III KK 154/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 29 maja 2025 r.
w sprawie K. B.
skazanego z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 22 października 2024 r. sygn. akt IV Ka 1415/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy
w Krakowie z 27 maja 2024 r. sygn. akt II K 1162/23/K,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
[PŁ]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 22 października 2024 r. sygn. akt IV Ka
1415/24, na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, utrzymał
w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 27 maja
2024 r. sygn. akt II K 1162/23/K, w którym to oskarżony K.B. został uznany za
winnego następujących przestępstw:
III KK 154/25
2
1. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., i za to na
podstawie art. 157 § 1 k.k. sąd wymierzył mu karę 1 (jednego) roku
i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku);
2. z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., i za to na
podstawie art. 190 § 1 k.k. sad wymierzył oskarżonemu karę 6 (sześciu)
miesięcy pozbawienia wolności (pkt 4 wyroku).
Ponadto, sąd I instancji zasądził na podstawie art. 46 § 2 k.k. od
oskarżonego na rzecz wskazanego pokrzywdzonego oznaczonej kwoty tytułem
nawiązki (pkt wyroku), a także na podstawie art. 41a § 1 i 4 k.k. orzekł wobec
oskarżonego
w związku z przypisanym mu w pkt 1 przestępstwem, zakaz kontaktowania się oraz
zbliżania do pokrzywdzonego K.R. na odległość mniejszą niż 100 (sto) metrów na
okres 5 (pięciu) lat (pkt 3 wyroku).
W miejsce orzeczonych kar jednostkowych, sąd I instancji, na podstawie art.
85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k., orzekł wobec oskarżonego karę łączną 1 (jednego) roku
i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 5 wyroku).
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie wywiódł obrońca
skazanego, który zaskarżył go w części dotyczącej utrzymania w mocy wyroku
Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z 27 maja 2024 r. sygn. akt
II K 1162/23/K, co do przypisania oskarżonemu przestępstwa z art. 157 § 1 k.k.
w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
Obrońca skazanego w tym nadzwyczajnym środku odwoławczym zarzucił
zaskarżonemu orzeczeniu następujące uchybienia:
1. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść
orzeczenia, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.
poprzez brak rzetelnego rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutów
zawartych w apelacji obrońcy dotyczących obrazy przepisów postępowania,
tj.:
- art. 193 § 1 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k., i wadliwe uznanie przez Sąd
odwoławczy, że ustalenie faktu pogłębienia urazu doznanego przez
pokrzywdzonego oraz usunięcie istniejących w tym zakresie wątpliwości
- wyraźnie sformułowanych przez biegłego w opinii - może się opierać na
III KK 154/25
3
podstawowych zasadach wiedzy i prawidłowego rozumowania Sądu,
a więc nie wymaga wiedzy specjalnej;
- art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., i pominięcie przez Sąd odwoławczy
istoty zarzutu w zakresie w jakim dotyczył wadliwej oceny dowodów
i błędnego ustalenia przez Sąd meriti, że oskarżony skakał po
pokrzywdzonym, mimo że żaden z naocznych świadków tej okoliczności
nie potwierdził,
- co doprowadziło do wadliwego uznania przez Sąd odwoławczy, że Sąd
meriti prawidłowo przypisał oskarżonemu skutek w postaci złamania kostki
pokrzywdzonego i pogłębienia tego urazu, co w konsekwencji doprowadziło
do błędnego przypisania oskarżonemu czynu z art. 157 § 1 k.k.
W przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu, obrońca zarzucił
„ewentualnie”, rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na
treść orzeczenia, a mianowicie art. 157 § 1 k.k. poprzez wadliwe powielenie za
sądem pierwszej instancji rozszerzającej interpretacji znamienia „powodować” z art.
157 § 1 k.k. i poprzez wadliwe uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie do
niniejszej sprawy, mimo że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że brak jest
związku przyczynowego na płaszczyźnie empirycznej pomiędzy działaniem
oskarżonego K.B. a skutkiem w postaci złamania kostki pokrzywdzonego, co w
konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia istnienia tego związku
przyczynowego i zakwalifikowania czynu oskarżanego jako przestępstwa z art. 157
§ 1 k.k. mimo braku realizacji przez oskarżonego znamienia spowodowania
uszczerbku (naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego
dłużej niż 7 dni) (pkt 2 kasacji).
