III KZ 7/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2026 r.
SSN Dariusz Świecki
w sprawie Z. W.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 15 kwietnia 2026 r.,
zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego
IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 3 lutego 2026 r., sygn. akt IV Ka 1295/24,
o uznaniu wniosku skazanego o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka 1295/24, za bezskuteczny,
postanowił:
uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę
Przewodniczącemu IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Z. W. pismem z dnia 5 sierpnia 2025 r. wniósł m.in. o przywrócenie terminu
do wniesienia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 czerwca
2025 r., sygn. akt IV Ka 1295/24, nie wskazując okoliczności, które miały
doprowadzić do niedotrzymania terminu zawitego do wniesienia kasacji w sprawie,
jak również daty ustania przeszkody, która uniemożliwiała mu dokonanie czynności
w przewidzianym dla niej terminie zawitym. Wobec powyższego, zarządzeniem z
III KZ 7/26
2
dnia 15 stycznia 2026 r., zostało on wezwany do wskazania tych okoliczności w
terminie 7 dni od dnia otrzymania zarządzenia. W odpowiedzi na to wezwanie
skazany wskazał jedynie, że uważa, iż termin do wniesienia kasacji winien zostać
przywrócony, jako że reprezentujący go obrońca nienależycie wykonał swoje
obowiązki.
Zastępca Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Szczecinie zarządzeniem z dnia 3 lutego 2026 r., sygn. akt IV Ka
1295/24, uznał wniosek Z. W. o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji od
wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka
1295/24, za bezskuteczny.
Zażalenie na to zarządzenie wniósł obrońca skazanego z urzędu,
zaskarżając je w całości. Zarzucił mu:
1. obrazę art. 126 § 1 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że termin do złożenia
wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg najpóźniej w dniu 23 czerwca 2025
r., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż przeszkoda w dokonaniu
czynności procesowej miała charakter obiektywny i trwała do chwili uzyskania przez
skazanego realnej wiedzy o bezskuteczności działania obrońcy oraz konieczności
samodzielnego podjęcia czynności, czyli z treści zarządzenia z dnia 25 lipca 2025
r.;
2. obrazę art. 16 § 1 i 2 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie, że skazany -
pozbawiony wolności i nieobecny przy ogłoszeniu wyroku - nie został pouczony o
przysługującym mu prawie i terminie do złożenia wniosku o sporządzenie
uzasadnienia wyroku oraz o zasadach wniesienia kasacji, co nie może rodzić dla
niego negatywnych skutków procesowych;
3. naruszenie art. 84 § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. przez pominięcie
gwarancyjnego charakteru prawa do obrony w sytuacji, w której skazany
pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że nadal korzysta z pomocy
obrońcy z urzędu w zakresie podjęcia czynności zmierzających do wniesienia
nadzwyczajnego środka zaskarżenia;
4. zaniechanie wykładni treści pism skazanego zgodnie z art. 118 § 1 k.p.k.,
a więc zgodnie z ich rzeczywistą treścią i intencją.
III KZ 7/26
3
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie kosztów
obrony udzielonej z urzędu według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Wniesione zażalenie jest zasadne i dlatego zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k. wniosek o przywrócenie terminu zawitego
powinien zostać zgłoszony w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody.
Niedopełnienie zaś tego warunku stanowi brak formalny wskazanego wniosku,
który stosownie do treści art. 122 § 1 k.p.k. powoduje, że czynność procesowa
dokonana po upływie tego terminu jest bezskuteczna. Nie może zatem budzić
wątpliwości, że samo merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu
zawitego, np. jak w sprawie niniejszej do złożenia kasacji, musi poprzedzać
badanie spełnienia warunków formalnych tego wniosku, w tym zachowania
siedmiodniowego terminu zawitego od ustania przeszkody uniemożliwiającej jego
zgłoszenie (zob. postanowienie SN z dnia 27 października 2014 r., V KZ 43/14 i
wskazane tam orzeczenie).
