IV KS 25/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 października 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek
sprawie M. K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 15 października 2025 r.
skargi obrońcy
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 22 kwietnia 2025 r., sygn. II AKa 192/24,
uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie
z 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II K 178/23
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539 e § 2 k.p.k.
postanowił
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżonego kosztami postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II K
178/23 uniewinnił M. K. od dwóch czynów zarzucanych mu aktem oskarżenia.
Na skutek apelacji prokuratora, Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z
22 kwietnia 2025 r., sygn. II AKa 192/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę
przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie.
Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego M. K. i zarzucił
rozstrzygnięciu:
IV KS 25/25
2
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 437 § 2 in fine k.p.k. w zw.
z art. 454 § 1 k.p.k., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegające
na uchyleniu wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 8 sierpnia 2024 r. w
sprawie o sygn. akt II K 17823 i przekazanie sprawy oskarżonego M. K. do
ponownego rozpoznania temu sądowi w postępowaniu
pierwszoinstancyjnym powołując się jednocześnie na dwie z wymienionych
w ustawie z 6 czerwca 1997 r. k.p.k. tj. - z jednej strony - na
zmaterializowanie się zakazu ne peius (przepis art. 454 § 1 k.p.k.), z drugiej
zaś na zaistnienie układu procesowego, o którym mowa w art. 437 § 2 zd.
drugie in fine k.p.k., co skutkowało wydaniem orzeczenia kasatoryjnego na
podstawie zbiegających się i wewnętrznie sprzecznych podstaw;
2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a
mianowicie art. 437 § 2 k.p.k. polegającą na uchyleniu wyroku sądu I
Instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy
nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości, albowiem
uwzględnione przez sąd II instancji zarzuty apelacji dotyczą wyłącznie oceny
przeprowadzonych dowodów, a nadto wskazania sądu II instancji co do
ponownego rozpoznania nie zawierają zaleceń w zakresie powtórzenia
postępowania dowodowego, a jedynie powtórnego ich przeanalizowania i
całościowej oceny, a tym samym stwierdzone przez sąd uchybienia nie
implikują podstawy wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 437 § 2 in fine k.p.k. w zw. z art.
454 § 1 k.p.k., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegające na
uchyleniu wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 8 sierpnia 2024 r. w
sprawie o sygn. akt II K 17823 i przekazanie sprawy oskarżonego M. K. do
ponownego rozpoznania temu sądowi w postępowaniu
pierwszoinstancyjnym, pomimo nie wyrażenia zapatrywania o podstawach
do wydania wyroku skazującego w przedmiotowej sprawie.
IV KS 25/25
3
Autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy właściwemu sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę, prokurator wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wywiedziona przez obrońcę skarga nie zawierała argumentacji mogącej
skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do
ponownego rozpoznania.
Na podstawie art. 539 a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego
uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji przekazującego sprawę do
ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art.
437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Wynikający art.
539a § 3 k.p.k. nadzór Sądu Najwyższego nad przestrzeganiem normy określonej
w art. 437 k.p.k. w postępowaniu odwoławczym sprowadzać się może jedynie do
oceny zasadności podjęcia decyzji kasatoryjnej przez sąd odwoławczy, a nie
zasadności samego środka odwoławczego (apelacji). Skarga na wyrok sądu
odwoławczego nie ma też charakteru sui genesis "superapelacji", która
nakazywałaby Sądowi Najwyższemu przejmować rolę sądu odwoławczego i
ponownie oceniać zarzuty apelacyjne.
Biorąc pod uwagę treść pisemnych motywów zaskarżonego wyroku
wystąpienie podstawy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego
rozpoznania nie budziło wątpliwości. Wbrew twierdzeniom autora skargi, podstawa
wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego wynika wprost z treści
uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia i stanowi ją treść art. 454 § 1 k.p.k. Sąd
dokonując odmiennej - od sądu I instancji - oceny dowodów, przede wszystkim
zeznań świadka D. K., wyraził przekonanie co do zasadności skazania
oskarżonego.
Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Apelacyjny w Białymstoku
wyraził zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania wskazując
na konieczność - przy ponownym rozpoznaniu sprawy - uwzględniania argumentów
IV KS 25/25
4
zawartych w wywiedzionej apelacji prokuratora oraz uzasadnieniu wyroku sądu
odwoławczego, podkreślając, iż ponowne postępowanie przed sądem I instancji,
wymaga dokonania oceny wszystkich dowodów z uwzględnieniem wymogów art. 7
k.p.k., ze szczególnym uwzględnieniem zasad logiki i prowadzenia legalnej
działalności gospodarczej, a więc działalności nakierowanej na osiąganie
dozwolonego prawem zysku, który winien być generowany z faktycznego obrotu, a
więc realnej sprzedaży usług, bądź towarów.
Zastosowanie przepisu art. 454 § 1 k.p.k. było - wobec wymowy wyników
postępowania kontrolnego w ramach toku instancji - obowiązkiem sądu ad quem.
Zaskarżone skargą orzeczenie nie narusza art. 437 § 2 k.p.k., skoro przepis ten
wymienia m.in. art. 454 k.p.k. jako jedną z podstaw wydania wyroku kasatoryjnego.
Warto dodać, że rozstrzygnięcie sądu odwoławczego respektuje pogląd
wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 września
2018 r., I KZP 10/18, ponieważ po stwierdzeniu wadliwości oceny dowodów
dokonanej przez sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy dokonał własnej oceny
zgromadzonych dowodów, w szczególności osobowych, i doszedł do przekonania o
konieczności skazania oskarżonego.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 539 e § 2 k.p.k.
postanowiono jak w części wstępnej postanowienia. Rozstrzygnięcie co do kosztów
postępowania skargowego znajduje uzasadnienie w treści art. 539 f k.p.k. w zw.
z art. 527 § 2 k.p.k.
[J.J.]
[r.g.]
