III KK 576/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 lutego 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 lutego 2025 r.,
sprawy M.K.,
wobec której umorzono postępowanie o czyn z art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt IX Ka 1403/23,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt IX K 973/22
i umarzającego postępowanie karne wobec ww.,
p o s t a n o w i ł :
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć oskarżyciela prywatnego X.Y. kosztami sądowymi
postępowania kasacyjnego.
[WB]
[PŁ]
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Kielcach wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt IX
K 973/22 w ramach zarzucanego M. K. prywatnym aktem oskarżenia czynu ustalił,
III KK 576/24
2
że w dniu 29 lipca 2015 r. w K. w rozmowie z funkcjonariuszem Wydziału Kontroli
Komendy Wojewódzkiej Policji w K. pomówiła X. Y. o to, że ten leczy się
psychiatrycznie, tj. o takie właściwości, które mogły poniżyć X. Y. w opinii publicznej
i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania zawodu funkcjonariusza
policji, co zakwalifikował jako czyn z art. 212 § 1 k.k. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 3
k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. umorzył postępowanie z uwagi na znikomy stopień
społecznej szkodliwości czynu.
Apelację od tego wyroku wywiódł zarówno pełnomocnik oskarżyciela
prywatnego, jak i obrońca oskarżonej.
Ten pierwszy podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego
(art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., art. 4
k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2
k.p.k., a także art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.) oraz błędów w
ustaleniach faktycznych, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i
przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Z kolei obrońca oskarżonej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę
przepisu prawa materialnego w postaci art. 212 § 1 k.k. i wniósł o jego zmianę
poprzez uniewinnienie M. K. od zarzuconego jej czynu.
Po rozpoznaniu powyższych apelacji, Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z
dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt IX Ka 1403/23 uchylił zaskarżony wyrok i
postępowanie karne wobec M. K. umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w
zw. z art. 414 § 1 k.p.k., jednocześnie w całości obciążając kosztami procesu Skarb
Państwa.
Kasację od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego,
który zarzucił mu „rażącą obrazę prawa materialnego mogącą mieć istotny wpływ
na treść wyroku, a to art. 15 zzr ust. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o
szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i
zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego ustawą z dnia 31 marca
2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 568) w
III KK 576/24
3
związku z art. 101 pkt 4 KK i art. 102 KK, skutkującą umorzeniem postępowania o
czyn z art. 212 § 1 i 216 § 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 KPK z uwagi na
przedawnienie karalności, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola
odwoławcza nie uzasadniała orzeczenia tej treści, z uwagi na fakt, iż orzeczenie
Trybunału Konstytucyjnego Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia
2023 r. P 12/22 zostało wydane przez skład, który nie jest konstytucyjnie
umocowany do wydania wiążących orzeczeń”. W konsekwencji wniósł o „zapytanie
prawne” czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt
P 12/22 może posiadać moc wiążącą w sytuacji, gdy w składzie Trybunału
Konstytucyjnego zasiadali członkowie niekonstytucyjnie wybrani, zwolnienie
oskarżyciela prywatnego od opłaty kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym w rozumieniu art.
535 § 3 k.p.k., co upoważniało do jej rozpoznania i oddalenia na posiedzeniu.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 190 ust. 1
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają
moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Ustawa zasadnicza nie przewiduje
jakichkolwiek wyjątków od powyższej zasady. Oznacza to, że żaden organ nie
posiada uprawnień do weryfikacji oraz nierespektowania orzeczeń Trybunału
Konstytucyjnego (zob. m.in. wyrok SN z dnia 21 lutego 2017 r., I PK 300/15;
postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2021 r., sygn. I NZP 1/21; postanowienie SN z
dnia 23 września 2021 r., IV KZ 37/21; wyrok SN z dnia 19 maja 2023 r., I KA 4/23;
postanowienie SN z dnia 28 listopada 2023 r., I KK 162/23; postanowienie SN z
dnia 2 lutego 2024 r., III KK 439/23; postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2024 r.,
IV KK 149/24; postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., III KK 275/24). Dotyczy to
także badania czy dane orzeczenie zostało wydane w sposób prawidłowy, w tym
także przez należyty skład orzekający i w ramach odpowiedniej procedury. Jak
słusznie zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 września 2021 r.,
sygn. akt IV KZ 37/21, norma określona w art. 190 ust. 1 ustawy zasadniczej jest
normą samowykonalną, która implikuje obowiązek uwzględnienia z urzędu treści
III KK 576/24
4
orzeczenia w toku rozpoznawania sprawy, a nadto obowiązek respektowania i
wdrażania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego przez wszystkich adresatów. W
doktrynie i judykaturze podkreśla się, że ów obowiązek jest jednocześnie zakazem
podejmowania zachowań sprzecznych z ich treścią (zob. np. B. Naleziński,
Komentarz do art. 190 Konstytucji RP (w:) P. Tuleja, (red.), Konstytucja
Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2021, LEX; A. Mączyński, J.
Podkownik, Komentarz do art. 190 Konstytucji RP (w:) L. Safjan, L. Bosek (red.),
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2016, Legalis; B.
Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz do art. 190,
Warszawa 2012, Legalis; wyrok TK z dnia 20 maja 2003 r., SK 10/02, OTK-A
2003/5/41; wyrok TK z dnia 11 sierpnia 2016 r., K 39/16, OTK-A 2016/71; uchwała
SN z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNP 2001/23/685; uchwała składu 7
sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010, Nr 2, poz.
