IV KS 38/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 sierpnia 2026 r.
SSN Michał Laskowski
w sprawie W.S.
o zadośćuczynienie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 539e § 1
k.p.k.),
w dniu 19 sierpnia 2026 r.,
skargi Prokuratura Okręgowego w Częstochowie
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 7 maja 2026 r., sygn. akt II AKa 597/25,
uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 1 października 2025 r., sygn. akt II Ko 82/25,
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
p o s t a n o w i ł:
I oddalić skargę;
II obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego;
III zasądzić na rzecz W.S. kwotę 300 zł tytułem zwrotu
poniesionych kosztów wniesienia odpowiedzi na skargę.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Częstochowie, wyrokiem z 7 maja 2026 r., uchylił i
przekazał do ponownego rozpoznania, zaskarżony apelacją pełnomocnika
wnioskodawcy, wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z 1 października 2025 r.,
IV KS 38/26
2
mocą którego umorzono postępowanie zainicjowane przez pełnomocnika W.S. o
zasądzenie na jego rzecz kwoty 1.600.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę
doznaną przez niego na skutek niesłusznego skazania wykonanym wyrokiem Sądu
Wojewódzkiego w Częstochowie z 22 grudnia 1981 r. zmienionym najpierw
wyrokiem Sądu Najwyższego z 12 lutego 1989 r. a następnie uniewinniającym
wyrokiem Sądu Najwyższego z 10 grudnia 1992 r.
Od orzeczenia Sądu odwoławczego skargę wniósł oskarżyciel publiczny w
trybie art. 539a k.p.k. Podniósł w niej uchybienie przepisowi art. 437 § 2 k.p.k. przez
bezzasadne przyjęcie, że w sprawie istniały podstawy do wydania wyroku
kasatoryjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy
Sądowi Apelacyjnemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
W myśl art. 437 § 2 k.p.k. wyrok kasatoryjny przed sądem odwoławczym
może zapaść wyłącznie w ściśle określonych trzech wypadkach: a) zaistnienia
uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.; b) wystąpienia przeszkody w postaci reguły ne peius
z art. 454 § 1 k.p.k.; c) konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
(art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.).
W przedmiotowej sprawie Sąd odwoławczy dostrzegł konieczność zbadania
czy była podstawa do zastosowania art. 8 ust. 4 ustawy lutowej (k. 4 uzasadnienia
SA) i czy za wniesionym roszczeniem uzupełniającym przemawiały zasady
słuszności oraz wskazał wyraźnie, że wydanie orzeczenia merytorycznego może
nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu na nowo przewodu sądowego i ponownej
ocenie całości materiału dowodowego. To procedowanie Sądu odwoławczego, w
którym jedyne czego zabrakło Sądowi Najwyższemu, to wskazania literalnie
podstawy prawnej w postaci art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., już samo w sobie
pozwalało na stwierdzenie braku zasadności wniesionej przez oskarżyciela
publicznego skargi. Informacja, że wymagana była kompleksowa analiza akt
sprawy powiązana ze zgromadzeniem i oceną dowodów, co leżało po za zakresem
obowiązków orzeczniczych Sądu odwoławczego, była czytelna i niepotrzebnie
polemizował z nią skarżący. Przede wszystkim oskarżyciel publiczny znacząco
uprościł czynności, których przeprowadzenia wymagać będzie sprawa W.S.
IV KS 38/26
3
Skarżący pominął fakt, że podczas kontroli instancyjnej wykryto, że ustalenie przez
Sąd pierwszej instancji, iż zaistniała w sprawie okoliczność, która uniemożliwiała
kontynuowanie postępowania karnego, było bezsprzecznie bezpodstawne z
powodów, które wymieniono i opisano na str. 3 i 4 uzasadnienia Sądu
Apelacyjnego. Wyeliminowanie więc zastosowanego umorzenia postępowania na
podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. sprowadziło całe procedowanie w tej sprawie do
jego podstaw i wymusiło niejako orzekanie w sprawie całkowicie od nowa, co
będzie wymagało w pierwszej kolejności zbadania, czy skazany dotychczas nie
uzyskał w wyniku rehabilitacji tego, co mu się słusznie wówczas należało, innymi
słowy czy można powiedzieć, że pomiędzy zasądzonym na rzecz W.S.,
postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie z 11 stycznia 1994 r.,
odszkodowaniem w wysokości 199.000.000 zł, a tym, co wnioskodawca otrzymałby
składając wniosek obecnie, zachodzi rażąca dysproporcja. Nie ma żadnych
wątpliwości, że badanie to, w którym nie chodzi o jakąkolwiek różnicę, a różnicę
istotną, rażącą, będącą wynikiem krańcowo różnych wyliczeń, dokonanych przy
odpowiedniej waloryzacji kwoty świadczenia wypłaconego niegdyś, będzie
wymagało od Sądu pierwszoinstancyjnego procedowania w całkowicie innym
kierunku, niż potoczyła się sprawa II Ko 82/25 i przeprowadzenia na nowo
przewodu w całości, w tym zgromadzenia od nowa materiału dowodowego i
dokonania jego kompleksowej oceny i dopiero wydania finalnego orzeczenia,
którego treść zostanie dopiero wówczas rozstrzygnięta.
W zaistniałym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, że podczas
prowadzenia kontroli instancyjnej przez Sąd Apelacyjny w Częstochowie zaistniały
przesłanki z art. 437 § 2 k.p.k., które zdecydowały o wydaniu wyroku o charakterze
kasatoryjnym.
Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku (art. 539e § 2 k.p.k.).
[WB]
[a.ł]
IV KS 38/26
4
