III KK 166/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie A.K.,
skazanego za czyn z art. 160 § 3 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r.,
w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 30 września 2024 r., IX Ka 1842/23,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju
z dnia 12 maja 2023 r., II K 189/20,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego A.K. kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 12 maja 2023 r., II K
189/20, A.K. został uznany za winnego czynu z art. 160 § 3 k.k., za który
wymierzono mu karę 200 stawek dziennych grzywny, po 50 zł każda oraz
orzeczono o kosztach procesu.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego
apelacjami oskarżonego i jego obrońców, Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z
III KK 166/25
2
dnia 30 września 2024 r., IX Ka 1842/23, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy oraz
orzekł o kosztach za postępowanie odwoławcze.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, który zaskarżył go w
całości i zarzucił: „rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 41 k.p.k. w
zw. z 40 k.p.k. w zw. z art. 45 Konstytucji i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka przez ich niezastosowanie i rozpoznanie sprawy przez Asesora
sądowego X.Y., która nie gwarantowała zachowania standardów wyznaczonych
przepisami Konstytucji, umów międzynarodowych i Kodeksu postępowania
karnego, samodzielności orzekania, a więc ob initio tworzenie przez ten Sąd
takiego przekonania, że nic nie ma znaczenia treść gwarancji ustrojowych, zostało
stworzone fasadowe postępowanie karne przeciwko A.K. [prawidłowo – K. - uwaga
SN] wbrew przepisowi art. 45 § 1 Konstytucji gwarantujący stronie rozpoznanie jej
sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd, konsekwencją
czego było pozbawienie A.K. tego prawa skutkujące rażącą obrazę przepisów
prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez
nienależyte rozważenie i ustosunkowanie się przez Sąd Okręgowy do zarzutów
zawartych w apelacji obrońcy i w konsekwencji niewskazanie lub niewystarczające
wskazanie powodów, dla których nie zostały one uwzględnione, jak również
bezpodstawne zaakceptowanie wadliwej oceny dowodów przeprowadzonej przez
Sąd Rejonowy II Wydział Karny w Busku Zdroju i inkorporowanie w ten sposób
błędów Sądu I instancji do orzeczenia Sądu Odwoławczego, a mianowicie:
nienależyte rozważenie zasadności zarzutów apelacji skutkujące zaaprobowaniem
przez Sąd II instancji niepoczynienia podstawowych ustaleń przez Sąd I instancji,
wyników badań i opinii biegłych odnoszenie się jako przyczyny ustalenia zgonu G.J.
przez lekarza R.S., podczas gdy sami biegli zakwestionowali rzetelność
przeprowadzenia sekcji zwłok nazywając ją „ułomną”, „nieprofesjonalną”, w
konsekwencji przypisanie oskarżonemu A.K. czynu wbrew ustawie Kodeks
postępowania karnego: art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 169 k.p.k. w zw.
z art. 193 § 1 k.p.k. i treści opinii, zastępując wiadomości specjalne w tym zakresie
niedopuszczalnym domniemaniem, które nie mogło wynikać z treści tego dowodu,
a uczyniono to wbrew ww. przepisom nawet nie próbując przeprowadzić dowodu z
medycyny sądowej celem weryfikacji źródła dowodowego i niedopuszczalne
III KK 166/25
3
zastąpienie wiadomości specjalnych w tym zakresie swoim „sądowym
uzupełnieniem treści dowodu” w opozycji do zasad wynikających z treści
przywołanych przepisów i możliwości stosowania dyskrecjonalnej władzy, która nie
daje podstaw do takiego sposobu procedowania”.
