III KO 170/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 stycznia 2026 r.
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
SSN Paweł Wiliński
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
w sprawie D.L. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.,
I.S. skazanego z art. 43 ust. 3 ustawy z 24.04.1997
o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 k.k. i in.,
B.K. skazanej z art. 258 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2026 r.
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
wniosku obrońcy skazanych o rozważenie wznowienia z urzędu postępowania
przed Sądem Najwyższym zakończonym postanowieniem Sądu Najwyższego
z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III KK 452/23 o oddaleniu kasacji jako
oczywiście bezzasadnych,
postanowił:
1) na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 i 2
k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne;
2) uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10
kwietnia 2025 r., sygn. akt III KK 452/23 o oddaleniu kasacji jako
oczywiście bezzasadnych i sprawę przekazać do ponownego
rozpoznania Sądowi Najwyższemu - Izbie Karnej w postępowaniu
kasacyjnym;
3) obciążyć Skarb Państwa wydatkami postępowania o
wznowienie postępowania.
III KO 170/25
2
Paweł Wiliński
Piotr Mirek
UZASADNIENIE
Włodzimierz Wróbel
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III KK 452/23, Sąd
Najwyższy w Izbie Karnej, po rozpoznaniu kasacji wniesionych przez obrońców
skazanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2022 r.
(sygn. akt II AKa 271/21), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z
dnia 28 września 2020 r. (sygn. akt III K 69/15), oddalił kasacje jako oczywiście
bezzasadne, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył skazanych
w częściach na nich przypadających.
Obrońca skazanych B.K., I.S. i D.L. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w
zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wniósł o rozważenie zasadności wznowienia
z urzędu powyższego powstępowania przez Sądem Najwyższym albowiem
orzeczenie Sądu Najwyższego zostało wydane przez Sąd Najwyższy
orzekający w składzie nienależycie obsadzonym, tj. z udziałem sędziów A.R., I.Z.
oraz Z.K.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Sąd Najwyższy w pełni podzielił pogląd wyrażony w postanowieniach
zapadłych w sprawach o sygnaturach akt III KO 43/23, II KO 73/22, III KO 15/22
oraz zawartą w ich uzasadnieniach argumentację dotyczącą dopuszczalności
wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego prawomocnie zakończonego
postanowieniem Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji.
Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest uchwała połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020). Wskazano w niej
jednoznacznie, że: „powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym
powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych
warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować
kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla
zachowania niezawisłości i bezstronności. Brak takiej weryfikacji i brak
transparentności procesu powołania, którą charakteryzowały się przeprowadzone
konkursy, tworzą stan niepewności i rodzą podejrzenia o polityczne motywacje
III KO 170/25
3
decyzji nominacyjnych. Wyklucza to spełnienie obiektywnych warunków
postrzegania tak nominowanych osób jako bezstronnych i niezawisłych. Tym
bardziej, że chodzi o powołania do sądu ostatniej instancji, mającego kompetencję
do uchylania prawomocnych orzeczeń sądowych i dokonywania wiążącej wykładni
prawa, którego orzeczenia nie podlegają już efektywnej kontroli, pozwalającej na
weryfikację, czy spełnione zostały warunki bezstronności i niezawisłości sądu, w
składzie którego biorą udział osoby powołane na urząd sędziego Sądu
Najwyższego w wadliwej procedurze.” Z przytoczonej uchwały wynika, że wobec
osób powołanych do Sądu Najwyższego w tych okolicznościach nie ma potrzeby
stosowania tzw. testu niezawisłości, ponieważ sama procedura ich wyłonienia jest
dotknięta zasadniczymi wadami.
Dodatkowo, w wyroku z 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko
Polsce (skarga nr 43447/19), Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że
KRS w kształcie ustalonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. nie posiada cech
niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Stanowi to o naruszeniu
art. 6 ust. 1 EKPC, co w polskiej procedurze karnej skutkuje uznaniem składu
orzekającego za dotknięty bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. Należy również zaznaczyć, że wymóg zapewnienia prawa do sądu,
wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC, obowiązuje z
taką samą siłą w postępowaniu kasacyjnym.
Nie budziło wątpliwości, że wszyscy członkowie składu orzekającego w
sprawie III KK 452/23 zostali powołani na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego
przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w
sposób wadliwy, co było przedmiotem wniosku obrońcy. W stosunku do wszystkich
członków składu Sąd Najwyższy już wcześniej podejmował decyzje dotyczące
wznowienia rozpoznanych przez nich spraw kasacyjnych (I KO 26/24), a także
wyłączał ich od rozstrzygania spraw, właśnie z uwagi na wady procedury ich
nominacji.
Dodatkowo podkreślić należy, że sędzia A.R. pierwotnie został powołany na
stanowisko w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która – jak podkreślono w
uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.
(BSA I-4110-1/2020) oraz uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
III KO 170/25
4
dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) – nie miała statusu sądu w rozumieniu
Konstytucji RP. Przeniesienie sędziów z Izby Dyscyplinarnej do innych Izb Sądu
Najwyższego nastąpiło na podstawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 9
czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259), co nie spełniało wymagań
określonych w art. 179 Konstytucji RP. Zgodnie z tą ustawą Pierwszy Prezes Sądu
Najwyższego dokonał przeniesienia sędziów za ich zgodą, co nie znajduje podstaw
w przepisach Konstytucji RP, która nie przewiduje takiego sposobu powoływania
sędziów. Zatem procedura nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej nie
obejmowała uprawnień do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego, a
orzekanie w tych Izbach wymagało spełnienia warunków określonych w art. 179
Konstytucji RP.
W efekcie, skład orzekający w sprawie, wznowienia której domaga się autor
wniosku nie mógł zostać uznany za niezależny sąd w rozumieniu Konstytucji RP
oraz prawa międzynarodowego, co naruszyło gwarancje prawa do sądu
przysługujące stronom postępowania. Z uwagi na okoliczność, że orzeczenie
obarczone jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, należało uchylić je i wznowić
postępowanie w stosunku do wszystkich skazanych, których obrońcy wnieśli
kasacje.
Mają na względzie treść art. 545 § 1 w związku z art. 435 k.p.k. należało
uchylić postanowienie Sądu Najwyższego w całości, a więc także w odniesieniu do
skazanych T.S. oraz R.S., choć wniosek o rozważenie wznowienia postępowania z
urzędu złożył wyłącznie obrońca skazanych B.K., I.S. i D.L.. Stwierdzona
bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. odnosi się
bowiem do całego uchylonego postanowienia Sądu Najwyższego.
Paweł Wiliński
Piotr Mirek
Włodzimierz Wróbel
[WB]
[a.ł]
