IV KO 75/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
Dnia 8 lipca 2025 r.
w sprawie K. K.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 8 lipca 2025 r.
wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dna 16 marca 2023 r., sygn. II AKa 180/22,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku
z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. III K 49/20
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
odmówić przyjęcia wniosku skazanego K. K. o wznowienie
postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
Skazany K. K. wystąpił z wnioskiem o wznowienie z urzędu postępowania
karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 16 marca 2023 r., sygn. II AKa 180/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu
Okręgowego w Rybniku z dnia 30 listopada 2021 r, sygn. III K 49/20 skazującego
go za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
We wniosku opartym o treść art. 541 § 1 pkt 1 i 5 k.p.k. w zw. z art. 541 § 1 k.p.k.
skazany wniósł o wznowienia postępowania z urzędu, z uwagi na: 1) rażące
IV KO 75/25
2
naruszenie prawa procesowego w postaci nierozpoznania przez Sąd Apelacyjny w
Katowicach jego formalnego wniosku dowodowego z dnia 18 stycznia 2023 r. o
dopuszczenie dowodu z akt innego postępowania toczącego się przeciwko J. P.
(wtedy – według oświadczenia wnioskodawcy - J. K.) o sfingowany napad i
kradzież z włamaniem, który zmierzał do zakwestionowania wiarygodności tej
osoby pokrzywdzonej w postępowaniu toczącym się przeciwko skazanemu, 2)
wprowadzenie w błąd Sądu przez Prokuraturę Rejonową w Żorach przez zatajenie
informacji podważających wiarygodność świadka J. P., która w 2015 r. upozorowała
napad, kradzież i włamanie – postępowanie prowadzone było przez tę samą
Prokuraturę Rejonową w Żorach, która wówczas uznała ją za absolutnie
niewiarygodną, a mimo to kilkanaście miesięcy później przedstawiła ją jako świadka
wiarygodnego, zatajając ten fakt przed sądem w sposób bezwstydny i celowy, 3)
faktyczną podstawę wznowienia z urzędu, skoro ujawnione fakty i uchybienia miały
wpływ na treść wyroku, 4) naruszenie prawa człowieka w szczególności prawa do
rzetelnego procesu, co wiązał (takie twierdzenie zawarł w uzasadnieniu wniosku)
ze skalą zaniedbań systemowych zaistniałych w tej sprawie, brakiem adekwatnej
reakcji instytucjonalnej na te zaniedbania.
Do wniosku dołączył pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który
potwierdził, że Sąd Apelacyjny w Katowicach procedując w sprawie skazanego
dopuścił się uchybienia proceduralnego w postaci nierozpoznania wniosku
dowodowego skazanego, uznając jednocześnie, iż kwestia możliwości wpływu tego
uchybienia na treść wyroku przekracza jego kompetencje. Nadmienił również, że
Biuro Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich w Katowicach w
odpowiedzi na wniosek obrońcy skazanego o wniesienie kasacji od prawomocnego
wyroku sądu odwoławczego, nie skorzystało z kompetencji do wniesienia
nadzwyczajnego środka odwoławczego
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Naruszenie prawa proceduralnego przez nierozpoznanie wniosku dowodowego
strony procesu mające wymiar naruszenia rażącego, nie może być w świetle treści
art. 540 § 1 k.p.k. podstawą wznowienia postępowania sądowego zakończonego
prawomocnym orzeczeniem. To naruszenie jeżeli wykazana zostanie możliwości
IV KO 75/25
3
istotnego wpływu tego uchybienia na treść wyroku może stanowić podstawę
zarzutu kasacji (art. 523 § 1 k.p.k.). Z pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego w
Katowicach wynika, że obrońca skazanego wystąpił do organu terenowego
Rzecznika Praw Obywatelskich o wniesienia kasacji, ale wniosek spotkał się z
odmową tego podmiotu.
