III KK 15/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 lutego 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2025 r.,
sprawy F. S., Ł. T., P. K., A. S., P. Z., M. K., A. K. i J. C.
skazanych z art. 258 § 1 k.k. i innych
z powodu kasacji wniesionych przez obrońców skazanych
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 3 października 2022 r., sygn. akt II K 27/22
oddala wszystkie kasacje jako oczywiście bezzasadne, a
kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża
skazanych w częściach na nich przypadających.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn.
akt II AKa 176/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 3
października 2022 r., sygn. akt II K 27/22, kasacje złożyli obrońcy skazanych: J. C.,
P. K., M. K., A. K., F. S., A. S., Ł. T., P. Z..
III KK 15/25
2
Anna Pałka – prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie w pisemnej
odpowiedzi na te kasacje wniosła o oddalenie kasacji złożonych przez obrońców
skazanych J. C., P. K., M. K., A. K., F. S., A. S., Ł. T. i P. Z. jako oczywiście
bezzasadnych (por. pismo z dnia 3 grudnia 2024 r., Sygn. akt […]).
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wszystkie dziewięć kasacji złożonych w niniejszej sprawie jest oczywiście
bezzasadnych w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k., na co trafnie wskazano w pisemnej
odpowiedzi na te kasacje. W doktrynie podkreśla się, że kasacja oczywiście
bezzasadna to taka kasacja, która bądź to już po jej analizie i skonfrontowaniu z
materiałami sprawy, bez potrzeby głębszego w nie wnikania, bądź po takim
wniknięciu, jest w sposób niebudzący wątpliwości niezasadna, gdyż stanowi jedynie
polemikę z argumentacją sądu, którego orzeczenie zaskarża lub przedstawia
argumentację nie mającą żadnego pokrycia w przepisach prawa albo
nieprzystającą do realiów danego procesu lub wskazuje na uchybienia, jakie w
ogóle w niepowtarzalnych realiach danej sprawy nie wystąpiły, albo na uchybienia,
które wprawdzie rzeczywiście wystąpiły, ale nie budzi żadnych wątpliwości, iż nie
mogły one mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia (por.
np. T. Grzegorczyk, Kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia w sprawach
karnych i jej skuteczność w praktyce, Państwo i Prawo 2015, nr 6, L. Paprzycki,
Oczywista bezzasadność i oczywista zasadność kasacji, w: P. Hofmański, K.
Zgryzek (red.), Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości.
Księga ku czci Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003). Pamiętać trzeba,
że w polskim modelu środków odwoławczych w sprawach karnych, kasacja strony,
jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i jej podstaw (przyczyn kasacyjnych) nie
można w żadnym wypadku łączyć z przyczynami odwoławczymi
charakterystycznymi dla apelacji. Kasacja strony jest wnoszona od orzeczenia sądu
odwoławczego, nie zaś od orzeczenia sądu pierwszej instancji, co jasno wynika z
treści przepisu art. 519 k.p.k. W przypadku apelacji zarzuty mogą obejmować:
obrazę prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k. i art. 438 pkt 1 a k.p.k.), obrazę
przepisów prawa procesowego (art. 438 pkt 2 k.p.k.), błąd w ustaleniach
faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia ( art. 438 pkt 3 k.p.k.), rażącą
niewspółmierność orzeczonej kary (art. 438 pkt. 4 k.p.k.). Kontrolą zaś kasacyjną
III KK 15/25
3
objęte są wyłącznie kwestie prawne, i to jeszcze zawężone do kategorii uchybień
wymienionych w art. 523 § 1 k.p.k. popełnionych przez sąd odwoławczy. W myśl
tego przepisu podstawą kasacyjną, oprócz uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.
(gdzie są wskazane tzw. bezwzględne podstawy uchylania zaskarżonego
orzeczenia), może być jedynie inne rażące naruszenie prawa (przepisów prawa
materialnego, jak też przepisów prawa procesowego), jeżeli mogło ono mieć istotny
wpływ na treść orzeczenia sądu odwoławczego. W trybie kasacji dochodzi zatem
do kontroli zaskarżonego orzeczenia sądu odwoławczego tylko z punktu widzenia
naruszenia prawa, z wyłączeniem, w zasadzie, badania prawidłowości
poczynionych przez sąd ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy orzekając w trybie
kasacji, nie jest władny dokonywać ponownej oceny dowodów zgromadzonych w
sprawie i na podstawie własnej ich oceny kontrolować poprawność dokonanych
ustaleń faktycznych. Z wagi na przyjęty w Polsce model postępowania kasacyjnego
nie jest też możliwe, aby Sąd Najwyższy dokonał swojej własnej oceny
przeprowadzonych dowodów. Rola Sądu Najwyższego rozpoznającego kasację
sprowadza się wyłącznie do oceny zarzutów, a następnie podjęcia decyzji w tym
zakresie. Nie wydaje się trafne przyjęcie, że Sąd Najwyższy powinien oceniać
zarzuty kasacyjne jedynie w zakresie decyzji pierwotnej, tj. uwzględnienia kasacji, a
następnie będzie miał otwartą drogę do własnej oceny uprzednio
przeprowadzonych dowodów i mógł decydować, czy np. zeznania danego świadka
były wiarygodne. Sąd Najwyższy nie jest powołany do bezpośredniego stosowania
reguł rozumowania określonych w przepisie art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k., ale
jedynie do kontroli tego, czy reguły te zostały prawidłowo zastosowane w
poddanym kontroli kasacyjnej orzeczeniu sądu (por. np. M. Zbrojewska, Rola i
stanowisko prawne Sądu Najwyższego w procesie karnym, Warszawa 2013, s.
