IV KS 19/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wiliński
Dnia 16 lipca 2025 r.
w sprawie K.O.
oskarżonego o czyn z art. 244 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 lipca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ka 28/25
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach
z dnia 23 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 420/24
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżonego K.O. kosztami sądowymi postępowania
skargowego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 420/24, Sąd Rejonowy w
Suwałkach na mocy art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. postępowanie
karne wobec oskarżonego K.O. umorzył wobec znikomej społecznej szkodliwości
czynu.
IV KS 19/25
2
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego, Sąd
Okręgowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ka 28/25,
uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w
Suwałkach do ponownego rozpoznania.
Na powyższy wyrok skargę w trybie art. 539a k.p.k. złożył obrońca
oskarżonego, zarzucając:
„naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uchylenie orzeczenia Sądu I Instancji i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w rzeczywistości
nie wystąpiła żadna przesłanka do wydania takiego orzeczenia, a w
szczególności nie zaszedł żaden z wypadków określonych w art. 437 § 2 k.p.k.
zd. 2 tj. art. 439 § 1 k.p.k., reguła ne peius, ani nie istnieją podstawy do
przeprowadzenia przewodu sądowego w całości na nowo”.
Formułując powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga obrońcy jest niezasadna.
Zgodnie z art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w
wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Treść tego przepisu w zestawieniu
z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie
wskazuje, że kognicja Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok sądu
odwoławczego ogranicza się do zbadania, czy w sprawie, na etapie postępowania
przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza,
albo doszło do uchylenia wyroku wobec wystąpienia przesłanek określonych w art.
454 § 1 k.p.k., bądź też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu
sądowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS
6/16, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, oraz
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19).
Podstawą wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku był przepis
art. 454 § 1 k.p.k. i stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w Suwałkach, że Sąd I
IV KS 19/25
3
instancji niewłaściwie ocenił stopień społecznej szkodliwości czynu uznając go za
„atypowo niski”, skupiając się przy tym nie na czynie, a na właściwościach i
warunkach osobistych oskarżonego. Sąd odwoławczy uzasadnił swoje stanowisko
o odmiennej ocenie sprawstwa K.O., wskazując wyraźnie w uzasadnieniu „(…) w
sprawie zachodzi konieczność wydania wyroku skazującego”, „Sąd Rejonowy
ponownie rozpoznając sprawę winien (…) wydać wyrok skazujący”. Sąd
odwoławczy, sporzadzając uzasadnienie na formularzu, wyraźnie także zaznaczył
w tabeli 5.3.1.3.1. jako jedyną podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 454 § 1 k.p.k.
Lektura całości uzasadnienia Sądu odwoławczego wskazuje niezbicie, że jedyną
przyczyną uchylenia wyroku była obowiązująca w postępowaniu odwoławczym
reguła ne peius. Budzi więc zdziwienie treść skargi obrońcy oskarżonego, który z
jednej strony opisując decyzję Sądu odwoławczego dostrzega wyraźną jej
podstawę z art. 454 § 1 k.p.k., a z drugiej wskazuje na wątpliwości co do przesłanki
leżącej u podstaw uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania. W treści uzasadnienia Sądu II instancji trudno się
doszukać argumentacji mogącej prowadzić do powzięcia wątpliwości w tym
zakresie. Oczywistym jest przy tym, że skoro Sąd odwoławczy przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania, to Sąd I instancji będzie musiał przeprowadzić przewód
sądowy na nowo, jednak nie ma to nic wspólnego z przesłanką konieczności
przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Sąd odwoławczy zaznaczył zresztą,
że Sąd Rejonowy powinien ograniczyć przewód sądowy jedynie do niezbędnych
elementów, a następnie wydać wyrok skazujący.
Nie ulega wątpliwości, że Sąd Okręgowy jako sąd odwoławczy, wobec
odmiennej oceny sprawstwa K.O., nie był z mocy art. 454 § 1 k.p.k. i wobec
umorzenia postępowania wobec oskarżonego przez Sąd Rejonowy, uprawniony do
zmiany wyroku, lecz zobowiązany do przekazania sprawy do ponownego
rozpoznania. W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości przyczyna podjęcia
przez Sąd odwoławczy rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym, ani jego
prawidłowość. Jednocześnie nie jest rzeczą Sądu Najwyższego w postępowaniu
wywołanym skargą na wyrok sądu odwoławczego dokonanie merytorycznej oceny
takiego postąpienia Sądu odwoławczego.
IV KS 19/25
4
Z uwagi na powyższe oraz wobec niestwierdzenia wystąpienia okoliczności,
o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
[a.ł]