Odnośnie do kolejnej podstawy mającej uzasadniać wznowienie postępowania
podnieść należało, że fakt popełnienia przez Prokuraturę Rejonową w Żorach, a
właściwie przez prokuratorów tej Prokuratury przestępstwa zatajenia dowodów
niewinności osoby podejrzanej ( art. 236 § 1 k.k.) musi być ustalony prawomocnym
wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu
przyczyn wskazanych w art. 17 § 1 pkt 3 – 11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. ( art. 541 §
1 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.) i wyrok skazujący lub orzeczenie
„blokujące” jego wydania (chodzi o zawieszenie postępowania karnego lub
umorzenie na wskazanych podstawach) muszą być wskazane we wniosku o
wznowienie postępowania. Ten warunek formalny nie został wypełniony przez
skazanego. W tym zakresie sąd wznowieniowy nie podejmuje czynności z urzędu.
Co do kolejnej podstawy wznowienia podnieść należało, że w rzeczywistości
skazany wskazuje na nowy dowód w postaci akt postępowania karnego toczącego
się wobec J. K. (aktualnie P.) w przedmiocie sfingowanego porwania, kradzieży z
włamaniem, który miałby - w przekonaniu wnioskodawcy – doprowadzić do
zaprzeczenia wiarygodności tego świadka w postępowaniu dotyczącym skazanego,
z następstwem w postaci uwolnienia skazanego od odpowiedzialności karnej. Z
tego też powodu właściwą podstawą żądania w przedmiocie wznowienia
postępowania powinien być w tym zakresie przepis art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., a
nie pkt 5, zapewne omyłkowo wskazany w podstawie prawnej wniosku o
wznowienie.
W kontekście tej podstawy wznowienia podnieść należało, że strona wnioskująca o
wznowienie postępowania na postawie tzw. noviter producta (art. 540 § 1 pkt 2 lit a
k.p.k.) musi przedstawić nowe fakty lub dowody, które nie były znane sądowi w
czasie pierwotnego procesu, a które mogą z dużym prawdopodobieństwem
wskazywać, że określoną osobę skazano, choć nie dopuściła się w ogóle
IV KO 75/25
4
przestępstwa. Dowód ten nieznany sądowi, miałyby stanowić akta postępowania
karnego prowadzonego przeciwko pokrzywdzonej, która w toku poprzedniego
postępowania karnego występowała w innej roli procesowej.
Jednakże rozważając zaistnienie podstawy wznowienia opartej o nowe dowody lub
fakty należy pamiętać, że nie jest w tej mierze wystarczające dla zakładanego -
przez autora wniosku - rezultatu w postaci wznowienia postępowania, zgłoszenie w
takim wniosku jakichkolwiek wątpliwości co do trafności zapadłego rozstrzygnięcia.
Tylko bowiem, gdy owe fakty lub dowody w sposób realny wskazują, że zachodzi
wysokie, a nie jakiekolwiek prawdopodobieństwo, iż po wznowieniu postępowania
zapadnie orzeczenie odmienne od tego wydanego poprzednio, ten nadzwyczajny
środek może zostać uwzględniony. Skazany powołując się na akta innego
postępowania karnego prowadzonego przeciwko J. P. o sfingowany napad,
kradzież z włamaniem, dąży do wykazania, że prowadzenie procesu przeciwko
pokrzywdzonej i zakwestionowanie jej wiarygodności w tamtej sprawie powinno być
decydujące dla odmówienia wiary jej relacji co do przestępnego zachowania
skazanego w kolejnej sprawie karnej z jej udziałem.
