III KK 609/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie G.B.,
oskarżonego z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 26 marca 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść oskarżonego
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód
w Szczecinie VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Policach
z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt VII K 229/20,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie VII
Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Policach do ponownego
rozpoznania.
Kazimierz Klugiewicz
Waldemar Płóciennik
Eugeniusz Wildowicz
UZASADNIENIE
III KK 609/24
2
Wyrokiem nakazowym z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie o sygn. akt VII K 229/20,
Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, VII Zamiejscowy
Wydział Karny z siedzibą w Policach, uznał oskarżonego G. B. za winnego tego, że
w okresie od dnia 8 marca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. w m. R. woj. [...],
będąc uprzednio skazanym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin –
Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie VII Wydział Karny, sygn. akt VII K 122/14, z dnia
25 lipca 2014 roku za czyn z art. 209 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia
wolności, którą odbył w całości w okresie od dnia 27.11.2017 r. do dnia 24.09.2018
r., w ciągu pięciu lat po odbyciu kary, uchylał się od wykonywania, ciążącego na mocy
ugody zawartej przed Sądem Rejonowym […] w S. z dnia 06 grudnia 2010 r., sygn.
akt VIII RC […]/10, obowiązku łożenia renty alimentacyjnej w kwocie po 300 zł
miesięcznie na rzecz A. B. , przez co łączna wysokość powstałych wskutek tego
zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych,
tj. przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za które – na podstawie
art. 209 § 1 k.k. – wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności z
obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w
wymiarze 35 godzin w stosunku miesięcznym; na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z
art. 12 § 1 pkt 3 k.k., zobowiązał oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim
obowiązku łożenia na utrzymanie A. B.
Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 6 października
2021 r. (k. 89).
Pismem z dnia 29 listopada 2024 r. kasację do powyższego orzeczenia, na
korzyść oskarżonego, wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, który podniósł zarzut
rażącego i mającego istotny wpływ na jego treść naruszenia przepisów prawa
procesowego, to jest art. 500 § 1 i 3 k.p.k., polegającego na przyjęciu, że okoliczności
przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego wina nie budzą wątpliwości i w
konsekwencji wydaniu wyroku nakazowego, podczas gdy w świetle dowodów
wskazanych w akcie oskarżenia, to jest odpisu prawomocnego wyroku Sądu
Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, VII Zamiejscowy
Wydział Karny z siedzibą w Policach, z dnia 10 października 2019 r. w sprawie o
sygn. akt VII K 199/19 (k. 24-25), okoliczności związane z datą popełnienia czynu
III KK 609/24
3
przez oskarżonego budziły poważne wątpliwości, co w efekcie doprowadziło do
nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd orzekający okresu czynu przestępczego
przypisanego oskarżonemu, co winno skutkować skierowaniem sprawy do
rozpoznania na rozprawie i wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla merytorycznego
rozstrzygnięcia okoliczności.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego
Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, VII Zamiejscowy Wydział Karny z
siedzibą w Policach, z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt VII K 229/20, i przekazanie
sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej uwzględnienia na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zgodnie z art. 500 § 3 k.p.k., sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na
podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą
wątpliwości. „Oznacza to, że dla wydania takiego orzeczenia wymagane jest
osiągnięcie przez Sąd, w oparciu o zebrane w dochodzeniu dowody, dostatecznego
stopnia pewności w zakresie braku wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu
przestępnego i winy oskarżonego. Wymóg ten jest spełniony zwłaszcza wówczas,
gdy sprawca przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, a przyznanie się
nie nasuwa zastrzeżeń lub gdy istnieją oczywiste dowody dopuszczenia się czynu”
(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015 r., II KK 82/15).
