IV KO 100/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 sierpnia 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca)
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w Białymstoku – X. Y., na skutek odwołania
od postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z 21 maja 2025 r., sygn. akt
VIII Ka 774/24, w przedmiocie udzielenia wytknięcia Sądowi Rejonowemu w
Białymstoku uchybienia w trybie art. 40 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r., Prawo o
ustroju sądów powszechnych
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej, w dniu 20 sierpnia 2025 r.
stwierdza swoją niewłaściwość i przekazuje sprawę do Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Małgorzata Bednarek
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
A.C. i M.L. zostali oskarżeni o to, że w dniu 2 lipca 2023 r. w B. przy ulicy
[…], działając wspólnie i w porozumieniu, wykorzystując nieuwagę dozorcy terenu
budowy, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia rur miedzianych o średnicy od 9,5
mm do 28,6 mm o długości około 120 mb oraz przewodów elektrycznych
miedzianych i aluminiowych 5x2,5, 3x2,5, 1x1,5, 5x10, 5x16, 3x2,5, aluminiowych
1x120, 5x4 o łącznej długości około 100 mb, czym spowodowali straty o łącznej
wartości 24 617,28 zł na szkodę firmy E. Sp. z o.o., przy czym A.C. czynu tego
dopuścił się przed upływem pięciu lat po odbyciu co najmniej sześciu miesięcy kary
pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne, tj. o czyn z art. 278 § 1
k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – A.C. oraz z art. 278 § 1 k.k. – M.L.
IV KO 100/25
2
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z 3 lipca 2024 r., sygn. III K 1611/23,
A.C. uznał winnym popełnienia zarzuconego mu czynu, z tym, że przyjął, iż
spowodował on straty o łącznej wartości 41.161,38 zł na szkodę firmy E. Sp. z o.o. i
za ten czyn na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., art. 33 § 2 k.k. i
wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 400 stawek
dziennych przy przyjęciu, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równa kwocie 10
złotych. Oskarżonego M.L. uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, z
tym, że przyjął, iż spowodował straty o łącznej wartości 41.161,38 zł na szkodę
firmy E. Sp. z o.o. i za ten czyn na podstawie art. 278 § 1 k.k., art. 33 § 2 k.k.
wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 200 stawek
dziennych przy przyjęciu, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równa kwocie 10
złotych. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 2 k.k., art. 73 § 2 k.k., art. 72 § 1
pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec M.L. kary pozbawienia wolności warunkowo
zawiesił na okres próby wynoszący 2 lata i w tym czasie oddał go pod dozór
kuratora oraz zobowiązał do informowania kuratora o przebiegu okresu próby. Na
podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył A.R. i M.L.
okres rzeczywistego pozbawienia wolności przyjmując, że jeden dzień
rzeczywistego pozbawienia wolności równa się dwóm dziennym stawkom grzywny.
Zasądził od oskarżonego AC. na rzecz Skarbu Państwa – 1.100 zł opłaty i 1.386,87
zł tytułem pozostałych kosztów sądowych, zaś od M.L. na rzecz Skarbu Państwa -
kwotę 580 zł tytułem opłaty i 1.386,87 zł tytułem pozostałych kosztów sądowych.
Od powyższego wyroku apelację wywiódł obrońca A.C. w całości na korzyść
oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z 8 maja 2025 r., sygn. VIII Ka
774/24, zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego A.C. zmienił w ten sposób,
że uznał go winnym tego, że w dniu 2 lipca 2023 r. w B. przy ulicy […], działając
wspólnie i w porozumieniu z M.L., wykorzystując nieuwagę dozorcy terenu budowy,
dokonał zaboru w celu przywłaszczenia rur miedzianych o średnicy od 9,5 mm do
28,6 mm o długości nie mniejszej niż 120 mb oraz przewodów elektrycznych
miedzianych i aluminiowych 5x2,5, 3x2,5, 5x10, 5x16 aluminiowych 1x120, 5x4 o
łącznej długości nie mniejszej niż 100 mb, czym spowodował straty o łącznej
IV KO 100/25
3
wartości nie mniejszej niż 6653,95 zł na szkodę firmy E. Sp. z o.o., przy czym
czynu tego dopuścił się przed upływem pięciu lat po odbyciu co najmniej sześciu
miesięcy kary pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne, tj. czynu z
art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Orzeczoną wobec oskarżonego karę
pozbawienia wolności następnie i orzekł ją w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy
pozbawienia wolności oraz karę grzywny z 400 stawek dziennych przy przyjęciu, iż
jedna stawka dzienna grzywny jest równa kwocie 10 złotych do 300 stawek
dziennych przy przyjęciu, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równa kwocie 10
złotych. W oparciu następnie o art. 435 k.p.k. w stosunku do oskarżonego M.L.
