IV KO 143/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie Ł. M.
skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 26 marca 2025 r.,
sprawy z wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II AKa
246/15,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 i art. 120 § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
odmówić przyjęcia wniosku skazanego Ł. M. o wznowienie
postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
Białymstoku z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II AKa
246/15.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. akt III K 93/15, Sąd Okręgowy w
Białymstoku skazał Ł. M. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art.
258 § 1 k.k. i na karę 4 lat pozbawienia wolności oraz 400 stawek dziennych
grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 20 złotych, za czyn z art. 55
ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art.11 §
3 k.k. i art. 65 § 1 k.k. Tym samym wyrokiem wymierzono oskarżonemu karę łączną
IV KO 143/24
2
4 lat pozbawienia wolności. Orzeczenie to zaskarżone zostało apelacją obrońcy
oskarżonego, lecz wyrokiem z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II AKa
246/19, Sąd Apelacyjny w Białymstoku utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej
instancji. Wyrok Sądu odwoławczego zaskarżony został kasacją obrońcy
skazanego, w której podniesiono zarzuty rażącej obrazy prawa procesowego o
charakterze względnym. W toku postępowania kasacyjnego skazany skierował do
Sądu Najwyższego pismo z dnia 17 maja 2021 r., w którym podniósł, że Sąd
Apelacyjny nie spełniał, w świetle orzecznictwa trybunałów europejskich, warunku
niezależności i bezstronności, ponieważ w jego składzie brał udział sędzia, który
został powołany na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w wyniku
rekomendacji udzielonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na
podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Skazany odwołał się także do uchwały
trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. Kwestia ta
była również przedmiotem zarzutów o charakterze bezwzględnym (art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k.) podniesionych przez obrońców innych skazanych, tj. D. S. i K. M., M. B.
oraz T. S. Z kasacji tych wynika, że zastrzeżenia dotyczące Sądu odwoławczego
wiązały się z uczestniczeniem w jego składzie przez sędziego X.Y..
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2021 r., I KK 55/21, Sąd Najwyższy oddalił
wszystkie kasacje, uznając je za oczywiście bezzasadne. Z akt kasacyjnych
wynika, że przed wydaniem orzeczenia, Sąd Najwyższy zapoznał się z uchwałą
Krajowej Rady Sądownictwa z dnia […] 2019 r., nr […]/2020, w przedmiocie
przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie sędziego X.Y. do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w
Białymstoku (k – 143 – 150).
W dniu 3 grudnia 2024 r. zarejestrowane zostało w Sądzie Najwyższym pod
sygnaturą IV KO 143/24 pismo skazanego z dnia 18 listopada 2024 r., nazwane
wnioskiem „o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II AKa
246/19, ze względu na rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na
mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską”, które
pierwotnie skierowane zostało do Sądu Okręgowego w Warszawie. W piśmie tym
IV KO 143/24
3
zawarto żądanie wznowienia postępowania zakończonego opisanym wyrokiem „z
uwagi na fakt, iż przewodniczący X.Y. został powołany na urząd przez niewłaściwie
ukształtowaną Krajową Radę Sądownictwa”. W uzasadnieniu wniosku skarżący
podał m.in., że:
- wniosek nie ma służyć temu, by w jakikolwiek sposób kwestionować „wyrok czy
też treść”,
- nie ma żadnych podstaw „by kwestionować sędziego SSA X.Y.. Jego długoletnia
kariera sędziowska dowodzi, że jest sędzią bez wątpienia”,
- złożenie wniosku wiąże się z potrzebą pozostawania przez skazanego w
przekonaniu, że wydany wobec niego wyrok nie jest dotknięty „nawet najmniejszą
wadą”, której upatruje w wadliwej nominacji sędziego, związanej z udziałem w
procedurze niewłaściwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa;
- kwestia niewłaściwej obsady Sądu odwoławczego była podnoszona w
postępowaniu kasacyjnym, nie została jednak uwzględniona, ponieważ w składzie
Sądu Najwyższego zasiadali sędziowie, którzy złożyli zdanie odrębne od uchwały
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., a nadto sędzia Wiesław Kozielewicz
kieruje w Sądzie Najwyższym nielegalną Izbą Odpowiedzialności Zawodowej,
zatem sam nie spełnia wymaganych standardów;
- potrzeba weryfikacji zachowania standardów sprawiedliwego procesu w
postępowaniu odwoławczym wynika z orzecznictwa organów międzynarodowych, w
tym ze sprawy „Lech Wałęsa przeciwko Polsce”.