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego
orzeczenia poprzez uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy
sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na kasację obrońcy prokurator wniósł o oddalenie tego
nadzwyczajnego środka zaskarżenia jako oczywiście bezzasadnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Podniesione w kasacji przez obrońcę skazanego zarzuty okazały się
oczywiście bezzasadne, co skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem tego
III KK 154/25
4
nadzwyczajnego środka odwoławczego przez sąd kasacyjny w trybie wskazanym
w przepisie art. 535 § 3 k.p.k., albowiem na gruncie przedmiotowej sprawy,
żadnemu z zarzutów podniesionych w nadzwyczajnym środku zaskarżenia nie
można przypisać przymiotu słuszności. W istocie swej kasacja zmierza bowiem do
zakwestionowania dokonanych przez sąd I instancji i zaaprobowanych przez sąd
odwoławczy ustaleń faktycznych poprzez podważenie oceny dowodów
zgromadzonych w analizowanej sprawie. Sama zaś kasacja stanowi jedynie
polemikę z prawidłowo przeprowadzoną kontrolą instancyjną i dokonanymi
wcześniej przez sąd a quo ustaleniami faktycznymi.
Poprzez powtórzenie w kasacji zarzutów z apelacji, autor kasacji bez
wątpienia dąży do powtórnej kontroli "apelacyjnej orzeczenia sądu I instancji",
która to kontrola miałaby zostać przeprowadzona przez Sąd Najwyższy. Odnosząc
się na wstępie do całokształtu konstrukcji i treści sformułowanych przez skarżącego
kasacyjnie zarzutów, Sąd Najwyższy zauważa i przypomina w związku z tym,
iż samo stwierdzenie, że sąd odwoławczy określonego zarzutu nie rozpoznał,
naruszając art. 433 § 2 k.p.k. lub nie rozważył go należycie, czym dopuścił się
obrazy art. 457 § 3 k.p.k., nie jest wystarczające. Konieczne natomiast jest
wykazanie, że przy dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie w rzeczywistości
zaistniało, a przy tym także opisanie, na czym ono polegało oraz wskazanie,
dlaczego stanowi tak rażące naruszenie, że można w swych skutkach
przyrównywać je do uchybienia wagi bezwzględnej podstawy odwoławczej.
Niemalże dosłowne przywołanie w formułowanych zarzutach regulacji z art. 433 § 2
k.p.k. sugerujące, iż kasacja dotyczy błędów popełnionych przez sąd odwoławczy,
podczas gdy w istocie kwestionowane jest rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu
sądu I instancji, nie może jeszcze zostać potraktowane jako skutecznie podniesiony
zarzut kasacyjny. Dopiero skuteczne wykazanie wystąpienia tzw. efektu
przeniesienia, czyli zaabsorbowaniado orzeczenia sądu ad quem uchybień
popełnionych przez sąd I instancji, w wyniku nierozpoznania lub nienależytego
rozpoznania środka odwoławczego może stanowić asumpt do uznania kasacji za
zasadną. Winna ona wówczas podnosić zarzuty opatrzone pogłębioną
argumentacją, wskazujące na wadliwe procedowanie tego sądu, w następstwie
czego doszło do przeniknięcia uchybienia, którego dopuścił się sąd a quo do
III KK 154/25
5
orzeczenia sądu II instancji [postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 18 lipca
2024 r. sygn. akt V KK 119/24].
Podniesione natomiast w przedmiotowej kasacji zarzuty i wspierająca je
argumentacja w kontekście przebiegu postępowania karnego w niniejszej sprawie
oraz treści uzasadnienia wyroku, w istocie nie wykazują, aby sąd II instancji,
dokonując kontroli zaskarżonego apelacją obrońcy orzeczenia, dopuścił się
rażących, a przy tym istotnych naruszeń art. 433 § 2 k.p.k. czy też powiązanych
z nim przez skarżącego kasacyjnie przepisów prawa procesowego, regulujących
sferę gromadzenia i oceny dowodów oraz czynienia ustaleń faktycznych. Autor
kasacji, choć powierzchownie formułuje zarzuty w stosunku do orzeczenia sądu
II instancji, w rzeczywistości powiela te uprzednio podniesione w zwyczajnym
środku odwoławczym, które zostały uprzednio już szeroko i rzetelnie rozważone w
toku postępowania odwoławczego, doprowadzając ów Sąd do zaaprobowania
sposobu procedowania, ustaleń faktycznych, a ostatecznie także i prawnokarnej
oceny zachowania oskarżonego, dokonanej przez sąd a quo. Wydane orzeczenie
zostało poprzedzone wnikliwą i obiektywną oceną dowodów, która została
przedstawiona w argumentach przytoczonych w uzasadnieniu wyroku.
