IV KZ 44/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 lutego 2026 r.
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie M.P.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 10 lutego 2026 r.
zażalenia M.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Karnego
Odwoławczego Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 20 listopada 2025 r.
odmawiające przyjęcia kasacji jako wniesionej po terminie,
na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. nie uwzględnić wniosku skazanego o wyznaczenie mu obrońcy
z urzędu,
2. nie uwzględnić zażalenia i zaskarżone zarządzenie utrzymać w
mocy.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia „osobistej” kasacji
sporządzonej przez skazanego M.P. w dniu 2 października 2025 r. i skierowanej
przeciwko wyrokowi Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 11 marca 2021 r.,
sygn. VI Ka 66/21, jako wniesionej po terminie wskazanym w treści art. 524 § 1
k.p.k.
Wskazano również, że termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku sądu
odwoławczego z uzasadnieniem – co jest wymogiem koniecznym do wniesienia
kasacji - upłynął w dniu 18 marca 2021 r., czyli po 7 dniach od wydania wyroku
IV KZ 44/25
2
przez sąd odwoławczy. We wskazany terminie nie złożono wniosku o doręczenie
wyroku z uzasadnieniem ani nie wniesiono kasacji, co spowodowało upływ terminu
do wniesienia kasacji.
Na to zarządzenie zażalenie wniósł skazany. Podniósł w nim, że na skutek
bezprawnych czynności sędziego orzekającego w pierwszej instancji, błędnego
określenia jego adresu mailowego, nie był prawidłowo informowany o terminach
rozpraw, co powinno skutkować uznaniem wszystkich decyzji sądu jako
nieważnych i przyjęciem jego osobistej kasacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Z analizy akt sprawy jasno wynika, że M.P. przez przesłuchaniem go w
charakterze podejrzanego w toku postępowania przygotowawczego, został
pouczony o treści art. 139 k.p.k. stanowiącego, że jeżeli strona, nie podając
nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym
przez siebie adresem, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie,
pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone i pouczenie to osobiście
podpisał ( k.69 verte akt podstawowych).
W toku postępowania przez sądem pierwszej instancji oskarżony, będąc
pozbawiony wolności w związku z tymczasowym aresztowaniem był doprowadzany
na terminy rozprawy z aresztu śledczego. W dniu 6 maja 2020 r. uchylono
stosowanie wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania i zastosowano
środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji z określonym obowiązkami i
zakazami. W zawiadomieniu o zwolnieniu ( k. 686) wskazano jako adres
oskarżonego po zwolnieniu M. ul. C.(..). Postanowienie o zmianie środka
zapobiegawczego zostało wysłane oskarżonemu na adres M. ul. C.(..) i została
odebrane przez mamę oskarżonego A.P.. W dniu 29 maja 2020 r. oskarżony
wysłał na adres Sądu Rejonowego w Tychach pismo, w którym zakwestionował
warunki na jakich zastosowano wobec niego nieizolacyjny środek zapobiegawczy,
co świadczy, że postanowienie o zmianie środka zapobiegawczego zostało mu
przekazane. W piśmie tym podał również swój adres M. ul C.(..) i przesłał to pismo
IV KZ 44/25
3
z adresu mailowego [...] @gmail.com ( a więc innego niż ten podany w zażaleniu).
Wezwanie na kolejny termin rozprawy 6 lipca 2020 r. został wysłane właśnie na
wskazany adres pobytu i nie zostało podjętym w terminie. Oskarżony na ten
termin rozprawy jednak się stawił. Kolejny termin wyznaczono na dzień 21 sierpnia
2020 r. Na ten termin oskarżony się nie stawił. Kolejny termin wyznaczono na dzień
16 września 2020 r., zawiadamiając o nim oskarżonego na wyżej wskazany adres
pobytu. Zawiadomienie zostało doręczone i pokwitowane przez A.P. ( art. 132 § 2
k.p.k.). Oskarżony na ten termin nie stawił się. Rozprawa został przerwana do dnia
2 października 2020 r., o którym to terminie, z mocy art. 402 § 1 k.p.k. - oskarżony
nie był zawiadomiony. Na ten termin oskarżony nie stawił się. Rozprawa we
wskazanym terminie był prowadzona w dalszym ciągu. W tym też dniu zamknięty
został przewód sądowy i po głosach stron, odroczono wydanie wyroku do dnia 16
października 2020 r. Na ogłoszenie wyroku nikt się nie stawił.
Od wyroku Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 16 października 2020 r.,
sygn. II K 656/19 obrońca oskarżonego z urzędu, który reprezentował go w
postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wniósł apelację. Na dzień 11 marca 2021 r.
wyznaczony został termin rozprawy apelacyjnej, o którym oskarżony został
zawiadomiony na znany sądowi adres jego pobytu. W dniu 11 marca 2021 r.
zapadł wyrok w przedmiocie wniesionej apelacji.
Wyrok ten wobec niezaskarżenia uprawomocnił się.
Skazany został wezwany do odbycia kary, do której się nie stawił. Postanowieniem
Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 19 sierpnia 2022 r., sygn. II K 656/19
zarządzono poszukiwania skazanego listem gończym.
Skazany został zatrzymany w dniu 10 maja 2025 r. i osadzony w areszcie
śledczym.
Na podstawie przedstawionego rysu historycznego przebiegu postępowania
sądowego w sprawie skazanego można poczynić niewątpliwe ustalenia, że
oskarżony był pouczony o konsekwencjach procesowych zmiany miejsca pobytu
bez informowania o tym fakcie sądu, miał świadomość toczącego się wobec niego
postępowania karnego, od pewnego etapu postępowania sądowego nie brał w nim
IV KZ 44/25
4
udziału, zawiadomienia o kolejnych terminach rozprawy wysyłane były przez sąd na
znany mu adres pobytu oskarżonego. Postępowanie sądu było zgodne z regułą
generalną (art. 132 § 1 k.p.k.) wskazującą, że doręczenie powinno nastąpić
bezpośrednio do rąk adresata pisma, a odbiór pisma powinien być osobisty i w
miejscu zamieszkania. W toku postępowania oskarżony nie podał innego adresu
dla doręczeń, w tym za pośrednictwem poczty elektronicznej. Zawiadomienia o
terminach rozprawy nie były podejmowane przez oskarżonego w terminie bądź
zostały odebrane przez dorosłego domownika. Oskarżony nie uczestniczył również
w postępowaniu apelacyjnym, a zawiadomienie o terminie rozprawy odwoławczej
został wysłane na adres jego pobytu znany sądowi i nie zostało podjęte w terminie.
Ustalenia te prowadzą do stwierdzenia, że skazany, nie wykazując - od pewnego
etapu postępowania karnego toczącego się w jego sprawie - zainteresowania jego
przebiegiem i ukrywając się przed wymiarem sprawiedliwości, utracił wyłącznie na
skutek własnego zawinienia – możliwość zainicjowania postępowania kasacyjnego
w zgodzie z obowiązującymi przepisami regulującymi ten etap postępowania
sądowego.
W tej sytuacji, osobista kasacja wniesiona przez skazanego po upływie terminów
wskazanych w art. 524 § 1 k.p.k., słusznie nie została przyjęta, co potwierdza
trafność wydanego w tym przedmiocie zaskarżonego zarządzenia.
Sąd nie uwzględnił nadto wniosku skazanego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu
z uwagi na brak obligatoryjnej obrony w tej sprawie.
Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu.
(WB)
[a.ł]
