III KS 38/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 września 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie M. K. ,
oskarżonego o czyn z art. 306c § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 9 września 2025 r.,
skargi prokuratora
na wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie
z dnia 17 kwietnia 2025 r., II Ka 70/25,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Krośnie
z dnia 23 grudnia 2024 r., II K 715/24,
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania
skargowego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 23 grudnia 2024 r., II K
715/24, M. K. został uznany za winnego czynu z art. 306c § 2 k.k. w zw. z art. 12 §
1 k.k., za który wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby trzech lat.
III KS 38/25
2
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją
obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Krośnie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2025
r., II Ka 70/25, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krośnie.
Skargę na wyrok uchylający, w trybie przepisów rozdziału 55a k.p.k., wniósł
prokurator, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając „naruszenie art. 437 § 2
k.p.k. poprzez uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji pomimo braku podstaw
określonych w tym przepisie” i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna, dlatego też należało ją oddalić.
Zupełnie niezrozumiała jest ta część argumentacji skargi, która zawiera
swego rodzaju poszukiwania podstawy orzeczenia kasatoryjnego Sądu
odwoławczego oraz jej konkluzja, wskazująca na art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z
art. 40 k.p.k. Lektura uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego nie pozostawia
wątpliwości, że Sąd ten uchylił wyrok Sądu I instancji z uwagi na konieczność
przeprowadzenia na nowo przewodu w całości (pkt 5.3.1.2.1. uzasadnienia). Jest to
jedyna rubryka, którą zaznaczył Sąd odwoławczy, a powód orzeczenia
kasatoryjnego został w tym miejscu uzasadniony.
Sąd odwoławczy wykazał skutecznie, że w sprawie konieczne było
przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że
konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art.
437 § 2 in fine k.p.k., zachodzi w sytuacji, w której w I instancji orzekał sąd z
udziałem sędziego, który powinien zostać wyłączony w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a do
takiego wyłączenia nie doszło. Do uchylenia wyroku na tej podstawie potrzebne jest
obiektywne wykazanie, że Sąd odwoławczy dostrzega uzasadnione wątpliwości co
do bezstronności sędziego orzekającego w składzie Sądu meriti. W tej sprawie
relewantne okoliczności zostały wykazane. Jak wynika z protokołu rozprawy
apelacyjnej (k. 166v), obrońca oskarżonego przedłożył kserokopię oświadczenia z
dnia 11 października 2024 r. złożonego przez SSR P.W. w sprawie II W 796/24,
wskazującego na osobistą znajomość sędziego referenta z oskarżonym na gruncie
relacji zawodowych oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 15
III KS 38/25
3
stycznia 2025 r., II Ko 15/25, o wyłączeniu m.in. tego sędziego od orzekania w
sprawie wykroczeniowej prowadzonej wobec oskarżonego M. K. . Sąd Najwyższy,
aby zweryfikować zasadność skargi, pozyskał akta sprawy II W 796/24 Sądu
Rejonowego w Krośnie. W aktach tych rzeczywiście znajdują się dokumenty, na
które powoływał się obrońca i które stały się podstawą rozstrzygnięcia
kasatoryjnego (por. dokumenty z akt sprawy II W 796/24 w postaci oświadczenia
sędziego oraz postanowienia o wyłączeniu, k. 103a i k. 131 ww. akt). Z tych
okoliczności wynika, że wydanie w tej sprawie wyroku kasatoryjnego było
podyktowane względami gwarancyjnymi i koniecznością zapewnienia
bezstronności i obiektywizmu orzekania. Skoro w innej sprawie (wykroczeniowej)
prowadzonej wobec M. K. sędzia P.W. złożył oświadczenie o potrzebie wyłączenia
go od orzekania z uwagi na znajomość z oskarżonym i jego „wniosek” o to
wyłączenie został uwzględniony, to okoliczność ta pozostawała aktualna także w tej
sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego tego typu sytuacje były już uznawane
za wystarczające do uchylenia wyroku sądu I instancji ze względu na konieczność
ponownego przeprowadzenia całego przewodu sądowego, czyli spełniające
wymogi z art. 437 § 2 in fine k.p.k. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z
dnia 15 lutego 2024 r., III KS 74/23; z dnia 16 sierpnia 2023 r., IV KS 30/23; z dnia
25 stycznia 2021 r., IV KS 3/21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2017 r., V
KS 7/17). Sąd Najwyższy w tej sprawie podziela pogląd, że przesłanka
konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości zachodzi m.in. w
sytuacji, gdy w sprawie orzekał sędzia, który powinien podlegać wyłączeniu w trybie
art. 41 § 1 k.p.k. Jest to przykład innego niż dowodowe uchybienia proceduralnego,
które negatywnie rzutuje na rzetelność całego przewodu sądowego.
Z uwagi na prawne uwarunkowania skargi z rozdziału 55a k.p.k. Sąd
Najwyższy nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kontroli odwoławczej, tak
jak czyni to na potrzeby kasacji. Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu
skargowym jest bowiem bardzo ograniczony. Postępowanie to ma na celu jedynie
stwierdzenie, czy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do
ponownego rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania
wyroku kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie
rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie konieczne (por. postanowienia Sądu
III KS 38/25
4
Najwyższego: z dnia 11 czerwca 2021 r., III KS 1/21; z dnia 31 maja 2021 r., V KS
13/21).
Podsumowując, kontrola skargowa doprowadziła Sąd Najwyższy do
wniosku, że Sąd Okręgowy orzekając w tej sprawie nie naruszył art. 437 § 2 in fine
k.p.k., a uchylenie zaskarżonego wyroku miało miejsce z poszanowaniem reguł
koniecznych do takiego rozstrzygnięcia z powodu konieczności przeprowadzenia
na nowo przewodu w całości.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
