IV KO 7/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2025 r.
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski
SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)
w sprawie D. S. i J. U.
skazanych za czyny z art. 18§2 k.k. w zw. z art. 189§1 k.k. i art. 191§1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 11 marca 2025r.
z urzędu, kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego
postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024r., sygn. akt IV KK
95/24, o oddaleniu kasacji obrońców jako oczywiście bezzasadnych
postanowił:
1. na podstawie art. 542§3 k.p.k. w zw. z art. 439§1 pkt 2 k.p.k.
wznowić postępowanie kasacyjne;
2. uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia
2024r., sygn. akt IV KK 95/24, o oddaleniu jako oczywiście
bezzasadnych kasacji wniesionych przez obrońców skazanych
D.S. i J. U. i przekazać obie te kasacje do ponownego
rozpoznania Sądowi Najwyższemu Izbie Karnej w postępowaniu
kasacyjnym,
3. obciążyć Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania
wznowieniowego.
Jerzy Grubba Wiesław Kozielewicz Michał Laskowski
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV
IV KO 7/25
2
KK 95/24 Sąd Najwyższy oddalił, uznając za oczywiście bezzasadne, kasacje
wniesione przez obrońców D. S. i J. U. .
W dniu 14 stycznia 2025r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy
skazanego D. S. sygnalizujące potrzebę rozważenia z urzędu konieczności
wznowienia ww. postępowania kasacyjnego z uwagi na wystąpienie w sprawie
bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439§1 pkt 2 k.p.k., polegającej na
nienależytej obsadzie sądu, a mianowicie branie udziału w wydaniu tego
orzeczenia SSN Igora Zgolińskiego, tj. osoby powołanej na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 3).
Wskazując na powyższe, obrona wniosła o wznowienie postępowania
kasacyjnego i o uchylenie przedmiotowego postanowienia Sądu Najwyższego oraz
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek jest zasadny.
W niniejszej sprawie nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości to, że w sprawie,
na etapie postępowania kasacyjnego, zaistniała okoliczność stanowiąca
bezwzględną przesłankę odwoławczą opisaną w art. 439§1 pkt 2 k.p.k. –
nienależyta obsada sądu – wynika to choćby z tezy 1 uchwały składu połączonych
Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020r. w sprawie o sygn. BSA I-4110-1/20 – będącej zasadą
prawną, czy z tezy 2 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022r. (sygn. I KZP 2/22).
Przyjąć należy, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439§1 pkt 2
k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na
urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018r., poz. 3).
Problematyczne natomiast mogłoby być to, czy istnieje procesowa
możliwość wznowienia postępowania kasacyjnego.
IV KO 7/25
3
Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego.
W szczególności wskazać należy tu na postanowienie z dnia 14 czerwca 2023r.
w sprawie o sygn. II KO 73/22, w którym stwierdzono wprost, że „w formule z art.
540 par. 1 k.p.k. "postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem"
mieści się postępowanie, w którym wydano postanowienie o oddaleniu wniosku o
wznowienie postępowania oraz postanowienie o oddaleniu kasacji, są to bowiem
orzeczenia kończące postępowanie sądowe – odpowiednio: co do wznowienia
postępowania oraz kasacji”. Teza ta znalazła późniejszą akceptację w innych,
obecnie już bardzo licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego – vide: postanowienia
z dnia 6 listopada 2023r. w sprawie I KO 56/23, z dnia 18 października 2023r. w
sprawie I KO 33/23, z dnia 14 czerwca 2023r. w sprawie III KO 43/23 oraz z dnia 27
czerwca 2023r. w sprawie III KO 84/21 (Sąd Najwyższy w obecnym składzie
dostrzega również odmienny pogląd przedstawiony w postanowieniu składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2023r. w sprawie I KZP 17/22,
choć zauważyć wypada, że w uzasadnieniu i tego postanowienia zawarto uwagi
dotyczące kryzysu konstytucyjnego wywołanego okolicznościami związanymi z
nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k.).
Nie można również, analizując omawianą kwestię, pominąć i innych
orzeczeń Sądu Najwyższego wskazujących na potrzebę szerokiego rozumienia
pojęcia „sprawa sądowa”, w istocie tożsamego z pojęciem „postępowanie sądowe”
(pierwsze z nich kładzie większy nacisk na aspekt materialnoprawny, drugie,
procesowy, ale nie budzi wątpliwości, że postępowanie sądowe dotyczy szeroko
rozumianych spraw sądowych). W tym kontekście wskazać należy na uchwałę
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023r. (sygn. I KZP
22/22), w której wskazano, że „pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i art. 41§1
k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w
głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym
takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej”. Pogląd ten należy
zaakceptować.
Skoro zatem Sąd Najwyższy przyjmuje owo szerokie rozumienie pojęć
„postępowanie sądowe”, jak i „sprawa sądowa” stwierdzić należy, że możliwe jest
wznowienie postępowania, co do każdego wyodrębnionego procesowo i
IV KO 7/25
4
ostatecznie zakończonego, fragmentu postępowania sądowego. Dotyczy to zatem
również postępowania kasacyjnego.
Tak więc możliwe jest wznowienie postępowania, również kasacyjnego,
dotkniętego bezwzględną przyczyną odwoławczą opisaną w art. 439§1 k.p.k.
Mając na względzie bezsprzeczny fakt zaistnienia na gruncie omawianego
postępowania kasacyjnego okoliczności prowadzącej do wniosku, że Sąd
prowadzący to postępowanie był nienależycie obsadzony, należało orzec o
wznowieniu przedmiotowego postępowania kasacyjnego i uchyleniu postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024r. o oddaleniu jako oczywiście
bezzasadnych kasacji wniesionych przez obrońców skazanych.
Ponieważ niniejszej postępowanie wznowieniowe toczyło się z urzędu, nie
ma istotniejszego znaczenia dla końcowego rozstrzygnięcia okoliczność, że
sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania pochodziła tylko ze strony jednego
ze skazanych. Dodatkowo zauważyć wypada, że w postępowaniu tym
zastosowanie mają również przepisy art. 545§1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k.
Konsekwencją powyższego było uchylenie omawianego postanowienia
i przekazanie obu kasacji wniesionych w tej sprawie do ponownego rozpoznania
Sądowi Najwyższemu – Izbie Karnej – w postępowaniu kasacyjnym.
wstępie. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na
[J.J.]
[a.ł]
Jerzy Grubba Wiesław Kozielewicz Michał Laskowski
Uzasadnienie zdania odrębnego SSN ... złożonego do
POSTANOWIENIE Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2025 r., IV
KO 7/25
