IV KK 484/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie M.S.,
skazanego z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
w dniu 26 marca 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II AKa 235/23,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku
z dnia 10 czerwca 2022 r., sygn. akt III K 15/20,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego
skazanego.
obciążyć
UZASADNIENIE
W sprawie złożonej podmiotowo M.S. wyrokiem Sądu Okręgowego w
Rybniku z dnia 10 czerwca 2022 roku. sygn. akt III K 15/20, został uznany za
winnego tego, że w okresie od 14 sierpnia 2003 r. do 7 listopada 2003 r. w K., jako
Wiceprezes Zarządu „D. ” Sp. z o.o. w C. , i jednocześnie Prezes Zarządu „G. ” Sp.
z o.o. w K., działając wspólnie i w porozumieniu z K. N. jako Prezesem Zarządu „R.
IV KK 484/24
2
” Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz A. K. – Prezesem Zarządu „D. ” Sp. z o.o. w C. , w
krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru oraz w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej, brał udział w wystawieniu poświadczających
nieprawdę dokumentów mających uwiarygodnić rzekomy zakup mułu przez spółkę
„D. ” sp. z o.o. w postaci:
-
faktury VAT nr […] z dnia 14.08.2003 r., na kwotę 17.422,78 zł,
poświadczającej nieprawdę co do rzekomej sprzedaży mułu w ilości 1.503,26 ton
przez spółkę „R. ” sp. z o.o. z siedzibą w K. spółce „G. ” sp. z o.o. z siedzibą w K. ,
-
faktury VAT nr […] z dnia 1.09.2003 r., na kwotę 17.422,78 zł,
poświadczającej nieprawdę co do rzekomej sprzedaży mułu w ilości 1.503,26 ton
przez spółkę „R. ” sp. z o.o. z siedzibą w K. spółce „G. ” sp. z o.o. z siedzibą w K. ,
-
faktury VAT nr […] z dnia 7.11.2003 r., na kwotę 11.769,18 zł,
poświadczającej nieprawdę co do rzekomej sprzedaży mułu w ilości 1.015,46 ton
przez spółkę „R. ” sp. z o.o. z siedzibą w K. spółce „G. ” sp. z o.o. z siedzibą w K. ,
-
faktury VAT z dnia 14.08.2003 r. wystawionej w imieniu „G. ” Sp. z o.o. w K.
na kwotę 18.706,57 zł, poświadczającej nieprawdę co do rzekomej sprzedaży
spółce „D. ” Sp. z o.o. mułu w ilości 1.503,26 ton
-
faktury VAT z dnia 1.09.2003 r. wystawionej w imieniu „G. ” Sp. z o.o. w K. na
kwotę 18.706,57 zł, poświadczającej nieprawdę co do rzekomej sprzedaży spółce
„D. ” Sp. z o.o. mułu w ilości 1.503,26 ton,
-
faktury VAT z dnia 7.11.2003 r. wystawionej w imieniu „G. ” Sp. z o.o. w K. na
kwotę 12.636,38 zł, poświadczającej nieprawdę co do rzekomej sprzedaży spółce
„D. ” Sp. z o.o. mułu w ilości 1.015,46 ton,
tj. przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 k.k. zw. z art. 12 k.k. (w brzmieniu obowiązującym
do dnia 30.06.2015 r.), za które – na mocy 4 § 1 k.k. w zw. z art. art. 271 § 3 k.k. i
przy zastosowaniu art. 33 § 2 i 3 k.k. – wymierzono mu karę roku i 6 miesięcy
pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, przy
ustaleniu jednej stawki na kwotę 100 złotych każda.
IV KK 484/24
3
Sąd I instancji, na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 2 k.k. w brzmieniu
obowiązującym do dnia 30.06.2015 r. oraz art. 4 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej
wobec oskarżonego M. .S kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na
okres próby wynoszący 3 lata, zaliczając na poczet kary grzywny okres
rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, uznając tym samym karę grzywny
za wykonaną w całości.
Od tego wyroku apelację wniósł prokurator, m.in. na niekorzyść M. S.
Podniósł zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę
orzeczenia i mającego wpływ na jego treść oraz rażącej niewspółmierności kary
wymierzonej oskarżonemu M. S.. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w
stosunku do oskarżonego M. .S poprzez zmianę kwalifikacji prawnej i wymierzenie
mu kary 4 lat pozbawienia wolności.
Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II
AKa 235/23, zmienił zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięć dotyczących M. S.
w ten sposób, że wymierzoną mu karę pozbawienia wolności obniżył do roku, a
okres próby skrócił do dwóch lat, w podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia przepis
art. 70 § 1 pkt 2 k.k., zastępując art. 70 § 1 pkt 1 k.k.
Od tego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego, podnosząc następujące
zarzuty:
1. rażące naruszenie prawa procesowego mające postać bezwzględnej
przyczyny odwoławczej, a to art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez nienależytą obsadę
sądu polegającą na tym, że sędzia sprawozdawca został powołany w Sądzie
Apelacyjnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw;
2. rażące naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść
orzeczenia, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3
k.p.k. poprzez ich niezastosowanie polegające na nienależytym rozpoznaniu
zarzutu apelacyjnego dotyczącego naruszenia art. 443 k.p.k., uznaniu, że zakaz
reformationis in peius w zakresie dotyczącym ustaleń faktycznych dotyczy
IV KK 484/24
4
wyłącznie sentencji wyroku a nie jego uzasadnienia oraz dokonaniu nowych
niekorzystnych ustaleń faktycznych w ponownie prowadzonym postępowaniu
odnośnie tego, iż oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, co
miało wpływ na treść orzeczenia, albowiem ustalenie znamienia kwalifikującego
powodowało surowsze zagrożenie kary a przede wszystkim dłuższy termin
przedawnienia, który przy typie podstawowym już upłynął, co powinno prowadzić
do umorzenia postępowania i zaakceptowaniu takiego rozstrzygnięcia przez Sąd
Apelacyjny, co stanowiło nienależyte rozpoznanie zarzutu apelacyjnego i brak
rzetelnego odniesienia się do niego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co
uniemożliwia kontrolę w drodze nadzwyczajnego środka odwoławczego.
Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie
sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę wyroku
w zaskarżonej części poprzez zmianę kwalifikacji prawnej na typ podstawowy i
umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.
Prokurator w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu tj. wystąpienia w sprawie
okoliczności, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. przypomnieć należy, że
zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego począwszy od uchwały
trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z
dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20, OSNK z 2020 r., z. 2, poz. 7):
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność
składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także
wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w
sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
IV KK 484/24
5
U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w
konkretnych okolicznościach (podkr. – SN), do naruszenia standardu
niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
Stanowisko to zostało powtórzone w późniejszych orzeczeniach Sądu
Najwyższego, w tym zwłaszcza w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca
2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022/6/22) oraz zostało potwierdzone w orzecznictwie
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. np. wyrok z dnia 22 lipca 2021 r. w
sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19) oraz judykatach
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. m.in. zob. wyroki TSUE w
sprawach: C-585/18 i in., C-824/18, C-791/19, C-487/19).
W kontekście analizowanej problematyki nie może być zatem mowy o
jakimkolwiek automatyzmie, lecz należy wykazać okoliczności, które mogłyby
rzutować na niespełnienie przez sąd orzekający z jego udziałem standardu
niezawisłości i bezstronności. Lektura kasacji prowadzi natomiast do wniosku, że
takiego obowiązku obrońca nie zrealizował. Co więcej, w uzasadnieniu kasacji
wskazał na dwoje sędziów, co do których rzeczywiście Sąd Najwyższy
niejednokrotnie stwierdzał, że sąd z ich udziałem nie spełnia standardów
niezawisłości i bezstronności, tyle że osoby te w ogóle nie zasiadały w składzie
Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który wydał zaskarżony wyrok. Dla porządku
zauważyć należy, że sędzia X.Y. wprawdzie uzyskał nominację na urząd sędziego
Sądu Apelacyjnego w Katowicach w wyniku procedery awansowej z udziałem
Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jednak ani obrońca skazanego nie
wykazał wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tego sędziego, ani też
Sądowi Najwyższemu nie są znane z urzędu okoliczności, które mogłyby podważać
przekonanie o braku wspomnianych atrybutów sędziego.
Jeśli chodzi o zarzut wadliwej kontroli instancyjnej, to z uwagi na to, że
skazanemu została wymierzona kara pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania, kasacja w tej części okazała się niedopuszczalna (art.
523 § 2 k.p.k.). Jedynie zatem na marginesie wolno zauważyć, że Sąd odwoławczy
IV KK 484/24
6
rozważył zarzut obrazy art. 443 k.p.k. i odniósł się do tego zagadnienia obszernie
na s. 18 uzasadnienia, a autor kasacji nie podważył wyrażonego tam stanowiska.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Najwyższy orzekł jak w
postanowieniu, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami
sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając skazanego.
[SOP]
[a.ł]