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ww. oskarżonego uznał za winnego
tego, że w dniu 2 lipca 2023 r. w B. przy ulicy […], działając wspólnie
i w porozumieniu z A.C., wykorzystując nieuwagę dozorcy terenu budowy, dokonał
zaboru w celu przywłaszczenia rur miedzianych o średnicy od 9,5 mm do 28,6 mm
o długości nie mniejszej niż 120 mb oraz przewodów elektrycznych miedzianych i
aluminiowych 5x2,5, 3x2,5, 5x10, 5x16 aluminiowych 1x120, 5x4 o łącznej długości
nie mniejszej niż 100 mb, czym spowodował straty o łącznej wartości nie mniejszej
niż 6653,95 zł na szkodę firmy E. Sp. z o.o., tj. czynu z art. 278 § 1 k.k. Orzeczoną
wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności następnie złagodził z 1 roku do 9
miesięcy oraz karę grzywny z 200 stawek dziennych przy przyjęciu, iż jedna stawka
dzienna grzywny jest równa kwocie 10 złotych do 150 stawek dziennych przy
przyjęciu, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równa kwocie 10 złotych. W
pozostałym zakresie wyrok utrzymał w mocy. Nadto sąd odwoławczy orzekł o
kosztach procesu.
Orzeczeniem następnie z 21 maja 2025 r., sygn. VIII Ka 774/24, Sąd
Okręgowy w Białymstoku, na podstawie art. 40 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo
o ustroju sądów powszechnych (dalej: p.u.s.p.) postanowił wytknąć uchybienie
Sądowi Rejonowemu w Białymstoku w osobie SSR X. Y. w postaci oczywistej
obrazy przepisów art. 278 § 1 k.k. oraz art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. – rozpoznanie
sprawy bez analizy wykazu skradzionych przedmiotów, dopuszczonej na etapie
postępowania sądowego opinii biegłego sądowego w zakresie budownictwa
ogólnego kosztorysowania w wyniku czego rażąco wadliwie postawiony przez
prokuratora w akcie oskarżenia zarzut z art. 278 § 1 k.k. – z błędnie ustaloną ilością
IV KO 100/25
4
skradzionych przedmiotów, zawierający jedną pozycję powieloną, jedną nie
występującą w wykazie, nie zawierający wszystkich wymienionych w wykazie
skradzionych przedmiotów, zawierający przedmioty uszkodzone oraz koszt napraw
– został przypisany w kształcie jak w akcie oskarżenia, jedynie ze zmienioną
wartością skradzionych przedmiotów, w którą wliczono wartość uszkodzonych
przedmiotów oraz koszt napraw wszystkich wymienionych w wykazie elementów.
Od powyższego postanowienia odwołanie złożył SSR X. Y. stwierdzając, że
nie dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy przepisów art. 278 § 1 k.k. i art. 413 § 2
pkt 1 k.p.k., które zostało zarejestrowane w Izbie Karnej Sądu Najwyższego pod
sygn. IV KO 100/25.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Izba Karna Sądu Najwyższego nie jest właściwa do rozpoznania nn. sprawy
w przedmiocie wytyku orzeczniczego.
Zgodnie bowiem z treścią art. 24 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (tj. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 622) do właściwości Izby
Karnej należą sprawy rozpoznawane na podstawie ustawy z 6 czerwca 1997 r. -
Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 37), ustawy z 10 września
1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2023 r. poz. 654 i 818), ustawy z 24
sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2022
r. poz. 1124 oraz z 2023 r. poz. 1963), oraz inne sprawy, do których stosuje się
przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, a także
sprawy podlegające orzecznictwu sądów wojskowych.