Formułując taki zarzut obrońca wniósł o uniewinnienie A.K., ewentualnie
uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i poprzedzającego go wyroku Sądu
Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej. W toku postępowania kasacyjnego skazany przedłożył do
akt sprawy dokument zawierający stanowisko ekspertów dotyczące definicji zawału
serca (k. 34-66 akt SN).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Wobec A.K. została prawomocnie orzeczona kara grzywny, toteż zgodnie z
art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k. podstawy kasacyjne były zawężone do bezwzględnych
przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. Należy bowiem przypomnieć Autorowi
kasacji, że „podniesienie zarzutu wystąpienia uchybienia z art. 439 k.p.k. nie
przełamuje ograniczenia przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym
wymierzenie oskarżonemu kary typu wolnościowego nie uprawnia jego obrońcy do
podnoszenia w kasacji innych zarzutów, niemających charakteru bezwzględnych
podstaw odwoławczych” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023
r., II KK 504/23; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021
r., V KK 47/21). W obszernie sformułowanym jedynym zarzucie kasacji obrońca
skazanego zawarł zarzut nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) oraz
zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego (np. art. 40 k.p.k. oraz 41 k.p.k.),
w tym związane z rzetelnością kontroli odwoławczej. Wobec jednoznacznej treści
art. 523 § 2 i 4 k.p.k., ta część zarzutu kasacji, która wskazywała na rażące
naruszenia prawa jest niedopuszczalna i jako taka nie mogła być rozpoznana przez
Sąd Najwyższy. Jednocześnie Sąd kasacyjny nie stwierdził, aby w sprawie
zaistniała sygnalizowana w pierwszej części zarzutu kasacji bezwzględna
III KK 166/25
4
przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jak również nie dostrzegł z urzędu
zaistnienia innego uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu wskazującego na zaistnienie
uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że
skarżący wskazał na orzekanie w tej sprawie przez asesora sądowego, gdy
tymczasem wyrok został wydany przez sędziego Sądu Rejonowego X.Y. Pani
sędzia rzeczywiście procedowała w tej sprawie jako asesor, jednak w toku
postępowania uzyskała status sędziego Sądu Rejonowego na skutek
przekształcenia stanowiska asesorskiego w stanowisko sędziowskie. Wydając
wyrok skład Sądu Rejonowego tworzył jeden sędzia, a nie asesor (zob. uchwała nr
[…]/2022 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia […] 2022 r. w przedmiocie
przedstawienia wniosku o powołanie asesora sądowego do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego sądu rejonowego w Sądzie Rejonowym w Busku-Zdroju).
Sąd Najwyższy jest związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Wykładnia
prawa zawarta w tej uchwale jest nadal obowiązująca i w myśl art. 87 § 1 ustawy o
Sądzie Najwyższym (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 622) Sąd Najwyższy pozostaje nią
związany jako zasadą prawną. Sąd Najwyższy konsekwentnie staje na trafnym
stanowisku, że nic w tym względzie nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z
dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (tak: postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; por. także m.in.:
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21; wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22). W uchwale połączonych Izb
Sąd Najwyższy orzekł, że: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba
powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w
konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
III KK 166/25
5
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.” W uzasadnieniu tej uchwały
Sąd Najwyższy podkreślił, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje
automatycznie, iż sąd powszechny z udziałem sędziego powołanego w takiej
procedurze jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k.
Pogląd zawarty w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego został
następnie potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Z tego orzeczenia
wynika, iż „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu
powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie
przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego
standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie
obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w
stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich
warunkach”. Jednocześnie Sąd Najwyższy uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa
ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy nowelizującej nie jest
organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania
reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1.
Mając na względzie treść zarzutu i uzasadnienia kasacji, a także kryteria
brane dotychczas pod uwagę w orzecznictwie jako mające wpływ na wynik testu
niezależności i bezstronności sędziego, nie można stwierdzić, że sąd z udziałem
SSR X.Y. nie spełniał minimalnego standardu niezależności i bezstronności. W
konsekwencji sąd z jej udziałem nie był sądem nienależycie obsadzonym w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadniając zarzut dotyczący uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
obrońca zasadniczo ograniczył się do faktu powołania sędziego w wadliwej
procedurze i nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności, powiązanych z
procesem nominacyjnym, które mogłyby prowadzić do negatywnego wyniku testu
niezależności i bezstronności. Obrońca próbował jedynie wiązać fakt powołania
sędziego na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS ze sposobem prowadzenia
postępowania i podejmowania czynności w toku sprawy, twierdząc, że zmiana
III KK 166/25
6
nastawienia co do przeprowadzania określonych dowodów była wynikiem
wypowiedzi obrońcy na temat destrukcyjnych „reform” wymiaru sprawiedliwości.
Jednakże, oceniając wystąpienie w sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy nie bada trafności podejmowanych przez sędziego decyzji
procesowych (w tej sprawie – o oddaleniu wniosku dowodowego). Badanie
określonej sprawy w kontekście spełnienia przez sąd orzekający wymogów
niezależności i bezstronności wiąże się z elementami ustrojowo-instytucjonalnymi,
które rzutują na istnienie rękojmi rozpoznania sprawy wyłącznie w oparciu o
merytoryczne kryteria, bez wpływu innych czynników.