Kwestia rzekomego naruszenia art. 193 § 1 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k.
(uprzednio pkt 2 i 3 apelacji), została rzetelnie przeanalizowana i rozważona, czego
przejawem są wywody Sądu Odwoławczego przeprowadzone w związku
z rozpoznaniem tych zarzutów. Z uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku jasno
wynika, dlaczego ustalenia w zakresie obrażeń, jakich doznał pokrzywdzony,
nie zostały poczynione przez sąd samodzielnie, ale były wynikiem analizy opinii
biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej UJ CM Pracowni Ekspertyz Sądowych
(s. 9 formularza uzasadnienia wyroku). Rola Sądu w zakresie tego rodzaju ustaleń
również została odpowiednio przedstawiona w uzasadnienie a przy tym także
poparta adekwatnym w kontekście zarzutu apelacyjnego i zaistniałej sytuacji
procesowej poglądem z orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wobec tego rodzaju
twierdzeń obrońcy podkreślić należy stanowisko Sądu odwoławczego, iż sąd meriti
jedynie przesądził o tym, iż oskarżony spowodował swoim zachowaniem skutek
w postaci rozstroju zdrowia w rozumieniu art. 157 § 1 k.k., albowiem sekwencja
upadku i następującego z tego tytułu skutku, zostały wywołane przez oskarżonego,
III KK 154/25
6
co również zostało szczegółowo omówione w toku postępowania odwoławczego
(s. 14 formularza uzasadnienia wyroku). Dalsze twierdzenia skarżącego w tym
zakresie uznać należy, za nieuprawnioną na tym etapie postępowania, polemikę
z logicznymi i wyczerpującymi stanowiskami sądów obu instancji w zakresie oceny
poszczególnych dowodów, a ostatecznie także sprawstwa i winy oskarżonego.
W odniesieniu zaś do oceny skarżącego dotyczącej wystąpienia w sprawie
wątpliwości, które nie zostały rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego, i nierzetelnie
zbadane w toku postępowania odwoławczego, zauważyć należy, iż przepis art.
5 § 2 k.p.k. może być podstawą zarzutu, również na etapie postępowania
kasacyjnego, jeżeli sąd meriti lub ad quem ustali istnienie co najmniej dwóch
możliwych wersji zdarzenia (przebiegu ustaleń faktycznych), nie odrzucając żadnej
z nich (a zatem nie odrzuci np. różnych wniosków wynikających z dowodu lub grupy
dowodów), a następnie uczyni podstawą ustaleń faktycznych wyroku wersję mniej
korzystną dla oskarżonego niż ta, której także nie wykluczył. Natomiast sama tylko
okoliczność, iż strona ma wątpliwości co do sprawstwa czynu przez daną osobę,
ale takiej wątpliwości nie ma orzekający sąd, nie może więc stanowić podstawy do
postawienia zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k. (postanowienie SN z 7 maja 2025 r.,
sygn. akt V KK 51/25). Niemniej rozważania Sądu odwoławczego w zakresie
wątpliwości przedstawionych przez obrońcę w kontekście oceny poszczególnych
dowodów, jednoznacznie czynią zadość standardom prowadzenia postępowania
odwoławczego, czego bezpośrednim przejawem jest wywód ze s. 8 formularza
uzasadnienia wyroku.
Na marginesie, należy zauważyć również, iż obok nierzetelnego rozważenia
kwestii rzekomego uchybienia art. 5 § 2 k.p.k., skarżący w kasacji nawiązuje także
do nierzetelnego rozpoznania zrzutu obrazy art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. Choć nie są
one podnoszone wprost, a poprzez kasacyjny zarzut nierzetelnego ich rozpoznana
w postępowaniu odwoławczym to przypomnieć należy, iż regulacje z art. 5 § 2
k.p.k. i art. 7 k.p.k. mają charakter rozłączny. W sytuacji, gdy sąd przeprowadzi
postępowanie w sposób pełny, kompletny i podda zebrane dowody ocenie
spełniającej rygory art. 7 k.p.k., to zastosowanie zasady z art. 5 § 2 k.p.k. może
mieć miejsce, gdy tak przeprowadzona ocena dowodów potwierdzi istnienie wciąż
III KK 154/25
7
niedających się - w oparciu o nią - usunąć wątpliwości (postanowienie SN
z 18 stycznia 2024 r. sygn. akt I KK 251/23).