Zarządzeniem z dnia 4 lutego 2025 r. wezwano skazanego do uzupełnienia
w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, braków formalnych wniosku o
wznowienie postępowania przez sporządzenie i podpisanie wniosku przez obrońcę
będącego adwokatem albo radcą prawnym i uiszczenie opłaty od wniosku, pod
rygorem odmowy przyjęcia wniosku. W piśmie datowanym na 3 marca 2025 r.,
które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 12 marca 2025 r. skazany oświadczył,
że nie zdołał znaleźć prawnika, który zgodziłby się sporządzić i podpisać wniosek o
wznowienie postępowania, uważa jednak, że sprawa winna zostać rozpoznana z
urzędu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
IV KO 143/24
4
Zgodnie z art. 545 § 2 k.p.k. wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie
pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata
albo radcę prawnego; wniosek winien też być opłacony. Skazany został wezwany
do usunięcia wskazanych braków, nie uczynił tego jednak w zakreślonym terminie,
przy czym pouczono go o następstwach takiego zaniechania. W zaistniałej sytuacji,
stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 i art. 120 § 2 k.p.k., należało
odmówić przyjęcia wniosku.
Zauważyć nadto trzeba, że bezzasadność wniosku skazanego dostrzegalna
jest już na pierwszy rzut oka. Skazany nie ukrywa, że kwestia nienależytej obsady
sądu była przedmiotem postępowania kasacyjnego, z którego wynikiem się nie
zgadza. Podnoszone przez skazanego uchybienie kwalifikowane było pierwotnie
jako bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zarzut
taki podnoszono również w innych rozpoznawanych w tej sprawie kasacjach).
Rzecz jednak w tym, że zgodnie z art. 542 § 4 k.p.k., wznowienie postępowania w
związku z bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia nie może nastąpić, jeżeli
przyczyna ta była przedmiotem rozpoznania kasacji. Jak sądzić należy, skarżący
zdaje sobie sprawę z tego ograniczenia, ponieważ kwestię wadliwego składu Sądu
odwoławczego próbuje wiązać z orzecznictwem trybunałów międzynarodowych.
Przepis art. 540 § 3 k.p.k. stanowi, że postępowanie wznawia się na korzyść
oskarżonego, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu
międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej
przez Rzeczpospolitą Polską. W związku z tym, że inicjatywa wznowienia
postępowania opartego o wskazaną podstawę obciąża stronę, która uruchamia to
postępowania poprzez złożenia wniosku, to w konsekwencji stronę tę obciąża także
obowiązek wskazania konkretnego rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, na
które się powołuje oraz wykazania, że z orzeczenia tego wynika potrzeba
wznowienia postępowania. Skazany nie przywołuje żadnego rozstrzygnięcia, które
przesądzałoby o tym, że każde orzeczenie wydane z udziałem sędziego sądu
powszechnego, który uzyskał nominację do sądu wyższego rzędu w drodze
konkursu przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z
dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw jest dotknięte taką wadą prawną, że konieczne jest
IV KO 143/24
5
wznowienie postępowania. Potrzeba taka nie wynika również z wymienianego
przez wnioskodawcę wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23
listopada 2023 r. nr 50849/21 (Wałęsa przeciwko Polsce). Również w orzecznictwie
Sądu Najwyższego, w szczególności we wspomnianej uchwale z dnia 23 stycznia
2020 r. oraz w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP
2/2,2 wywodzi się, że stwierdzenie, iż sąd z udziałem sędziego powołanego we
wskazanym trybie nie jest bezstronny i niezależny wymaga przeprowadzenia
kilkustopniowego testu. Skarżący nie podejmuje jakiejkolwiek próby wykazania, że
w konkretnych okolicznościach sprawy, udział sędziego X.Y. w wydaniu
zaskarżonego orzeczenia prowadził do naruszenia przepisów traktatowych i
uzasadniał potrzebę wznowienia postępowania wynikającą z rozstrzygnięć
organów międzynarodowych. Dodać należy, że sędzia X.Y. był poddawany z
pozytywnym wynikiem testowaniu w toku innych postępowań kasacyjnych (zob.
m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2025 r., IV KK 470/24 i
przedstawiona tam argumentacja; podkreślić trzeba, że postępowanie konkursowe
przed KRS i wręczenie sędziemu nominacji w dniu 16 października 2019 r. miało
miejsce przed podjęciem przez Sąd Najwyższy uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r.).
Jeśli dodać do tego, że skarżący nie kwestionuje trafności zaskarżonego
orzeczenia, to – jak już wspomniano – bezzasadność złożonego przez niego
wniosku o wznowienie postępowania jawi się jako oczywista.
Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
