III KK 172/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 28 maja 2026 r.
w sprawie K.A.
skazanej z art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 7 listopada 2025 r. sygn. akt IV Ka 694/25
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie
z 28 lutego 2025 r. sygn. akt II K 432/24/S,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazaną kosztami postępowania kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z 28 lutego
2025 r. sygn. akt II K 432/24/S w sprawie oskarżonej K.A. rozstrzygnął, iż:
1. na mocy art. 414 § 1 k.p.k. i art. 66 § 1 k.k., orzekając w zakresie czynów
zarzuconych oskarżonej K.A. w pkt. I i II aktu oskarżenia, warunkowo
umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonej o to, że w dniu 18
maja 2023 r. w K., podczas i w związku z pełnieniem przez
III KK 172/26
2
pokrzywdzonych policjantów Ł.J. i K.Z., obowiązków służbowych,
znieważyła ich słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe a nadto
naruszyła nietykalność cielesną Ł.J. w ten sposób, że odpychała go,
chwytała za mundur i uderzyła oraz kopnęła, to jest o czyn z art. 222 § 1
k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz warunkowo umarzył
postępowanie karne przeciwko oskarżonej o czyn zarzucony jej w pkt. III
aktu oskarżenia, stanowiący występek z art. 226 § 1 k.k.;
2. na mocy art. 67 § 1 k.k. określa w stosunku do oskarżonej okres próby na 1
(jeden) rok;
3. na mocy art. 67 § 3 k.k. orzeka od oskarżonej nawiązkę na rzecz każdego
pokrzywdzonego, tj. na rzecz Ł.J., K.Z. i M.B. w kwocie po 200 (dwieście)
złotych;
Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 7 listopada 2025 r. sygn. akt IV Ka
694/25 na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i obrońcę
oskarżonej zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że (pkt I wyroku):
1. uchylił rozstrzygnięcia zawarte w punktach I, II i III;
2. w ramach zarzutów z punktów I i II aktu oskarżenia, uznał oskarżoną K.A.
za winną tego, że w dniu 18 maja 2023 r. w K., podczas i w związku z
pełnieniem przez pokrzywdzonych policjantów Ł.J. i K.Z. obowiązków
służbowych, znieważyła ich słowami powszechnie uznawanymi za
obelżywe, a nadto naruszyła nietykalność cielesną Ł.J. w ten sposób, że
odpychała go, chwytała za mundur i uderzyła oraz kopnęła, czym
wyczerpała znamiona występku z art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w
zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył jej karę grzywny w ilości 100 (stu)
stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę
10 (dziesięciu) złotych;
3. uznał oskarżoną K.A. za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w
punkcie III aktu oskarżenia, czym wyczerpała znamiona występku z art.
226 § 1 k.k. i za to na mocy powołanego przepisu w zw. z art. 33 § 1 i 3
III KK 172/26
3
k.k. wymierza jej karę grzywny w ilości 50 (pięćdziesięciu) stawek
dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10
(dziesięciu) złotych;
4. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. w
miejsce kar grzywny orzeczonych w punktach 1.2 i 1.3 niniejszego
wyroku orzeka wobec oskarżonej karę łączną grzywny w ilości 120 (stu
dwudziestu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej
na kwotę 10 (dziesięciu) złotych;
5. na mocy art. 63 § 1 k.k. na poczet kary łącznej grzywny orzeczonej w
punkcie 1.4 niniejszego wyroku zaliczył okres zatrzymania oskarżonej w
dniu 18 września 2023 r. od godziny 17:30 do godziny 18:50.
W pozostałym zaś zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II
wyroku).
Kasację od wyroku sądu II instancji wywiodła obrońca skazanej, która to
zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu wadliwość obsady sądu, stanowiącą
bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
ponieważ w składzie Sądu Okręgowego w Krakowie zasiadała sędzia X. Y., która w
związku z wadliwością jej powołania oraz prezentowaną postawą zawodową nie
spełnia standardów niezawisłości i bezstronności, zwłaszcza w okolicznościach
niniejszej sprawy, a sąd w tym składzie nie jest sądem powołanym zgodnie z
ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności i nie spełnia standardów określonych w Orzecznictwie
Trybunału Praw Człowieka.
Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
III KK 172/26
4
Podniesiony przez obrońcę zarzut okazał się oczywiście bezzasadny, co
skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem kasacji przez Sąd Najwyższy w trybie
wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. ten
nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiony wyłącznie z powodu
uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,
jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Regułą przy tym jest, że
strona postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania
oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Celem
tego uregulowania jest ograniczenie wpływu do Sądu Najwyższego spraw, które nie
są na tyle poważne, aby uruchamiać w ich przypadku kontrolę o charakterze
nadzwyczajnym. Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie to nie będzie
dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw. bezwzględnej
przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).
Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje bowiem, że
wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego, jaka kara została orzeczona. Tak
więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k. skutkuje
koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy uchybienie
takie miało wpływ na jego treść. Pomimo iż wobec K.A. nie orzeczono kary
pozbawienia wolności, to z uwagi na rodzaj i wagę podniesionego przez obrońcę
skazanego zarzutu z art. 439 § 1 k.p.k., należało go rozpoznać i ocenić jego
zasadność.
Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że przepis art. 439 k.p.k.
ma charakter wyjątkowy, z uwagi na fakt, że zaistnienie jednej z taksatywnie
wymienionych w nim przyczyn obliguje sąd do orzekania poza granicami
zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na
treść wyroku. Niewątpliwie każde z uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k.
narusza prawo do rzetelnego procesu. W niniejszej sprawie natomiast skarżący
uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
upatruje w udziale w rozpoznaniu sprawy przez sąd II instancji sędziego
powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
III KK 172/26
5
Sąd Najwyższy zauważa, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła sugerowana
przez obrońcę nienależyta obsada składu Sądu Okręgowego w Krakowie,
stanowiąca negatywną przesłankę procesową, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Obrońca skazanej rzekome zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej
połączyła z obecnością w składzie orzekającym sądu odwoławczego sędzi Sądu
Okręgowego w X. Y., czyli sędzi powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w procedurze ukształtowanej
według ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.3 ze zm.). Niespełniającej
zatem – w opinii skarżącej, kryteriów niezawisłości ze względu na strukturalną
wadę w procesie powołania jej na stanowisko sędziowskie.
Odnosząc się do takiego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji,
zauważyć należy, iż moc wiążąca przywołanej przez skarżącą uchwały Sądu
Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I 4110 1/20 została uchylona
wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 20 kwietnia 2020 r. w sprawie U
2/20 (M.P.2020.376)., co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej
sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W
świetle przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania
zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też
samodzielnego podważania obowiązywania jego wyroków. Abstrahując od tego,
podobnie jak nawiązująca do niej treściowo uchwała SN z 2 czerwca 2022 r. sygn.
akt I KZP 2/22, wskazywała ona, iż dla udowodnienia zaistnienia nienależytej
obsady sądu każdorazowo konieczne jest wykazanie in concreto (z czego zdaje
sobie sprawę autor, formułując powyższy zarzut kasacyjny), że sędzia nie
gwarantuje, chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a
przywołana instytucjonalna wadliwość miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia. W
konsekwencji potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez
niezawisły i bezstronny sąd w konkretnej sprawie winno być rozpatrywane w
kategoriach innego rażącego naruszenia prawa [względna przyczyna odwoławcza;
postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 30 listopada 2022 r. sygn. II KK
III KK 172/26
6
468/22]. Innymi słowy, w myśl przedstawionej w uchwale wykładni, może to
zaistnieć, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności. Sam zaś udział w tej procedurze wyklucza
przyjęcie a priori nienależytej obsady sądu, a co za tym idzie zaistnienia
bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.
Wymagana jest bowiem wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście
postępowania nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania. Powoduje
to, iż okoliczności mogące mieć wpływ a bezstronność sędziego w danej sprawie,
muszą zostać wykazane za pomocą faktów. Zarzut postawiony w kasacji nie mógł
zatem okazać się skuteczny, gdyż skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności
uzasadniających wątpliwości, że proces powołania wymienionej sędzi Sądu
Okręgowego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego
standardu niezawisłości i bezstronności sądu.
Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie,
bezwzględne przyczyny odwoławcze, skutkujące przecież koniecznością
uwzględniania z urzędu i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych
zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia, wymagają, aby do tego grona
zaliczać jedynie stany o obiektywnym i łatwo weryfikowalnym charakterze. Gdyby
bowiem wspomniane konsekwencje miało wywoływać uchybienie, którego
stwierdzenie wymagałoby przeprowadzenia wielopłaszczyznowych i wysoce
ocennych analiz, prawo stron procesu karnego do przewidywalności działań
organów procesowych oraz własnej sytuacji procesowej, nawet po
uprawomocnieniu się orzeczenia, zostałoby w sposób istotny ograniczone,
przekładając się na istotne ograniczenie gwarancji procesowych, w tym te związane
z prawem do zaskarżenia orzeczenia, czy uzyskania pewnego, wiążącego
rozstrzygnięcia. Próba oceny przeprowadzenia owej analizy pod kątem
niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w istocie
zmierza do relatywizacji bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które są albo ich
nie ma i nie podlegają one ocenie z punktu widzenia natężenia (por. postanowienie
III KK 172/26
7
SN z 28 grudnia 2022 r. sygn. akt. IV KK 477/22). Każdy bowiem sąd, dysponując
własnym atrybutem niezawisłości, inaczej może postrzegać i oceniać kwestię
spełnienia minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. Strony
postępowania w takim stanie rzeczy nie będą miały wówczas pewności co do
wyników takiej oceny, co istotnie zaprzecza procesowej skuteczności
bezwzględnych przyczyn odwoławczych w sposób zdefiniowany przez
ustawodawcę i ugruntowane dotychczas orzecznictwo. Na tym zaś tle wskazać
należy, że celem i wartością demokratycznego państwa jest zapewnienie
bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego, immanentnie powiązanego
z jednolitością stosowania prawa przez sądy (zob. wyrok TK z 13 października
2015 r. sygn. akt SK 63/12). Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej adekwatne w
kontekście bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które powinny być oczywiste,
łatwo dostrzegalne, a przez to możliwie jednolicie stosowane w orzecznictwie.
Skarżąca nie podniosła także żadnych zarzutów osobistych pod adresem
sędzi X. Y. jako członka składu orzekającego w sprawie Sądu Okręgowego w
Krakowie, wskazujących, iż podczas rozpoznania przedmiotowej sprawy poddana
była jakimkolwiek naciskom, czy choćby sugestiom ze strony czynników
zewnętrznych, albo nie zachowała wymaganej bezstronności, czy obiektywizmu.
Odnosząc powyższe do sformułowanej przez skarżącą argumentacji, Sąd
Najwyższy w realiach tej sprawy nie dopatrzył się żadnego związku między
okolicznościami powołania sędzi na urząd a samym rozstrzygnięciem sprawy, w
szczególności by wywarły one jakikolwiek negatywny wpływ na sposób rozpoznania
zwyczajnego środka odwoławczego przez Sąd Okręgowy w Krakowie. W
rozważanym kontekście nie ma zatem mowy nie tylko o uchybieniach wymienionym
w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale także o żadnym innym rażącym naruszeniu prawa,
mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu,
rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o treść przepisów
art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.
[WB]
[r.g.]
III KK 172/26
8
