IV KK 300/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 września 2025 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący)
SSN Waldemar Płóciennik (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie M.P.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 24 września 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
od wyroku Sądu Rejonowego w Mysłowicach
z dnia 3 lutego 2020 r., sygn. akt II K 11/19,
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Mysłowicach do ponownego rozpoznania,
2. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
Waldemar Płóciennik
Eugeniusz Wildowicz
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Mysłowicach wyrokiem z dnia 3 lutego 2020 r., sygn. akt II K
11/19, uznał M.P. za winnego tego, że „w dniu 4 czerwca 2017 r., w nieustalonym
miejscu, ze skutkiem w C., za pośrednictwem sieci Internet, zamieścił ogłoszenie nr
IV KK 300/25
2
[...] na portalu ogłoszeniowym www.[...].pl i działając w celu osiągnięcia korzyści
majątkowej, doprowadził F.W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie
2000 zł z tytułu wpłaconej zaliczki, wprowadzając pokrzywdzonego w błąd co do
zamiaru i możliwości wywiązywania się z umowy sprzedaży ciągnika marki F. - przy
czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu w okresie od
5 marca 2012 r. do 9 listopada 2013 r., od dnia 15 listopada 2007 r. do dnia 16
listopada 2007 r. i od dnia 2 lutego 2008 r. do dnia 27 maja 2008 r., kary łącznej 2 lat
pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Łódź-
Śródmieście w Łodzi z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt V K 121/08, za umyślne
przestępstwo podobne z art. 288 § 1 k.k.” - tj. za winnego występku z art. 286 § 1 k.k.
w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6
miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. sąd zobowiązał M.P.
do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz
pokrzywdzonego F.W. 2000 złotych.
Żadna ze stron postępowania nie zaskarżyła rozstrzygnięcia Sądu
Rejonowego, dlatego też wyrok uprawomocnił się w dniu 11 lutego 2020 r.
Kasację na korzyść skazanego wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, który
zaskarżając wyrok w całości zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na jego treść
naruszenie prawa karnego materialnego, tj. art. 64 § 1 k.k., polegające na przyjęciu,
że M.P. popełnił zarzucany mu czyn w warunkach powrotu do przestępstwa, którego
za podstawę zastosowania przyjęto odbycie kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności
wymierzonej wyrokiem Sądu Rejonowego Łódź-Śródmieście w Łodzi z dnia 27 maja
2008 r., sygn. akt V K 121/08, za przestępstwo podobne z art. 288 k.k., mimo, iż
żadna z kar jednostkowych wymierzonych za przestępstwo podobne z art. 288 k.k.,
objętych węzłem kary łącznej, nie była orzeczona w rozmiarze co najmniej 6 miesięcy
pozbawienia wolności”. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sądowych
Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, oznaczonych sygn. V K121/08, w
celu wykazania, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące
przypisanie skazanemu czynu popełnionego w warunkach powrotu do przestępstwa
określonych w art. 64 § 1 k.k. i w konsekwencji uchylenie wyroku Sądu I instancji i
IV KK 300/25
3
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Mysłowicach do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść
skazanego M.P. okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Podzielić należy stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, że jednym z
warunków, od spełnienia którego uzależniona jest możliwość przyjęcia, iż sprawca
danego czynu dopuszcza się go w warunkach powrotu do przestępstwa z art. 64 § 1
k.k., jest ustalenie, że został on uprzednio skazany za umyślne przestępstwo
podobne na karę pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy i że odbył
karę co najmniej w takiej wysokości. Przy czym przez tak orzeczoną karę należy
rozumieć zasadniczą, jednostkową karę pozbawienia wolności, która to kara w
przypadku objęcia jej karą łączną musi być wymierzona chociażby za jedno z
przestępstw poprzednich, do którego odnosi się podobieństwo przestępstwa
ponownego, właśnie w rozmiarze nie niższym niż 6 miesięcy.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej
sprawy stwierdzić należy, za skarżącym, że nie został spełniony podstawowy
warunek z art. 64 § 1 k.k. - a mianowicie skazania za czyn podobny na karę co
najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności i odbycia tej kary w takim wymiarze.
Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie IV
KK 51 /13, w wypadku orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności, 5-letni okres
przewidziany w art. 64 § 1 k.k. biegnie od odbycia kary łącznej, przy czym kara za
przestępstwo poprzednie, do którego odnosi się podobieństwo przestępstwa
ponownego musi być orzeczona w rozmiarze co najmniej 6 miesięcy pozbawienia
wolności. Tymczasem, z załączonego do akt niniejszej sprawy odpisu wyroku Sądu
Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie V K 121/08 wynika, iż Sąd
skazał M.P. za 6 czynów i wymierzył mu kary jednostkowe: za czyn z art. 288 § 1 k.k.
w zw. z art. 31 § 2 k.k. - 5 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z art. 190 § 1 k.k.
w zw. z art. 31 § 2 k.k. - 5 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z art. 226 § 1 k.k.
IV KK 300/25
4
w zw. z art. 31 § 2 k.k. - 5 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z art. 190 § 1 k.k.
- 5 miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z art. 288 § 1 k.k. - 5 miesięcy
pozbawienia wolności oraz za czyn z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 157§ 2 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. - 5 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie, Sąd na podstawie
art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. połączył kary jednostkowe pozbawienia wolności i orzekł karę
łączną w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art.
69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 5 lat. W dniu 5 lipca 2011 r.
(k – 90-91) Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wydał postanowienie o
zarządzeniu wykonania kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat. Kara ta została odbyta w okresie
od 15.11.2007 r. do 16.11.2008 r. od 2.02.2008 r. do 27.05.2008 r. od 5.03.2012 r.
do 9.11.2013 r. (k – 176verte).
Z analizy akt sprawy wynika, że M.P. za czyn z art. 288 § 1 k.k. został skazany
jedynie na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności. Nie mógł więc za to właśnie
przestępstwo odbyć kary w wymiarze warunkującym działanie w warunkach
recydywy z art. 64 § 1 k.k.. Wadliwie przyjęcie przez sąd faktu odbycia kary w
wymiarze 2 lat pozbawienia wolności, dotyczyło kary łącznej orzeczonej także za
inne czyny objęte powołanym wyrokiem i nie ma znaczenia, że tą karą łączną były
objęte kary jednostkowe w wymiarze 5 miesięcy pozbawienia wolności każda, za dwa
czyny z art. 288 § 1 k.k.
Powyższe oznacza, że nie został spełniony warunek przyjęcia recydywy z art.
64 § 1 k.k., ponieważ nie była orzeczona wobec oskarżonego kara w wymiarze co
najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, stąd też, przed datą popełnienia
przypisanego mu czynu na mocy zaskarżonego niniejszą kasacją wyroku, nie mógł
odbyć co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za przypisane mu wcześniej
umyślne przestępstwo podobne.
Orzeczenie wobec M.P. przez Sąd Rejonowy kary pozbawienia wolności w
warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
karnego materialnego i miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, także
w zakresie opisu czynu, jego kwalifikacji prawnej i unormowań odnoszących się do
jej wykonywania.
IV KK 300/25
5
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu
Rejonowego w Mysłowicach i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego
rozpoznania.
Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd będzie zobowiązany do uwzględnienia
powyższych uwag.
Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek
[WB]
[r.g.]
