III KZ 3/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 marca 2025 r.
SSN Dariusz Kala
w sprawie M. A.
skazanego za czyn z art. 299 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 marca 2025 r.
zażalenia obrońcy skazanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKa 114/23 o odmowie przywrócenia terminu
do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 114/23 wraz z uzasadnieniem
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 114/23, Sąd
Apelacyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu apelacji wywiedzionych przez obrońców
oskarżonych i prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 111/21, w stosunku do oskarżonego M. A.
m.in.:
- uznając, że czyn opisany w punkcie XIV części wstępnej cechuje się znikomym
stopniem społecznej szkodliwości, uchylił w tym zakresie zaskarżony wyrok i na
podstawie art.17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie;
III KZ 3/25
2
- uchylił zaskarżony wyrok w zakresie czynów zarzuconych M. A. w punktach X –
XIII części wstępnej i w tym zakresie przekazał sprawę sądowi I instancji do
ponownego rozpoznania;
- uchylił orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności i karze łącznej grzywny;
- zmienił zaskarżony wyrok w zakresie czynów opisanych w punktach I i IX części
wstępnej uniewinniając ww. od popełnienia tych czynów;
- w inny sposób zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do czynów opisanych w
punktach II – VIII, XV – XVII części wstępnej;
- na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 91 § 2 k.k. wymierzył M. A. karę łączną 3 lat i 2
miesięcy pozbawienia wolności.
Wyrok zawiera również rozstrzygnięcia dotyczące innych oskarżonych oraz
w przedmiocie kosztów procesu.
Od powyższego wyroku kasację na niekorzyść m.in. oskarżonego M. A.
wywiódł prokurator, który zaskarżył ten wyrok w części dotyczącej uniewinnienia
ww. od stawianego mu zarzutu wzięcia udziału w zorganizowanej grupie
przestępczej założonej i kierowanej przez D. S. i w dalszej części wyeliminowanie z
przypisanych mu kolejnych czynów stwierdzenia, iż dopuścił się ich działając w
ramach zorganizowanej grupy przestępczej. Kasacja ta wpłynęła do Sądu
Apelacyjnego w Szczecinie w dniu 3 stycznia 2024 r. (k.17060 – 17070).
Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2024 r. ww. kasacja została przyjęta, a
odpis tego zarządzenia wraz z odpisem kasacji doręczono skazanemu i jego
obrońcom adwokatowi M. M. i adwokatowi J. S., odpowiednio w dniach 9.01., 8.01.
oraz 10.01.2024 r. (k. 17071, 17218, 17219).
W dniu 22 listopada 2023 r. (data sporządzenia pisma) obrońca skazanego
M. A. – adwokat J. S. złożył wniosek o odroczenie wykonania wobec tego
skazanego kary pozbawienia wolności orzeczonej ww. wyrokami na okres 6
miesięcy wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej kary do czasu
rozpoznania wniosku o odroczenie (k. 17092 - 17097).
W dniu 5 grudnia 2023 r. (data sporządzenia pisma) wyżej wymieniony
obrońca złożył wniosek o częściową zmianę środka zapobiegawczego poprzez
obniżenie kwoty poręczenia majątkowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że
III KZ 3/25
3
„postępowanie karne wobec M. A. prawomocnie się zakończyło. Obecnie stara się
on jedynie o odroczenie mu wykonania kary” – k. 17098.
Pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. ww. obrońca uzupełnił złożony wniosek
o odroczenie i wstrzymanie kary pozbawienia wolności wobec skazanego M. A. (k.
17168a – 17168b).
Postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r., II Ko 29/24, Sąd Okręgowy w
Gorzowie Wielkopolskim nie uwzględnił wniosku obrońcy o odroczenie wykonania
kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wobec M. A. (k. 17234 - 17235).
Od postanowienia tego obrońca skazanego, adwokat J. S., w dniu 25
marca 2024 r. (data sporządzenia pisma) wywiódł zażalenie – k. 17243 – 17244.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. (data sporządzenia pisma) obrońca
skazanego M. A., adwokat J. S., wniósł o wstrzymanie wykonania ww. kary łącznej
do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odroczenia wykonania tej
kary (k. 17286).
