IV KZ 41/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 stycznia 2026 r.
SSN Paweł Wiliński
w sprawie R. M.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 14 stycznia 2026 r.
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego,
z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt IV KO 77/25
w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu
na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k.
postanowił:
zażalenie pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy na podstawie art.
542 § 3 k.p.k. stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. W
uzasadnieniu wskazał, że pismo skazanego zatytułowane kasacja, w którym
podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
polegający na rozpoznaniu apelacji przez nieprawidłowo obsadzony sąd
odwoławczy – z uwagi na zasiadanie w składzie orzekającym SSA X.Y.,
potraktowano jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z urzędu ze
względu na upływ terminu do wniesienia kasacji w tej sprawie. Podano również, że
sygnalizowane uchybienie nie wystąpiło w tej sprawie, pobieważ w odniesieniu do
IV KZ 41/25
2
SSA X.Y. w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie potwierdzono zarzutów
dotyczących jego braku bezstronności i niezależności.
Na powyższe zarządzenie skazany wniósł zażalenie, w którym zarzucił:
„1. obrazę przepisów postępowania, obejmującą naruszenie bezwzględnej
przyczyny odwoławczej, art. 439 § 1 pkt 2 kpk, polegającą na rozpoznaniu apelacji
przez nieprawidłowo obsadzony sąd odwoławczy;
2. pominięcie z pola widzenia przez Sąd Najwyższy, zastosowania się do treści
wiążącej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 roku (BSA 1-4110-
1/20), obejmującej uchylenie orzeczenia z urzędu z uwagi na nieprawidłowa
obsadę”.
Wniósł o uchylenie wyżej wymienionego orzeczenia oraz przekazanie
sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie skazanego jako niedopuszczalne należało pozostawić bez
rozpoznania.
Zaskarżone postanowienie, na które skazany złożył zażalenie, wydane
zostało z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., a to w związku z jego pismem
sygnalizującym jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
(zatytułowanym wstępnie kasacja, ale przyjętym jako sygnalizacja potrzeby
wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na przekroczenie terminu do
wniesienia skargi kasacyjnej). Wznowienie postępowania w trybie art. 542 § 3 k.p.k.
może nastąpić tylko z urzędu, a nie na wniosek strony. Konkluzja ta stanowi punkt
wyjścia do zasługującego na aprobatę poglądu orzeczniczego, że skoro strona nie
ma prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych
w art. 542 § 3 k.p.k., to nie przysługuje jej również żądanie – realizowane w drodze
środka odwoławczego – by dokonać kontroli negatywnego stanowiska sądu w tym
przedmiocie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2009 r., V
KZ 31/09, OSNKW 2009, nr 10, poz. 90).
Słusznie wskazuje się bowiem, że sąd w przypadku niestwierdzenia
podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 542 § 3 k.p.k., nie ma
obowiązku wydania decyzji o charakterze procesowego rozstrzygnięcia w postaci
IV KZ 41/25
3
postanowienia lub zarządzenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4
sierpnia 2005 r., II KZ 37/05), a to dlatego, że ustawa procesowa reguluje tylko
sytuację, w której takie podstawy do wznowienia istnieją. Jeśli natomiast podstawy
te nie występują, to wystarczy poinformować strony, że po rozpoznaniu sygnalizacji
sąd wznowieniowy nie stwierdza podstaw do dalszego procedowania. O tym
stanowisku można poinformować stronę w dowolnej formie (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., V KZ 27/08). Należy więc stwierdzić, że
w zakresie badania z urzędu istnienia podstaw do wznowienia postępowania (art.
542 § 3 k.p.k.) wydanie decyzji w formie procesowej, tj. postanowienia – co miało
miejsce w niniejszej sprawie – nie jest wymagane. Oznacza to, że wydanie takiego
postanowienia nie może kreować drogi odwoławczej, bo takowej przepisy nie
przewidują.
Na marginesie wskazać należy, że sąd w składzie, który wydał zaskarżone
postanowienie, niewątpliwie kierował się przy jego wydaniu treścią uchwały trzech
połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020,
z której nie wynika automatyczna podstawa do zakwestionowania statusu sędziego
sądu powszechnego, który został powołany na stanowisko sędziowskie z udziałem
wadliwie ukształtowanej KRS. Należy bowiem, jak trafnie cytuje wnioskodawca w
treści wniesionego „zażalenia”, wykazać istnienie „konkretnych okoliczności”,
wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami
władzy wykonawczej w okresie podejmowania przez te organy zamachu na dobro
wymiaru sprawiedliwości, które prowadzą do wniosku, że nie zapewnia on w ocenie
bezstronnego obserwatora wymaganych standardów bezstronności i niezależności.
Takich okoliczności skazany w odniesieniu do SSA X.Y. nie wykazał; co więcej –
jak wskazał sąd wydający zaskarżone postanowienie, oznaczając konkretne
orzeczenia potwierdzające jego stanowisko – w Sądzie Najwyższym
przeprowadzono test niezależności i bezstronności tego sędziego z analizą jego akt
osobowych, a wynik tej weryfikacji okazał się pozytywny. Powyższe wykluczało
sygnalizowaną przez skazanego podstawę uchylenia wyroku wydanego względem
niego w tym składzie.
Mając na uwadze powyższe, konieczne stało się pozostawienie zażalenia
bez rozpoznania.
IV KZ 41/25
4
[J.J.]
[a.ł]
