III KS 5/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 lutego 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk
w sprawie P. R.
oskarżonego z art. 279 § 1 k.k., art. 286 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 26 lutego 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Okręgowego Krakowie
z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 1244/24
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Wieliczce
z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt II K 550/21
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżonego kosztami postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
P. R. został oskarżony łącznie o popełnienie trzynastu czynów. Dwanaście z
nich kwalifikowanych było z art. 279 § 1 k.k., a polegać miały na tym, iż w okresie
od 14 do 25 sierpnia 2020 roku w nieustalonym miejscu ze skutkiem w W., za
III KS 5/25
2
pośrednictwem sieci Internet, po uprzednim pokonaniu przeszkody w postaci
zabezpieczenia elektronicznego - danych logowania do bankowości mobilnej (kodu
PIN karty uprawniającej do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego) rachunku
bankowego prowadzonego przez [...] Bank [...] SA na rzecz zmarłej w dniu […]
2020 roku E. D. , dokonał zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy w różnych
kwotach (łączna kwota 91.138, 43 zł), poprzez wykonanie przelewów na swój
rachunek bankowy prowadzony również przez [...] Bank SA, na szkodę L. D. ,
dziedziczącej po E. D. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia repertorium
A nr […] z dnia 21 września 2020 roku spadek po zmarłej E. D. w całości.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt
II K 550/21 P. R. został uniewinniony od popełnienia zarzuconych mu czynów.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez prokuratora oraz pełnomocnika
oskarżycielki posiłkowej Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 11
października 2024 r., sygn. akt IV Ka 1244/24 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę
przekazał Sądowi Rejonowemu w Wieliczce do ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego
zarzucając
1. naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez rozpoznanie apelacji i wydanie
wyroku przez Sąd Okręgowy w Krakowie w składzie sędziego Sądu
Rejonowego del. X.Y., mimo iż Sąd odwoławczy był nienależycie obsadzony,
a to ze względu na kwestionowaną w orzecznictwie dopuszczalność
delegowania sędziów przez Ministra Sprawiedliwości, nie dającą gwarancji
spełniania przez delegowanych sędziów wymogów niezawisłości i
bezstronności w stopniu uzasadniającym realizację gwarancji
konstytucyjnych i konwencyjnych praw strony,
2. naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez błędne jego zastosowanie i
uwzględnienie apelacji Prokuratora oraz apelacji pełnomocnika oskarżyciela
posiłkowego od wyroku Sądu w Wieliczce II Wydział Karny z dnia 15 marca
2024 r., sygn. II K 550/21, zaskarżającej wyrok uniewinniający oskarżonego
P. R. w całości na niekorzyść oskarżonego i w efekcie uchylenie wyroku
Sądu I Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo
niezasadności złożonych przez Prokuratora oraz pełnomocnika oskarżyciela
III KS 5/25
3
posiłkowego środków zaskarżenia i braku ustawowych przesłanek do
wydania zaskarżonego wyroku.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
odwoławczemu.
W pisemnej odpowiedzi na skargę pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej L. D. wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, zgodnie z którym
fakt udziału w składzie orzekającym sędziego delegowanego na podstawie art. 77 §
1 pkt 1 u.s.p. nie może być samodzielną podstawą do stwierdzenia, że sąd nie był
należycie obsadzony (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 maja
2022 r., II KK 185/22). Przemawia za tym konieczność dokonania ścieśniającej
interpretacji art. 439 § 1 k.p.k. zawierającego katalog bezwzględnych przyczyn
odwoławczych. Tym samym, podobnie jak przy interpretacji art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
gdy Sąd Najwyższy wypowiada się w kwestii udziału w składzie orzekającym osoby
powołanej na urząd sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018
poz. 3), każdorazowo przeprowadzona powinna być analiza tego, czy spełnione
zostały wymogi w zakresie minimalnego standardu bezstronności.
W konsekwencji, Sąd Najwyższy wymaga także stwierdzenia innych
okoliczności dotyczących sędziego delegowanego, które dopiero łącznie z faktem
delegacji ministrerialnej, mogą przemawiać za przyjęciem, że doszło do uchybienia
określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Jako przykładową okoliczność Sąd
Najwyższy wymienił fakt jednoczesnego delegowania sędziego i powołania go na
stanowisko prezesa sądu, rzecznika dyscyplinarnego lub wydanie przez niego
orzeczenia w sprawie, która jest w polu zainteresowania czynnika politycznego,
które to orzeczenie może być interpretowane jako spełniające oczekiwania Ministra
Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy podkreślił jednocześnie, że pomocny w tym
zakresie jest test bezstronności, o którym mowa przede wszystkim w uchwale
III KS 5/25
4
trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNKW
2020, z. 2, poz. 7 - por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 2022
r., III KK 207/22; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2022 r., V KK
54/22; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., III KK 409/22
oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2022 r., III KK
465/22).Nie można zatem przyjąć a priori, że każdy sędzia delegowany za jego
zgodą przez Ministra Sprawiedliwości nie spełnia wymogu niezawisłości i
bezstronności, oraz że w każdym przypadku – bez względu na okoliczności –
występuje wówczas bezwzględna przyczyna odwoławcza. Trafnie Sąd Najwyższy
w postanowieniu z dnia 1 lipca 2022 r., III KK 207/22, zauważył, iż „prawdą jest, że
naruszenie prawa do niezawisłości i bezstronności sądu może być związane z
faktem delegacji sędziego za jego zgodą przez Ministra Sprawiedliwości. Musi ono
wszak wynikać nie tyle z samego faktu delegacji, ale również z okoliczności z nią
związanych albo równocześnie występujących, wykazujących brak bezstronności
albo podważających ją w sposób obiektywny. Oznacza to, że skarżący
zobowiązany był do wykazania, że doszło w niniejszej sprawie do przełamania
domniemania bezstronności i niezawisłości”. Tej powinności jednak nie zdołał
zrealizować.