Instytucję natomiast wytyku orzeczniczego reguluje przepis art. 40 p.u.s.p.,
który m.in. stanowi, że sąd apelacyjny lub sąd okręgowy jako sąd odwoławczy, w
razie stwierdzenia przy rozpoznawaniu sprawy oczywistej obrazy przepisów,
niezależnie od innych uprawnień, wytyka uchybienie właściwemu sądowi. Przed
wytknięciem uchybienia poucza się sędziego, asesora sądowego wchodzących w
skład sądu orzekającego w pierwszej instancji o możliwości złożenia na piśmie
wyjaśnień w terminie siedmiu dni. Stwierdzenie i wytknięcie uchybienia nie wpływa
na rozstrzygnięcie sprawy (§ 1). W terminie czternastu dni od dnia doręczenia
IV KO 100/25
5
postanowienia zawierającego wytknięcie uchybienia, sędzia lub asesor sądowy
wchodzący w skład sądu orzekającego w pierwszej instancji może wnieść
odwołanie od tego postanowienia do Sądu Najwyższego (§ 2 a).
W tym miejscu wskazać należy, że problem właściwości izby Sądu
Najwyższego był już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w
przeszłości uznawał, że odwołanie od postanowienia wytykającego właściwemu
sądowi stwierdzoną przy rozpoznawaniu sprawy karnej oczywistą obrazę przepisów
podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy w Izbie Karnej przy zastosowaniu
przepisów Kodeksu postępowania karnego o zażaleniu (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 28 sierpnia 2019 r., II KO 56/19). Z zaprezentowanym w
przywołanym orzeczeniu Sądu Najwyższego stanowiskiem trudno się zgodzić z
uwagi na fakt, że do właściwości Izby Karnej Sądu Najwyższego nie sposób
zaliczyć spraw z odwołań od wytyku judykacyjnego, który choć jest realizowany
podczas rozpatrywania sprawy w jej głównym toku, to jednak przybiera postać
odrębnego orzeczenia nie wpływającego na rozstrzygnięcie sprawy w jej
podstawowym zakresie, lecz ze swej istoty stanowi sprawę pomiędzy "sądem" a
"sądem". Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela zatem i w pełni aprobuje
stanowisko, zgodnie z którym, skoro wytyk nie jest środkiem odwoławczym,
mającym na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia, ale
stanowi środek procesowo całkowicie odrębny od postępowania w jego
zasadniczym nurcie, a uczestnikiem tego postępowania jest konkretny sąd w
konkretnym składzie, to sprawa wywołana odwołaniem od takiego wytyku
judykacyjnego jest sprawą pomiędzy organami państwa. Bowiem to organ władzy
publicznej w postaci sądu odwoławczego wytyka innemu organowi władzy
publicznej w postaci sądu pierwszej instancji oczywistą obrazę prawa. Tym samym,
sprawę w przedmiocie odwołania od wytyku judykacyjnego należy uznać za sprawę
z zakresu prawa publicznego, o której stanowi art. 26 § 1 pkt 11 ustawy o Sądzie
Najwyższym. Wymienione w tym przepisie "inne sprawy z zakresu prawa
publicznego" należą do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych Sądu Najwyższego, stanowiąc jednocześnie otwarty katalog spraw
znajdujących się w jej właściwości. Za stanowiskiem tym przemawia również fakt, iż
niepożądane jest rozpoznawanie odwołań od wytyków judykacyjnych w czterech
IV KO 100/25
6
izbach Sądu Najwyższego i czynienie tego według dwóch odrębnych procedur
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z 11 czerwca 2024 r. II ZO 49/23, z 24
marca 2021 r., I NO 88/20, z 18 października 2023 r., I NO 31/23; z 24 kwietnia
2024 r., I NO 3/24).
Izba Karna Sądu Najwyższego zatem nie jest Izbą właściwą do
rozpatrywania tego rodzaju spraw, gdyż sprawy z odwołań od wytyków
orzeczniczych, czyli sprawy pomiędzy organami państwa, zgodnie z art. 26 § 1 pkt
11 ustawy o Sądzie Najwyższym rozstrzyga według właściwości Izba Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy postanowił jak w części
dyspozytywnej nn. postanowienia.
Małgorzata Bednarek
[WB]
[r.g.]
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