16; wyrok SN z 22 sierpnia 2018 r., III PK 71/17; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2008
r., II OSK 1004/06; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2010 r., I FSK 2075/08; wyrok NSA
z dnia 23 września 2014 r., II FSK 2328/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19
czerwca 2018 r., II SA/Wr 801/17). Przyznanie orzeczeniom Trybunału
Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej sprawia, że nikt, w
szczególności żaden organ władzy publicznej, nie może w kwestii rozstrzygniętej
przez Trybunał Konstytucyjny zająć stanowiska odmiennego niż wyrażone w jego
orzeczeniu (zob. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (w:) M. Zubik (red.),
Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2006, s. 129-
130).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że
sąd ad quem słusznie odmówił zastosowania art. 15zzr1 ust. 1 ustawy z dnia 2
marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz
wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1327, z późn. zm.;
dalej ustawa COVID-19), który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12
grudnia 2023 r., sygn. akt P 12/22 został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej. Jak bowiem wskazano, nadanie przez Konstytucję
Rzeczypospolitej Polskiej mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom
III KK 576/24
5
Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż są nimi związane wszystkie organy
państwa, w tym także sądy powszechne i Sąd Najwyższy, które de lege lata nie
mogą pominąć bezwzględnie obowiązującej normy prawa konstytucyjnego. Od
chwili ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sposób wymagany w
art. 190 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przepis uznany za
niekonstytucyjny nie może być już stosowany, gdyż został usunięty z porządku
prawnego (szerzej zob. E. Łętowska, K. Gonera, Wieloaspektowość następstw
stwierdzania niekonstytucyjności, Państwo i Prawo 2008 nr 5, s. 20 i n.; M. Safjan,
Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Państwo i Prawo 2003 nr 3, s.
3 i n.). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P
12/22 został opublikowany w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21
grudnia 2023 r. pod pozycją 2740. Zatem od tego dnia przepis art. 15zzr1 ust. 1
ustawy COVID-19 został usunięty z systemu prawnego, a co za tym idzie również i
skutek jaki on wywoływał. Trafnie sąd odwoławczy dostrzegł więc, że w
przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia karalności przestępstwa
zarzuconego M. K. Prawidłowości tego rozstrzygnięcia nie zmienia fakt, iż Trybunał
Konstytucyjny nie zakwestionował art. 15zzr ust. 6 ustawy COVID-19. Ten ostatni
przepis obowiązywał bowiem w okresie od 31 marca 2020 r. do 16 maja 2020 r., a
zatem wydłużał termin przedawnienia o 47 dni (zob. wyrok SN z dnia 22
października 2024 r., V KO 12/24). Okoliczność ta pozostaje irrelewantna z punktu
widzenia przedawnienia karalności zarzuconego M. K. przestępstwa
prywatnoskargowego, które miało zostać popełnione w 2015 r.
Skarżący nie wskazał trybu, w jakim miałoby nastąpić podważenie
obowiązywania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn.
akt P 12/22. Ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że „to orzeczenie nie
powinno wiązać sądów powszechnych, bowiem zostało wydane przez sędziów
którzy nie posiadają uprawnień i prawidłowych nominacji na stanowisko Sędziego
Trybunału Konstytucyjnego”. Jedynie domyślać się można, że autor kasacji brak
wiążącego charakteru wyroku Trybunału Konstytucyjnego zastosowanego przez
sąd odwoławczy upatruje w – niemającej jednoznacznego osadzenia w prawie
pozytywnym i ujmowanej m.in. z tego powodu niekiedy jako osobliwa – konstrukcji
sententia non existens (zob. m.in. uzasadnienie zdania odrębnego SSN Dariusza
III KK 576/24
6
Kali do wyroku SN z dnia 18 kwietnia 2024 r., II KK 434/23). Nie wskazuje jednak z
jakich powodów członkowie składu orzekającego w sprawie P 12/22 nie byli
„konstytucyjnie umocowani do wydania wiążących orzeczeń”. Tym bardziej, że
zgłaszane w niektórych judykatach Sądu Najwyższego wątpliwości w tym zakresie
dotyczyły wyboru na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego innych osób
(zob. wyrok SN z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 186/24).
Reasumując, skarżący nie wykazał, aby sąd ad quem dopuścił się rażącej
obrazy przepisów, która mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
W tej sytuacji, nie stwierdzając bezwzględnych przyczyn odwoławczych, Sąd
Najwyższy orzekł o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Jedynie na marginesie należy zauważyć, że przedawnienie karalności
przestępstwa w trakcie postępowania karnego zawsze powoduje negatywne
konsekwencje dla pokrzywdzonego. Nie uzasadnia to jednak pomijania
obowiązujących przepisów prawa, w tym norm konstytucyjnych. Wbrew
twierdzeniom skarżącego strona postępowania dysponuje środkami prawnymi w
celu zapobieżenia opieszałości i bezczynności organów procesowych. Służy temu
procedura przewidziana w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz.
1725).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia, kosztami postępowania kasacyjnego obciążając oskarżyciela
prywatnego X. Y., zgodnie z art. 636 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.
[PŁ]
[r.g.]
