III KK 582/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Tomczyk
Dnia 25 maja 2026 r.
w sprawie A.K.
uniewinnionego od czynu z art. 244 k.k.,
po rozpoznaniu 25 maja 2026 r., na posiedzeniu bez udziału stron,
kasacji prokuratora (na niekorzyść)
od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II Ka 235/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Sączu
z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K 348/25,
p o s t a n o w i ł:
I. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
II. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania
kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
A.K. został oskarżony o to, że
„w dniu 31 marca 2025 roku w Nowym Sączu prowadził w ruchu lądowym
samochód marki B. nr rej. [...] pomimo prawomocnego zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych, orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w
III KK 582/25
2
Nowym Sączu II Wydział Karny sygn. akt II K 1040/24 na okres trzech lat,
obowiązujący do dnia 29 listopada 2027 roku
tj. o przestępstwo z art. 244 k.k.”
Sąd Rejonowy w Nowym Sączu wyrokiem z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K
348/25, uniewinnił oskarżonego od zarzuconego czynu.
Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Nowym Sączu,
zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił on „obrazę prawa
materialnego, która miała wpływ na treść wyroku - art. 244 k.k. polegającą na
nieprawidłowym przyjęciu, iż dla wypełnienia znamion przestępstwa z art. 244 k.k.
niezbędne jest ustalenie po stronie sprawcy świadomości orzeczonego wobec
niego zakazu prowadzenia pojazdów, podczas gdy popełnienie tego występku jest
możliwe zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym”
i wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji
do ponownego rozpoznania.”
W pisemnej odpowiedzi na apelację oskarżony wniósł o utrzymanie
zaskarżonego wyroku w mocy.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z 4 czerwca 2025 r., sygn. akt II
Ka 235/25, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Nowym Sączu,
zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił on „rażące i mające
istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj.
art. 244 k.k. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż dla wypełnienia znamion
przestępstwa z art. 244 k.k. niezbędne jest ustalenie po stronie sprawcy
świadomości orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów, podczas
gdy popełnienie tego występku jest możliwe zarówno w zamiarze bezpośrednim,
jak i ewentualnym”
i wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego tym wyrokiem w
mocy orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego
rozpoznania.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego cel stanowi
eliminacja z obiegu prawnego orzeczeń dotkniętych najpoważniejszymi
III KK 582/25
3
uchybieniami, mogącymi wywrzeć wpływ na treść orzeczenia. Skuteczny zarzut
kasacyjny musi więc wskazywać na naruszenie znaczącej rangi, nie może zaś
stanowić polemiki z niesatysfakcjonującym strony rozstrzygnięciem sądu drugiej
instancji. Z uwagi na wyjątkowy charakter kasacji, strona może ją wnieść jedynie z
powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia
prawa, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na treść orzeczenia (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z 17 października 2018 r., II KK 58/18). Ponadto, przepis art.
519 k.p.k. stanowi o tym, jakie orzeczenia podlegają zaskarżeniu w trybie kasacji
zwykłej. Przedmiotowy zakres tych orzeczeń zawężony został do prawomocnego
wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz prawomocnego
postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu
środka zabezpieczającego określonego w art. 93a Kodeksu karnego. Oznacza to,
że rażącym naruszeniem prawa, określonym w art. 523 § 1 k.p.k., musi być
dotknięte orzeczenie wymienione w art. 519 k.p.k., a nie wyrok sądu pierwszej
instancji.
Z analizy zarzutu podniesionego w kasacji, wynika jednoznacznie, że
skarżący wyłącznie domaga się przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kolejnej,
alternatywnej względem instancyjnej, kontroli prawidłowości orzeczenia sądu
pierwszej instancji - w zakresie ocen i ustaleń, które uczyniono podstawą
dowodowo-faktyczną wyroku Sądu Rejonowego, zaaprobowaną następnie przez
Sąd Okręgowy. O takich intencjach autora kasacji przekonuje fakt, że zarzut tam
podniesiony stanowi powielenie zarzutu podniesionego uprzednio w apelacji, a
skarżący nie zadał sobie nawet trudu jego dostosowania do formalnych wymogów
kasacji, choćby poprzez odwołanie się do jakichkolwiek przepisów bezpośrednio
adresowanych do sądu drugiej instancji.
Wadą tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia jest bowiem to, że zarzut w
nim sformułowany, wskazujący na rażącą obrazę przepisu prawa materialnego w
postaci art. 244 k.k., skierowany został de facto przeciwko orzeczeniu Sądu a quo.