Trafnie zatem w sprawie niniejszej przed przystąpieniem do merytorycznego
rozpoznania wniosku skazanego o przywrócenie zawitego terminu do wniesienia
kasacji analizowano warunek formalny tego wniosku w postaci wniesienia go w
zakreślonym przepisem art. 126 § 1 k.p.k. terminie. Z uzasadnienia zaskarżonego
zarządzenia wynika jednak, że analizując powyższą kwestię uznano, iż nawet,
gdyby przyjmować z korzyścią dla Z. W. , że po jego stronie wystąpiła przyczyna od
niego niezależna, która uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie wobec
braku kontaktu z obrońcą odnośnie do wyroku wydanego w dniu 9 czerwca 2025 r.,
sygn. akt IV Ka 1295/24, to ustanie tej przeszkody nastąpiło najpóźniej w dniu 23
czerwca 2025 r., kiedy to skazany podjął kontakt z Sądem, w treści swych pism
wskazując na posiadanie wiedzy o wydaniu tego wyroku. Skoro zatem w dniu 23
czerwca 2025 r. rozpoczął bieg 7-dniowy termin z art. 126 § 1 k.p.k., to Z. W. miał
możliwość wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia w sprawie
kasacji jedynie do dnia 30 czerwca 2025 r. Składając zaś swój wniosek dopiero w
dniu 5 sierpnia 2025 r. dokonał tej czynności po terminie zakreślonym w art. 126 §
1 k.p.k.
III KZ 7/26
4
Stanowisko to zasadnie kontestuje we wniesionym zażaleniu obrońca
skazanego. Słusznie twierdzi bowiem, że w realiach sprawy nie sposób
przyjmować, iż ustanie przeszkody nastąpiło w dniu 23 czerwca 2025 r., i od tej
daty rozpoczął bieg 7-dniowy zawity termin, o jakim mowa w art. 126 § 1 k.p.k., na
złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wszak skazany w dniu 23 czerwca 2025
r. złożył pismo, które potraktowane zostało jako kasacja (a nie kasacje – gdyż
każda strona ma prawo do jednej kasacji) od wyroku Sądu Okręgowego w
Szczecinie z dnia 9 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka 1295/24. Z pisma tego
rzeczywiście wynika, że skazany miał wiedzę o wydaniu powyższego wyroku.
Kluczowe jest jednak to, że wobec braku wniosku w tym przedmiocie nie był on
doprowadzony na rozprawę odwoławczą, podczas której doszło do ogłoszenia
tegoż wyroku. Był wówczas obecny jedynie jego obrońca z urzędu. Z. W. nie został
zatem pouczony o terminie i sposobie wniesienia kasacji. Nadto, z oświadczeń
skazanego wynika, że zakładał, iż kasację w jego sprawie wniesie jego obrońca z
urzędu, przyjmując, iż ciągle jest przez niego reprezentowany pomimo
prawomocnego zakończenia postępowania. W tych okolicznościach wniesienie
przez skazanego w dniu 23 czerwca 2025 r. pisma uznanego za kasację wskazuje,
że obce były mu wymogi formalne związane z wniesieniem kasacji, w
szczególności zaś przewidziany na tę czynność zawity termin. Dopiero od momentu
uzyskania wiedzy przez skazanego o wydaniu zarządzenia z dnia 25 lipca 2025 r. o
odmowie przyjęcia osobistej kasacji, jako wniesionej po terminie (utrzymanego
następnie w mocy postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2025 r., III
KZ 32/25) można liczyć bieg terminu na złożenie wniosku o przywrócenie mu
terminu do wniesienia kasacji, jako że wtedy to realnie ustała przeszkoda
uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie. Wszak właśnie po wydaniu tej
decyzji procesowej skazany pismem z dnia 5 sierpnia 2025 r. zwrócił się o
przywrócenie mu terminu do wniesienia kasacji.
Tym samym w ocenie Sądu Najwyższego w zaskarżonym zarządzeniu
wadliwie przyjęto, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął
bieg najpóźniej w dniu 23 czerwca 2025 r., podczas gdy z okoliczności sprawy
wynika, iż przeszkoda w dokonaniu czynności procesowej trwała aż do chwili
uzyskania przez skazanego realnej wiedzy o bezskuteczności działania obrońcy
III KZ 7/26
5
oraz konieczności samodzielnego podjęcia czynności, czyli z treści zarządzenia z
dnia 25 lipca 2025 r., co słusznie wskazuje obrońca w zażaleniu. Zasadnie podnosi
również obrońca, że w realiach sprawy nie uwzględniono, że skazany - pozbawiony
wolności i nieobecny przy ogłoszeniu wyroku - nie został we właściwy sposób
pouczony o zasadach wniesienia kasacji, co nie powinno rodzić dla niego
negatywnych skutków procesowych.
Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone zarządzenie i przekazał
sprawę Przewodniczącemu IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Szczecinie do ponownego rozpoznania. W ponownym
postępowaniu należy uwzględnić powyższe zapatrywania oraz okoliczność, że
wymogiem płynącym z art. 126 § 1 k.p.k. jest nie tylko złożenie wniosku ze
wskazaniem przyczyny od strony niezależnej we wskazanym w tym przepisie
terminie, ale również dopełnienie czynności, która miała być w terminie wykonana.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