Postanowieniem z dnia 21 maja 2024 r., II AKzw 488/24, Sąd Apelacyjny w
Szczecinie zmienił ww. postanowienie Sądu Okręgowego w Gorzowie
Wielkopolskim z dnia 20 marca 2024 r. i odroczył wykonanie M. A. kary łącznej
pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w
Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 111/21 na okres 6
miesięcy tj. do dnia 17 listopada 2024 r. (k. 17319 – 17322).
Postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt III KK 142/24, Sąd
Najwyższy oddalił kasację wywiedzioną przez prokuratora na niekorzyść M. A. i R.
A. jako oczywiście bezzasadną. Odnotować należy, że w dniu 4 kwietnia 2024 r. M.
A. i jego obrońcom doręczono zawiadomienia o składzie Sądu Najwyższego
wyznaczonym do rozpoznania sprawy kasacyjnej zainicjowanej ww.
nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia (k. 34, 36 – 37 akt III KK 142/24). Odpis
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2024 r. został doręczony M. A. i
adwokatowi J. S. w dniu 6 czerwca 2024 r. Adwokat M. M. odpis tego orzeczenia
otrzymał w dniu 5 czerwca 2024 r.
Pismem z dnia 9 czerwca 2024 r. (data sporządzenia pisma) obrońca
skazanego M. A., adwokat J. S., wniósł o zmianę środka zapobiegawczego w
III KZ 3/25
4
postaci poręczenia majątkowego poprzez jego obniżenie z kwoty 50 000 zł do
kwoty 20 000 zł (k. 17354).
Pismem z dnia 29 września 2024 r. (data sporządzenia pisma) obrońca
skazanego M. A., adwokat J. S., złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia
wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16
listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 114/23 wraz z jego pisemnym uzasadnieniem,
wskazując, że przyczyną niedochowania ww. terminu był „błąd sekretariatu”, o
którym adwokat dowiedział się w dniu 29 września 2024 r. (k. 17426).
W piśmie opatrzonym datą 3 grudnia 2024 r., sporządzonym w odpowiedzi
na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu,
obrońca wskazał, że »„błąd sekretariatu” polegał na tym, iż sekretarka pomimo
polecenia nie wysłała do sądu wniosku o uzasadnienie wyroku, gdyż go zagubiła,
co okazało się dopiero w momencie tuż przed złożeniem wniosku o przywrócenie
terminu”«. Na piśmie tym naniesiono sporządzoną odręcznie adnotację o treści
„potwierdzam zagubienie korespondencji dot. wniosku w sprawie M. A.. 03.12.2024
A. M. ” (k.17430, 17433).
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKa 114/23, Sąd
Apelacyjny w Szczecinie postanowił nie uwzględnić wniosku i odmówić skazanemu
M. A. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu
Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 114/23
wraz z uzasadnieniem (k. 17437 - 17441).
Od powyższego postanowienia obrońca skazanego, adwokat P. J., wywiódł
zażalenie, w którym zaskarżył to orzeczenie w całości zarzucając mu naruszenie
przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, a
mianowicie art. 126 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez bezpodstawne przyjęcie,
że brak jest podstaw do przywrócenie terminu skazanemu M. A. do złożenia
wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16
listopada 2023 r. (sygn. akt II AKa 114/23) wraz z uzasadnieniem z uwagi na fakt, iż
świadczą o tym okoliczności współtowarzyszące w sprawie w postaci późnego
złożenia wniosku oraz inicjowania przez obrońcę skazanego innych postępowań
incydentalnych po uprawomocnieniu wyroku, podczas gdy skazany nie złożył
osobistego wniosku o doręczenie mu wyroku wraz z uzasadnieniem z uwagi na
III KZ 3/25
5
fakt, że miał go złożyć obrońca, co z uwagi na przymus adwokacko-radcowski przy
sporządzaniu kasacji jest zachowaniem jak najbardziej racjonalnym i typowym w
realiach przedmiotowej sprawy, a zaniechanie obrońcy nie może powodować
negatywnych konsekwencji dla podsądnego, w tym zamykać mu drogi do
wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego
postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie oskarżonemu M. A.
terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w
Szczecinie z dnia 16 listopada 2023 r. (sygn. akt II AKa 114/23) wraz z
uzasadnieniem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie należy zauważyć, że z treści art. 126 § 1 k.p.k., który normuje
zasady przywracania uchybionego terminu zawitego jednoznacznie wynika, że
warunkiem merytorycznym uwzględnienia wniosku w tym przedmiocie jest
uprawdopodobnienie, przez wnioskującego o przywrócenie terminu, że ww.
uchybienie nastąpiło z przyczyn od strony (innego podmiotu zobowiązanego do
dochowania terminu zawitego) niezależnych. Za wspomnianą przyczynę może być
zaś uznane wystąpienie tylko tego rodzaju okoliczności, których strona nie mogła
usunąć, aby dokonać wymaganej przez prawo czynności we właściwym czasie
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2009 r., III KZ 47/09).
Równie oczywiste jest, że nie każde zaniechanie przez obrońcę złożenia wniosku o
sporządzenie na piśmie lub doręczenie uzasadnienia wyroku może być uznane za
przyczynę od oskarżonego niezależną. Stanowisko przeciwne – jak trafnie
wskazuje się w orzecznictwie – „prowadziłoby do rezultatów absurdalnych, w
których strona postępowania mogłaby w zasadzie w dowolnym momencie zmienić
zdanie co do woli zaskarżenia wyroku, składając wniosek o przywrócenie terminu z
powołaniem się na zaniechanie obrońcy” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 21 czerwca 2023 r., I KZ 15/23).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać,
że obrońca nie uprawdopodobnił, by w przedmiotowej sprawie niedochowanie
terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku sądu odwoławczego wraz z
III KZ 3/25
6
uzasadnieniem nastąpiło z przyczyn od skazanego niezależnych. Trafna jest uwaga
sądu odwoławczego, że zdecydowanie nieprawdopodobnym jest, by - mając na
uwadze zwłaszcza zaszłości związane z wniesieniem i rozpoznaniem kasacji
wywiedzionej na niekorzyść M. A. przez prokuratora oraz wnioskami składanymi w
toku postępowania wykonawczego - nie tylko obrońca, ale i sam oskarżony aż do
29 września 2024 r. nie zainteresowali się kwestią tego, że obrońca nie otrzymał
odpisu uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego niezbędnego do wywiedzenia
kasacji i nie podjęli działań mających na celu wyjaśnienie tej kwestii. Zarówno
obrońcy M. A., jak i sam skazany wiedzieli wszak o toczącym się postępowaniu
kasacyjnym i jego wyniku. Co więcej, nawet ewentualne „błędy sekretariatu”
polegające na „zagubieniu wniosku o uzasadnienie wyroku”, który należało złożyć
do 23 listopada 2023 r., nie dawały racji do usprawiedliwienia – zwłaszcza w
opisanych wyżej realiach – trwającego ponad 10 miesięcy braku zainteresowania
tak obrońcy, jak i samego skazanego – kwestią niedoręczenia odpisu wyroku z
uzasadnieniem niezbędnego do wywiedzenia kasacji (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 30 grudnia 2015 r., IV KZ 73/15).
Nie można również nie zauważyć, że z deklarowanym we wniosku o
przywrócenie terminu zamiarem zaskarżenia wyroku Sądu Apelacyjnego w
Szczecinie z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 114/23, nie koresponduje
konstatacja zawarta we wniosku o częściową zmianę środka zapobiegawczego
sporządzonego przez adwokata J. S. o treści „postępowanie karne wobec M. A.
prawomocnie się zakończyło. Obecnie stara się on jedynie o odroczenie mu
wykonania kary” (k. 17098).
Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy postanowił jak w
sentencji.
[J.J.]
[r.g.]
III KZ 3/25
7