Sąd drugiej instancji - którego orzeczenie zostało formalnie zaskarżone kasacją -
nie stosował bowiem przepisów prawa materialnego, a jedynie po przeprowadzeniu
kontroli odwoławczej - w zakresie wyznaczonym treścią zarzutu apelacyjnego -
utrzymał w mocy wyrok Sądu meriti wobec oskarżonego. Sąd ad quem w toku
III KK 582/25
4
kontroli instancyjnej odniósł się przy tym do zarzutu zawartego w apelacji
oskarżyciela publicznego, a więc do zarzutu obrazy art. 244 k.k. Autor kasacji, nie
akceptując wyniku kontroli odwoławczej, nie uznał za stosowne, by w kwestii
wskazanej w zarzucie kasacyjnym zakwestionować prawidłowość bądź zupełność
stanowiska Sądu Okręgowego w kontekście dochowania przez ten organ
standardów kontroli instancyjnej, które określone zostały w art. 433 § 2 k.p.k. i art.
457 § 3 k.p.k., co otworzyłoby drogę do krytyki wyroku Sądu odwoławczego,
nadając rzeczonemu zarzutowi charakter kasacyjny. Trzeba podkreślić, że
postępowanie kasacyjne ma sformalizowany charakter, bowiem Sąd Najwyższy -
co do zasady - rozpoznaje kasację wyłącznie w granicach zaskarżenia i
podniesionych zarzutów oraz - co oczywiste - weryfikuje treść tego środka
procesowego pod kątem spełnienia wymogów, jakie ustawa przewiduje w rozdziale
55. Kodeksu postępowania karnego, w szczególności w zakresie bardzo
rygorystycznych uwarunkowań formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów
kasacyjnych. Stąd też istotne jest precyzyjne i respektujące wskazane wymogi
sporządzenie kasacji, którym autor kasacji ewidentnie nie sprostał.
Trzeba również zwrócić uwagę na to, że właściwe konstruowanie zarzutów
kasacyjnych ma szczególne znaczenie przy skardze wnoszonej na niekorzyść
oskarżonego, bowiem w tym wypadku nie dopuszcza się odpowiedniego
stosowania art. 118 § 1 k.p.k. w celu zidentyfikowania intencji skarżącego i zarzutu,
który chciał postawić orzeczeniu. W tej zatem sytuacji, jeżeli w kasacji nie ma
zarzutu niewłaściwego procedowania przez sąd odwoławczy, a jedyny podniesiony
w niej zarzut jest wymierzony nie przeciwko jego wyrokowi, lecz orzeczeniu sądu
pierwszej instancji, to kasacja stanowi tylko bezskuteczną polemikę, i to ze
stanowiskiem sądu meriti, przeniesioną do nadzwyczajnego środka zaskarżenia
(zob. m.in. postanowienia SN z: 3 listopada 2016 r., IV KK 187/16; 28 czerwca
2024 r., III KK 477/23). Niemniej, choć zarzut naruszenia standardu kontroli
instancyjnej nie został podniesiony w aspekcie omawianego zarzutu kasacyjnego,
wypada pokrótce odnotować, że Sąd ad quem przeanalizował argumentację
apelującego w sposób trafny i merytoryczny. Dokonana przez ten organ ocena
wniesionej apelacji, przedstawiona w uzasadnieniu wyroku, wskazuje na rzetelność
i staranność, a także zachowanie standardów kontroli odwoławczej. Sąd drugiej
III KK 582/25
5
instancji dogłębnie rozważył zarzut wniesionej apelacji i właściwie uzasadnił swoje
stanowisko, skupiając się na kwestiach istotnych z punktu widzenia zestawu
znamion wskazanych w art. 244 k.k. Wypada tu przypomnieć, że kwestia
zastosowania przepisów prawa materialnego, które definiują poszczególne czyny
zabronione, warunkowana jest koniecznością dokonania odpowiednich ustaleń
faktycznych, które wskazują na realizację znamion określonego przestępstwa. Brak
zatem oczekiwanych przez stronę skarżącą ustaleń faktycznych, nie upoważnia do
podnoszenia zarzutu naruszenia prawa materialnego, lecz co najwyżej może
stanowić asumpt do zgłoszenia uchybienia dotyczącego sfery gromadzenia lub
oceny dowodów, czego skarżący nie uczynił.
Lektura kasacji wskazuje natomiast na nieudolną próbę wykazania
bezzasadności poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych dotyczących
wyczerpania przez oskarżonego znamion czynu z art. 244 k.k. Nie można jednak
stracić z pola widzenia tego, że podstawą kasacji nie może być zarzut błędu w
ustaleniach faktycznych, zarówno wtedy, gdy jako taki jest w niej wprost
podnoszony, jak i wówczas, gdy dla obejścia tego ograniczenia, przyjmuje błędną
(ponieważ tylko pozorną) postać zarzutu obrazy prawa materialnego (jak in
concreto), czy procesowego. O tym, iż taki jest rzeczywisty charakter tego zarzutu
kasacji, według klasyfikacji zarzutów odwoławczych, świadczy przede wszystkim to,
że zarzut obrazy prawa materialnego ma charakter samoistny i aktualizuje się dla
skarżącego dopiero wtedy, gdy aprobuje on ustalenia faktyczne będące podstawą
orzeczenia, które stanowi przedmiot zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie
próżno jednak szukać realizacji tej zasady przez autora kasacji.
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[WB]
[r.g.]
III KK 582/25
6
