III KO 152/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 sierpnia 2026 r.
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie R.A.
o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2026 r.,
wystąpienia zawartego w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 15
czerwca 2026 sygn. akt II AKa 32/25 w przedmiocie przekazania przez Sąd
Najwyższy sprawy do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi
równorzędnemu,
na podstawie art. 442 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 558
k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę R.A. do rozpoznania
Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie
art. 44² pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. o przekazanie rozpoznania apelacji
wniesionej w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwe
niesłuszne tymczasowe aresztowanie od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z
23 stycznia 2025 r. sygn. akt II Ko 281/23, innemu równorzędnemu sądowi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
III KO 152/26
2
Wystąpienie zawarte w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie jest
zasadne.
Względy prawne i aksjologiczne leżące u podstaw art. 44² pkt 1 k.p.c.,
zwłaszcza postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, przemawiają za jego
stosowaniem w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Zachodzić
może bowiem uzasadniona obawa co do bezstronności sądu w wymiarze
zewnętrznym, gdy reprezentantem Skarbu Państwa będzie prezes tego samego
sądu, przed którym toczyć się będzie postępowanie o odszkodowanie i
zadośćuczynienie.
Stosowanie wprost art. 44² k.p.k. do postępowania o odszkodowanie
i zadośćuczynienie oznaczają, co trafnie wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, że
sędziowie sądu właściwego - po myśli art. 554 §1 k.p.k. - nie mogą podejmować
w sprawie żadnych czynności, gdyż są wyłączeni od rozpoznania sprawy ex lege.
Jedyną czynnością o charakterze bardziej technicznym niż orzeczniczym jest
wydanie z urzędu postanowienia o przedstawieniu akt sprawy sądowi
przełożonemu nad sądem właściwym w celu przekazania sprawy innemu sądowi
równorzędnemu, co w tej sprawie stało się faktem (por. D. Świecki [w:] B.
Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania
karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 554, teza 7). Sądem
przełożonym nad sądem apelacyjnym, o którym mowa w art. 44² k.p.k. jest Sąd
Najwyższy (por. uchwała SN z 6 marca 1998 r. sygn. akt III CZP 70/97 oraz
postanowienie SN z 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II PO 1/12).
Wobec uznania zasadności wskazanych przez Sąd Apelacyjny przesłanek
wystąpienia o przekazanie sprawy, powiązanych z treścią art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k.,
należało, uwzględniając dyspozycję art. 44² pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k.
przekazać sprawę do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi
Apelacyjnemu w Lublinie (tak też postanowienie SN z 27 września 2022 r. sygn. akt
II KO 90/22).
W tym stanie rzeczy postanowiono jak na wstępie.
[WB]
[r.g.]
III KO 152/26
3