W tym kontekście trafnie Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że w
niniejszej sprawie, w świetle dowodów wskazanych w akcie oskarżenia, wątpliwości
budzą okoliczności związane z datą popełnienia czynu przez oskarżonego w
kontekście jego uprzedniej karalności. Z zebranego w sprawie materiału
dowodowego znajdującego się w aktach sprawy na karcie 25 wynika, że
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w
Szczecinie, VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Policach, z dnia 10
października 2019 r., sygn. akt VII K 199/19, G. B. uznano za winnego tego, że w
okresie od czerwca 2014 roku do 6 września 2015 roku oraz w okresie od 6 stycznia
III KK 609/24
4
2016 roku do 26 listopada 2017 roku oraz od dnia 27 stycznia 2018 roku do dnia 26
września 2019 roku w m. R. uchylał się od ciążącego na nim, na mocy ugody zawartej
przed Sądem Rejonowym […] w S. z dnia 06.12.2010 r. sygn. akt VIII RC […]/10,
obowiązku łożenia renty alimentacyjnej w kwocie po 300 zł miesięcznie na rzecz córki
A. B. , a w okresie od 1 sierpnia 2016 roku do dnia 26 listopada 2017 roku oraz w
okresie od dnia 27 stycznia 2018 roku do dnia 10 czerwca 2019 r. w miejscowości P.
uchylał się od wykonywania ciążącego na nim, na mocy ugody zawartej przed Sądem
Rejonowym […] w S. z dnia 1 marca 2016 roku sygn. akt VIII RC […]/15, obowiązku
łożenia renty alimentacyjnej na rzecz syna B. B. w kwocie po 500 zł miesięcznie,
przez co naraził w/w pokrzywdzonych na niemożność zaspokojenia ich
podstawowych potrzeb życiowych, a łączna wysokość powstałych wskutek tego
zaległości na rzecz każdego z dzieci stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń
okresowych, tj. popełnienia czynu z art. 209 § 1a k.k. i za to, na podstawie art. 209 §
1a k.k. wymierzył mu karę 12 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem
wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20
godzin w stosunku miesięcznym (punkt I części dyspozytywnej wyroku - k. 25).
Zasadnie wskazano w kasacji, że wydane przez Sąd Rejonowy Szczecin –
Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w
Policach, obydwa wyroki - z dnia 10.10.2019 r. w sprawie o sygn. akt VII K 199/19
oraz z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie o sygn. akt VII K 229/20, dotyczą uchylania się
przez oskarżonego od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz jego córki –
A. B. . Pierwszy z nich obejmuje okres od czerwca 2014 roku do 6 września 2015
roku, okres od 6 stycznia 2016 roku do 26 listopada 2017 roku oraz okres od dnia 27
stycznia 2018 roku do dnia 26 września 2019 roku (k. 25), zaś drugi obejmuje okres
od dnia 8 marca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r.
Porównanie treści tych orzeczeń wskazuje, że okres niealimentacji przypisany
oskarżonemu w drugim z wyroków (sygn. akt VII K 229/20) , tj. od dnia 8 marca 2019
r. do dnia 31 października 2019 r. zawiera się częściowo w okresie niealimentacji z
wyroku wcześniejszego (sygn. akt VII K 199/19) określonego jako okres „od dnia 27
stycznia 2018 roku do dnia 26 września 2019 r.", a nadto obejmuje dalsze dni po 26
III KK 609/24
5
września 2019 r. do 31 października 2019 r., w ciągu których skazany uchylał się
nadal od świadczeń alimentacyjnych.
W świetle tych okoliczności brak było podstaw do wydania zaskarżonego
wyroku nakazowego. Sąd meriti powinien był skierować sprawę na rozprawę w celu
przeprowadzenia postępowania dowodowego i zbadania, czy i w jakim zakresie –
wobec zakresu powagi rzeczy osądzonej wynikającej z poprzednio wydanego przez
ten Sąd orzeczenia wobec oskarżonego – możliwe było wydanie wyroku skazującego
w niniejszej sprawie za przestępstwo niealimentacji.
W sprawie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 500 § 1 i 3 k.p.k.,
mającego w świetle poczynionych uwag istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku
nakazowego. Konieczne stało się zatem jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi
meriti, który ponownie rozpoznając sprawę zbada na rozprawie podstawy do
pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej, mając na względzie treść
wydanego wcześniej wobec tego samego oskarżonego wyroku z dnia 10
października 2019 r., sygn. akt VII K 199/19, pamiętając, że granice skargi
determinuje nie opis czynu zaproponowany przez oskarżyciela, ale zdarzenie
historyczne, do których owa propozycja ujęcia treści przestępstwa się odnosi.
wyroku. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w
[J.J.]
[a.ł]
Kazimierz Klugiewicz Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz
