IV KZ 10/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 sierpnia 2026 r.
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie R.R.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2026 r.
zażalenia oskarżonego,
na postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie z 16 stycznia 2026 r.
o odmowie o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i
doręczenie uzasadnienia
wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z 27 listopada 2025 r. sygn. akt VII Ka 759/25,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 126 § 1 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. sygn. akt
Ka 759/25 nie uwzględnił wniosku skazanego R.R. o przywrócenie terminu
zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia
wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt VII Ka
759/25.
Na to orzeczenie zażalenie datowane na 29 stycznia 2026 r. złożył skazany,
zarzucając temu postanowieniu:
IV KZ 10/26
2
1. Rażącą obrazę art. 457 § 2 k.p.k. i art. 126 § 1 k.p.k. poprzez błędne uznanie, że Sąd
nie miał obowiązku doręczenia wyroku II instancji z urzędu, mimo posiadanej
wiedzy o moim stałym pobycie za granicą i braku adwokata na rozprawie.
2. Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu fikcji „prawidłowego
zawiadomienia” o rozprawie odwoławczej (k. 524), podczas gdy jako osoba stale
zamieszkująca w Londynie nie otrzymałem informacji o jej terminie.
3. Celowe wprowadzenie w błąd przez pracowników Sądu, co skutkowało udzieleniem
mi nieprawdziwych informacji o trybie doręczania wyroków oraz o braku
obowiązku stawiennictwa na posiedzeniu.
Podnosząc powyższe, skazany wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w Olsztynie słusznie uznał, iż zgodnie z treścią art. 126
§ 1 k.p.k. przywrócenie terminu zawitego może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy
niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych. Do przyczyn
„niezależnych” od strony, a więc usprawiedliwiających dokonanie czynności
procesowej po upływie terminu, można, w myśl przepisu art. 126 § 1 k.p.k., zaliczyć
tylko takie przeszkody, których strona nie mogła usunąć i wymaganej przez prawo
czynności dokonać we właściwym czasie, zatem bez jakiejkolwiek winy czy
niedbalstwa z jej strony. Złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie
uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego obwarowane jest zawitym terminem 7
dni, licząc od daty ogłoszenia wyroku (art. 422 § 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 k.p.k.).
Skazany posiadał pełną wiedzę o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu
karnym i na wcześniejszych etapach procesu został prawidłowo pouczony o
obowiązkach wynikających z art. 138 k.p.k. oraz o rygorze uznania pism za
doręczone w przypadku wyjazdu za granice i niewskazania reprezentanta do
doręczeń w Polsce. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego
wyjazd za granice (w tym do Wielkiej Brytanii, stanowiącej obecnie państwo trzecie
IV KZ 10/26
3
po procedurze tzw. Brexitu) bez jednoczesnego wskazania adresata dla doręczeń
w kraju lub na terenie Unii Europejskiej, stanowi rażące zaniedbanie elementarnych
obowiązków procesowych. Skazany decydując się na opuszczenie terytorium
Polski bez ustanowienia takiego pełnomocnika, w pełni świadomie podjął ryzyko
nieotrzymania informacji o terminach publikacji orzeczeń oraz wynikających z nich
skutkach procesowych. Brak fizycznej obecności w kraju spowodowany wyjazdem
zarobkowym do Wielkiej Brytanii nie może być traktowany jako obiektywna,
niezależna od woli skazanego przeszkoda w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. Udział
w postępowaniu karnym nakłada uczestnika obowiązek dbania o własne interesy
procesowe i przejawiania elementarnej zapobiegliwości. Wobec braku wskazania,
iż uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn obiektywnych niezależnych od woli
wnioskodawcy, warunki określone w art. 126 § 1 k.p.k. nie zostały spełnione.
Przeszkoda w terminowym działaniu była zatem skutkiem jego własnego
zaniechania. Świadome zignorowanie prawidłowego pouczenia sądu i zaniechanie
elementarnego aktu staranności, jakim jest wyznaczenie osoby do odbioru poczty
w kraju albo obrońcy stanowi ewidentne zaniedbanie ze strony skazanego.
Pobyt w Wielkiej Brytanii nie uniemożliwił ustanowienia takiego adresata. Stwierdzić
więc trzeba, że stanowisko w zaskarżonym postanowieniu, iż w realiach sprawy
nie wchodzi w rachubę przyjęcie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku
o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego nastąpiło
z przyczyn niezależnych od skazanego, jest prawidłowe. Oceny tej nie może
zmienić wniesione zażalenie. Skarżący nie wykazał, aby należało przywrócić mu
termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
W konsekwencji sąd odwoławczy prawidłowo oceni brak przesłanek z art. 126
§ 1 k.p.k. i zasadnie wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
IV KZ 10/26
4
