaną przez obronę
interpretację zdarzenia w kontekście wszystkich zebranych dowodów.
Także trzeci zarzut kasacji, podobny w swojej treści do poprzednich, okazał
się oczywiście bezzasadny. Obrońca, wskazując na rażące naruszenie prawa
procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z
art. 410 k.p.k. pomija, że Sąd II instancji w zasadzie nie prowadził własnego
postępowania (za wyjątkiem przesłuchania A. K. i dopuszczenia kilku dowodów z
dokumentów). Sąd II instancji obszernie odniósł się do zarzutów sformułowanych w
ten sam sposób w apelacji, podając powody, dla których nie dopatrzył się
naruszenia art. 7 k.p.k. w ocenie dowodów w sprawie i wskazał, że obrońca nie był
w stanie wykazać błędów po stronie Sądu meriti, przedstawiając w istocie własną
wersję oceny dowodów oraz rekonstrukcji przebiegu zdarzenia, które uznał za
polemikę ze stanem faktycznym. Sąd odwoławczy odniósł się do wyjaśnień
oskarżonego, ich ewolucji i znaczenia, także w kontekście opinii biegłego B. Z.,
świadka M. J., K. M., kierownika noclegowni A. S., interweniujących policjantów
oraz innych wskazanych świadków, wyników badań biologicznych
zabezpieczonego klapka i ubrań oskarżonego.
Również czwarty zarzut kasacji - naruszenia art. 170 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw.
z art. 2 § 2 k.p.k. i 4 k.p.k. poprzez oddalenie przez Sąd odwoławczy zgłoszonych
przez obrońcę dowodów - nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Sąd II instancji
odniósł się do kwestii oddalonych wniosków dowodowych, w tym dopuszczalności i
możliwości przesłuchania świadka A. K., J. K., a także sam podjął działania
zmierzające do ustalenia miejsca pobytu tych osób, a w konsekwencji przesłuchał
jednego z nich, A. K., na rozprawie (k. 1818-20). Sąd Odwoławczy oparł swoje
ustalenia na możliwych do zgromadzenia i istotnych dla przedmiotu postępowania
w sprawie dowodach.
Ostatni zarzut kasacji, dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaci
art. 64 § 1 k.k., skierowany został do Sądu II instancji, choć ten nie stosował go w
przypisanej oskarżonemu kwalifikacji prawnej czynu. Stanowi jednocześnie
powielenie zarzutu apelacji, do którego Sąd odwoławczy odniósł się w sposób
V KK 18/25
6
bardzo szczegółowy, a do argumentacji powołanej w uzasadnieniu nie sposób
znaleźć zastrzeżeń i w istocie nie dostrzegł ich również autor kasacji.
Za bezpodstawne uznać należało także powołane w ostatnim fragmencie
petitum kasacji zarzuty naruszenia fundamentalnych zasad procesu karnego, w tym
obrazę art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Kasacja obrony
sprowadza się do wyrażenia niezadowolenia z treści zapadłego rozstrzygnięcia i
nie uzasadnia skutecznie żadnego z podniesionych zarzutów, a tym bardziej
naruszenia naczelnych zasad procesu karnego takich jak zasada rzetelnego
procesu czy prawa do obrony.
Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie
zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w treści art. 439 § 1 k.p.k. bezwzględnych
przyczyn odwoławczych, ani innej rażącej obrazy prawa mogącej mieć istotny
wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535
§ 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego, jako oczywiście
bezzasadnej.
Wobec sytuacji materialnej skazanego i konieczności ustanowienia obrońcy z
urzędu, zwolniono P. S. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i zasądzono na
rzecz jego obrońcy od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z
urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji na podstawie § 17 ust. 3 pkt 2 i § 4 ust.
3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia
przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2024.763).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[PŁ]
[a.ł]