Trzeba zauważyć, że obrona podejmowała próbę wyłączenia sędziego od
rozpoznania tej sprawy. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2023 r. obrońca,
powołując się na wskazywaną już okoliczność wrażenia zmiany postawy sędziego
referenta po wypowiedzi obrońcy w przedmiocie destrukcyjnych „reform” wymiaru
sprawiedliwości, złożył wniosek na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (k. 3496v). Wniosek
ten nie został uwzględniony postanowieniem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z
dnia 31 stycznia 2023 r., II K 189/20. W uzasadnieniu tego postanowienia trafnie
wskazano, że subiektywne przekonanie obrońcy oskarżonego o związku pomiędzy
wypowiedzią obrońcy we wskazanym przedmiocie z postanowieniem o oddaleniu
wniosku dowodowego jest daleko idącym uproszczeniem, które nie ma
uzasadnionych podstaw, co potwierdza uzasadnienie postanowienia o oddaleniu
wniosku dowodowego (postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego k. 3511,
postanowienie dowodowe k. 3496). Tym bardziej takie subiektywne przekonanie
obrońcy nie może rzutować na stwierdzenie w postępowaniu kasacyjnym
nienależytej obsady Sądu I instancji.
Sąd Najwyższy z urzędu nie jest w posiadaniu informacji, które
wskazywałyby na zasadność zarzutu nienależytej obsady sądu. Jak już wskazano,
w stosunku do Pani X.Y. Krajowa Rada Sądownictwa wydała uchwałę nr […]/2022 z
dnia […] 2022 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie asesora
sądowego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu rejonowego w Sądzie
Rejonowym w Busku-Zdroju, w której przedstawiła Prezydentowi RP wniosek o
powołanie Pani X.Y. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu
Rejonowego w Busku-Zdroju. Według informacji zawartych w uzasadnieniu
III KK 166/25
7
uchwały, Pani X.Y. ukończyła kształcenie w Krajowej Szkole Sądownictwa i
Prokuratury, od 2019 r. była asesorem sądowym, przez sędziego wizytatora została
oceniona pozytywnie, uzyskała poparcie Kolegium Sądu Okręgowego w Kielcach
(stosunek głosów: 7 „za”, 0 „przeciw”, 0 „wstrzymujących się”) i Zgromadzenia
Ogólnego Sędziów Sądu Okręgowego w Kielcach (stosunek głosów: 40 „za”, 0
„przeciw”, 12 „wstrzymujących się”). Jednocześnie Sąd Najwyższy nie dotarł do
żadnych dostępnych w domenach publicznych informacji sugerujących ścisłe
powiązania SSR X.Y. z ówczesną władzą wykonawczą, w szczególności Sędzia nie
pełniła funkcji prezesa czy wiceprezesa sądu, jak również funkcji związanych z
postępowaniami dyscyplinarnymi sędziów (prezesa lub sędziego sądu
dyscyplinarnego, rzecznika dyscyplinarnego). Nie odnotowano także jej wypowiedzi
udzielanych w przestrzeni publicznej, które stanowiłyby jawny głos poparcia dla
kwestionowanych w orzecznictwie krajowym i międzynarodowym tzw. reform
wymiaru sprawiedliwości.
Dodatkowo należy podkreślić, że w dotychczasowym orzecznictwie Sąd
Najwyższy badał już zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z
orzekaniem przez sąd z udziałem Pani X.Y. i takiego uchybienia nie stwierdził, a
Sąd Najwyższy w tej sprawie tę ocenę podziela (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 31 stycznia 2025 r., III KK 512/24).
Nie można zapominać, że proces mianowania na stanowisko asesora
sądowego przebiega inaczej niż proces powołania na stanowisko sędziego. Inaczej
w tych procesach została też określona rola Krajowej Rady Sądownictwa. W
przypadku odbycia aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i
Prokuratury, złożenia egzaminu sędziowskiego i ubiegania się o mianowanie na
stanowisko asesora sądowego, rola Krajowej Rady Sądownictwa ogranicza się do
możliwości zgłoszenia sprzeciwu wobec mianowania egzaminowanego aplikanta
aplikacji sędziowskiej na asesora sądowego (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 21 stycznia 2025 r., III KK 602/24). Już tylko z tego względu
fakt, że przez pewien czas proces w tej sprawie prowadził Sąd Rejonowy w osobie
ASR X.Y. nie może prowadzić do wniosku o nienależytej obsadzie sądu. Z kolei fakt
orzekania przez Sąd Rejonowy z udziałem sędziego powołanego do pełnienia
III KK 166/25
8
urzędu na skutek przekształcenia stanowiska asesorskiego w sędziowskie nie
może przesądzać o zaistnieniu takiego uchybienia z powodów opisanych powyżej.
Całokształt przedstawionej powyżej argumentacji prowadzi do wniosku o
oczywistej bezzasadności kasacji obrońcy skazanego.
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1
k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[a.ł]