Podnosząc te argumenty skazany nie wskazuje na jakikolwiek związek
przedmiotowy sprawy karnej toczącej się przeciwko pokrzywdzonej z jego sprawą,
w której został skazany za przestępstwo oszustwa (art. 286 § 1 k.k.), a w której J. P.
była osobą pokrzywdzoną. Sam fakt występowania w uprzedniej sprawie J. P. w
charakterze osoby podejrzanej (według oświadczenia wnioskodawcy), bez
wskazania dodatkowych okoliczności mogących zaburzyć wiarygodność in genere
wszystkich relacji składanych przez tę osobę w postępowaniach karnych, nie może
przekreślać jej wiarygodności w innej sprawie, w której występowała w pozycji
pokrzywdzonej, tym bardziej, gdy ta wiarygodność rozważana była przez sąd
pierwszej instancji w płaszczyźnie konfrontacyjnej dowodów o charakterze
osobowym i rzeczowym, uwzględniającej odniesienie się do relacji skazanego
kwestionujących przyjęte ustalenia co do okoliczności udzielania mu pożyczek, ich
wydatkowania oraz zamiaru ich zwrotu pokrzywdzonej, jak też charakteru relacji
pokrzywdzonej ze skazanym. Z akt sprawy Sądu Rejonowego w Rybniku III K
49/20 wynika, że skazany nie kwestionował faktu udzielenia mu przez J. P.
IV KO 75/25
5
pożyczek w znacznych kwotach, a kwestionował jedynie ustalenia wyrokowe co do
wprowadzenia pokrzywdzonej w błąd co do zamiaru i możliwości zwrotu pożyczek,
faktycznego ich przeznaczenia, a także odnośnie do wykorzystanie błędu
pokrzywdzonej w zakresie zamiaru założenia przez skazanego z nią wspólnej
rodziny.
Ustalenia faktyczne w sprawie, co należało jeszcze raz podkreślić zostały
dokonane w następstwie rzeczowej analizy dowodów osobowych i rzeczowych, w
tym tych dotyczących charakteru prowadzonych i zamierzonych przez skazanego
działań gospodarczych, niegwarantujących zakładanych i oczekiwanych przez
niego ekspektatyw dochodowych, okoliczności zwracania się przez skazanego o
kolejne pożyczki, bez zwrotu całości poprzednio udzielonych pożyczek. Wskazane
dowody doprowadziły sąd pierwszej instancji do uznania, w świetle przesłanek
wskazanych w art. 7 k.p.k., że uzasadnieniem dla tego, jak mogłoby się wydawać
nieracjonalnego zachowania pokrzywdzonej polegającego na udzieleniu dalszych
pożyczek bez odzyskania wcześniej pożyczonych kwot pieniędzy, było duże
zaangażowanie emocjonalne pokrzywdzonej w związek ze skazanym, które
wzbudziło u niej przekonanie o prawdziwości związku emocjonalnego ze skazanym
i prawdziwości zaangażowania w ten związek skazanego, który w jej świadomości
miał być sformalizowany w niedługiej przyszłości.
Porównując wywody zawarte we wniosku o wznowienie mające, zdaniem
wnioskodawcy uzasadniać możliwość wznowienia postępowania sądowego, z
ustaleniami sądu pierwszej instancji, należało dojść do przekonania, że wywody te,
ze względu na ich ogólność, brak konkretyzacji okoliczności, które mogłyby
zaprzeczyć w sposób istotny wiarygodności relacji pokrzywdzonej, nie pozwalają -
na tym poziomie dowodowym - na stwierdzenie zaistnienia wysokiego
prawdopodobieństwa zapadnięcia orzeczenia odmiennego od tego poprzednio
wydanego. Kwestia rzetelności postępowania sądowego w ujęciu wnioskodawcy
sprowadzała się w rzeczywistości do wykazania naruszenia prawa procesowego i
braku reakcji instytucjonalnej na to naruszenie, bezprawnego działania prokuratury
w zakresie ujawnia dowodów korzystnych dla podejrzanego, które to zagadnienia
zostały rozważone powyżej.
IV KO 75/25
6
Dokonując całościowej formalnej kontroli wniosku pod kątem hipotetycznej
możliwości wznowienia postępowania należało uznać, że wniosek jest oczywiście
bezzasadny, co uzasadniało odmowę jego przyjęcia bez wzywania do uzupełnienia
braku formalnych, choćby zrealizowania wymogu sporządzenia wniosku przez
obrońcę.
Z tego względu postanowiono jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