Wbrew twierdzeniom Autora skargi, Sąd odwoławczy, wydając wyrok
kasatoryjny, nie naruszył także art. 437 § 2 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem
uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1
k.p.k. i art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu
w całości. W konsekwencji ramy postępowania skargowego są nader wąsko
zakreślone, czego skarżący zdaje się nie dostrzegać. Jedynym zadaniem Sądu
Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego
jest zbadanie - stosownie do podanej przyczyny wydania takiego wyroku - czy
zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k., czy sąd
odwoławczy uchylił wyrok, mimo braku określonej w art. 454 § 1 k.p.k. przeszkody
do wydania wyroku zmieniającego, względnie czy jest konieczne przeprowadzenie
w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Jeżeli jako przyczynę
wydania wyroku kasatoryjnego wskazano niedopuszczalność skazania
III KS 5/25
5
oskarżonego przez sąd odwoławczy (przeszkoda określona w art. 454 k.p.k.), Sąd
Najwyższy bada, czy zarazem w sposób stanowczy stwierdzono, że zebrany w
sprawie materiał dowodowy uzasadnia skazanie, jako że w przeciwnym wypadku,
przy wyrażeniu poglądu, iż np. po dokonaniu pogłębionej oceny dowodów,
względnie uzupełnieniu materiału dowodowego, jedynie rysuje się możliwość
skazania, wydanie wyroku kasatoryjnego nie jest dopuszczalne (zob. uchwała
składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18,
OSNK 2018, nr 11, poz. 73; nie jest zrozumiałe przytoczenie przez obrońcę
wymienionej uchwały jako mającej wspierać skargę, w sytuacji gdy Sąd Okręgowy
nie wskazał na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego i wyraził pogląd dalej
idący niż tylko o możliwości wydania wyroku skazującego w ponownym
postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji). Natomiast w postępowaniu
wywołanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego, odwołujący się do
uregulowania zawartego w art. 454 § 1 k.p.k., nie jest zadaniem Sądu Najwyższego
dokonanie oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, jak
też czy sąd ad quem prawidłowo go ocenił, zasadnie uznał, że zachowanie
oskarżonego wyczerpuje znamiona czynu zabronionego i w konsekwencji
uwzględnił wniesioną na niekorzyść oskarżonego apelację. Byłoby to bowiem
równoznaczne z nadaniem skardze charakteru nieznanej ustawie „superapelacji” i
przejęciem przez Sąd Najwyższy, który w istocie miałby ponownie oceniać zarzut
apelacyjny, roli sądu odwoławczego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
24 stycznia 2019 r., II KS 11/18; z dnia 8 sierpnia 2019 r., II KS 12/19; z dnia 26
listopada 2021 r., V KS 29/21; z dnia 14 lipca 2022 r., III KS 44/22; z dnia 23
sierpnia 2022 r., IV KS 19/22 oraz z dnia 27 kwietnia 2023 r., IV KS 13/23).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać,
że Sąd Okręgowy w Krakowie właśnie z powodu konieczności respektowania
ujętego w art. 454 § 1 k.p.k. zakazu skazania przez sąd odwoławczy oskarżonego,
który został uniewinniony w pierwszej instancji, wydał wyrok kasatoryjny. Doszedł
do przekonania, że uchybienia proceduralne w zakresie oceny materiału
dowodowego dokonane przez Sąd Rejonowy, skutkowały dokonaniem przez ten
Sąd błędnych ustaleń faktycznych. Zaznaczył, że podziela zarzuty oskarżycielki
posiłkowej oraz prokuratora, iż Sąd meriti błędnie uznał, że oskarżonemu nie
III KS 5/25
6
można przypisać winy i sprawstwa zarzucanych mu przestępstw oraz obszernie
uzasadnił swoje w tej kwestii stanowisko.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy skargę oddalił, co
skutkowało także obciążeniem oskarżonego kosztami postępowania skargowego.
[J.J.]
[a.ł]