Analiza uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, w odniesieniu do
zarzutów twierdzeń skarżącego, nie potwierdza także zaistnienia uchybień w
zakresie rozpoznania zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. W swoich
rozważaniach, sąd odwoławczy wyczerpująco wykazał, z czego wynikało i na czym
zostało oparte ustalenie, iż oskarżony skakał po pokrzywdzonym. Skarżący w
dalszym ciągu kwestionuje wiarygodność pokrzywdzonego. Niemniej przebieg
zdarzenia ustalony przez sąd meriti i zaaprobowany w toku postępowania
odwoławczego, wbrew twierdzeniom skarżącego jest kompatybilny ze
zgromadzonym w sprawie i ocenionym jako wiarygodny materiał dowodowy (s. 5-7
formularza uzasadnienia wyroku). Z uwagi na to, iż także i ten zarzut stanowi
zawoalowaną próbę wywołania na etapie postępowania kasacyjnego kontroli
ustaleń faktycznych, Sąd Najwyższy przypomina, iż dopuszczalność dokonywania
w postępowaniu kasacyjnym przez Sąd Najwyższy własnych ustaleń faktycznych i
własnej oceny dowodów, wykluczają ograniczenia przewidziane w art. 519 k.p.k. i
art. 523 § 1 k.p.k., które sprowadzają zadania sądu kasacyjnego jedynie do
sprawdzenia sposobu ich dokonania, w szczególności, czy sądy orzekające w obu
instancjach nie dopuściły się rażącego naruszenia reguł postępowania, co mogłoby
mieć wpływ na ustalenia faktyczne, a w konsekwencji więc i na treść wyroku (zob.
postanowienie SN z 24 stycznia 2023 r. sygn. II KK 598/22 i cyt. tam orzecznictwo).
Kontrola ta realizowana jest co do zasady tylko przez pryzmat zarzutów kasacji. Z
tym jednak oczywistym zastrzeżeniem, iż chodzi o zarzuty mające rzeczywiście
kasacyjny charakter (art. 523 k.p.k.), a nie tylko określone tak przez autora kasacji,
a będące, w istocie zarzutami apelacyjnymi (postanowienie SN z 27 lutego 2007 r.
sygn. akt II KK 310/06).
W odniesieniu zaś do zarzutu obrazy prawa materialnego podniesionego
jako tzw. „ewentualny” stwierdzić należy, iż wobec przyjętej przez skarżącego
formuły zarzutów, nie mógł on zostać uznany za kasacyjnie skuteczny. Skarżący
bowiem w wywiedzionej kasacji, choć nie wprost (powierzchownie czyniąc zadość
wymogom dotyczącym formułowania zarzutów kasacyjnych), to de facto
kwestionował prawidłowość powziętych w sprawie ustaleń faktycznych,
III KK 154/25
8
stanowiących podstawę przypisania skazanemu czynu z art. 157 §1 k.k. w zw. z
art. 64 § 1 k.k. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat wskazuje się,
iż zarzut obrazy przepisów prawa materialnego powinien być podnoszony
wyłącznie wówczas, gdy autor kasacji nie kwestionuje ustaleń faktycznych.
Bezspornym jest bowiem, że naruszenie przepisów prawa materialnego polega na
jego wadliwym zastosowaniu lub niezastosowaniu w orzeczeniu, które oparte jest
na trafnych i niekwestionowanych ustaleniach faktycznych (postanowienie SN z 26
marca 2019 r. sygn. akt III KK 415/18). W świetle takiego stanowiska, które Sąd
Najwyższy w niniejszym składzie w pełni aprobuje, również zatem i ten zarzut
uznać należy za niezasadny. Niemniej, niezależnie od powyższego, przypomnieć
należy pogląd utrwalony w orzecznictwie kasacyjnym, iż utrzymując w mocy wyrok
sądu pierwszej instancji, sąd odwoławczy nie stosuje przepisów prawa
materialnego (postanowienia SN: z 1 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV KK 458/21 oraz z
8 czerwca 2022 r. sygn. akt II KK 246/22, a także z 24 stycznia 2025 r. sygn. akt II
KK 504/24). Wobec czego także i z tej przyczyny ów zarzut nie mógłby zostać
uznany za zasadny.
Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono o oddaleniu kasacji jako
oczywiście bezzasadnej, rozstrzygając o kosztach w myśl art. 637a k.p.k. w zw. z
art. 636 § 1 k.p.k.
[WB]
[a.ł]