301).
Odnośnie kasacji adwokata M. S. – obrońcy skazanego J. C..
Ne można podzielić zarzutów tej kasacji. Podniesiony pkt I kasacji zarzut
rażącego naruszenia prawa materialnego, to w istocie niedopuszczalny w
postępowaniu kasacyjnym zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za
podstawę wyroku. Czyn w kształcie ujętym w pkt XXXI aktu oskarżenia wyczerpuje
bowiem znamiona przestępstwa z art. 258 § 1 k.k, zaś kwestia oceny relacji między
III KK 15/25
4
J. C. a F. S., to przecież problem ustaleń faktycznych. Powszechnie przyjmuje się,
że skoro błędne ustalenia faktyczne nie stanowią podstawy kasacji, to nietrafne
nazwanie przez skarżącego wadliwości polegającej na przyjęciu za podstawę
błędnych ustaleń faktycznych –,,naruszeniem przepisów prawa materialnego” lub
naruszeniem przepisów prawa procesowego”, nie może zobowiązywać, ani też
uprawniać Sądu Najwyższego – orzekającego w postępowaniu kasacyjnym, do
badania pod pozorem tak zredagowanego zarzutu, zasadności ustaleń faktycznych
przyjętych za podstawę zaskarżonego kasacją wyroku. Nie doszło też do rażącej
obrazy przepisów wskazanych w zarzucie II pkt 1 i pkt 3, poprzez przyjęcie danych
z aplikacji A. i nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu informatyki i
slangu,,narkotykowego’’. W tym zakresie Sąd Najwyższy w pełni aprobuje
stanowisko Sądu Apelacyjnego w Krakowie zaprezentowane w pisemnym
uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23 (k. 108 –
109), zwłaszcza co do oceny powodów zmiany wyjaśnień J. C., jak i używania
telefonu któremu przypisano nick „[...]”. Nie dopatrzył się również Sąd Najwyższy
naruszenia i to rażącego, jak wymaga tego unormowanie art. 523 § 1 k.p.k.,
przepisu art. 587 k.p.k. w zw. z art. 49 Konstytucji RP oraz art. 8 Europejskiej
Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zarzut II pkt 2). W
pełni Sąd Najwyższy podziela w tym zakresie pogłębiony wywód Sądu
Apelacyjnego w Krakowie i nie widząc potrzeby jego powtarzania odsyła do s. 78 -
90 pisemnego uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa
176/23. Jak wynika z akt sprawy, ani Sąd Okręgowy w Tarnowie, ani Sąd
Apelacyjny w Krakowie, nie powzięły nieusuwalnych wątpliwości w zakresie ustaleń
w zakresie czynów zarzucanych J. C. (czyny z pkt XXXI, pkt XXXII, pkt XXXIII), nie
można zatem zasadnie wywodzić o naruszeniu art. 4 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k. (zarzut
II pkt 4). Ujęty w przepisie art. 5 § 2 k.p.k. zakaz in dubio pro reo, będący
konsekwencją konstytucyjnej zasady domniemania niewinności (por. art. 42 ust. 3
Konstytucji RP), może zostać naruszony przez sąd jedynie wówczas gdy
orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń
faktycznych i wobec braku możliwości ich rozstrzygnięcia rozstrzygnął je na
niekorzyść oskarżonego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia
1997 r., sygn. akt V KKN 292/96, OSN Prok. i Pr. 1997, nr 9, poz. 7, postanowienie
III KK 15/25
5
Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2002 r., sygn. akt V KKN 90/01, LEX nr 53913).
Odnośnie kasacji adwokata D. G. – obrońcy skazanego P. K..
Zarzuty tej kasacji nie są zasadne. W zarzucie kasacyjnym z pkt 1 wskazano
rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 433 § 2 k.p.k. art.
457 § 3 k.p.k. oraz art. 4 k.p.k. art. 7 k.p.k. art. 9 § 1 k.p.k. Wbrew poglądowi Autora
kasacji nie można zgodzić się, iż w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny w Krakowie
rażąco naruszył przepis art. 433 § 2 k.p.k. Wystarczy przeczytać zarzuty zawarte w
apelacji obrońcy P. K. z dnia 20 marca 2023 r. (strony 2 i 3 tego pisma), a następne,
nawet pobieżnie, zapoznać się z treścią obszernego, liczącego 130 stron,
pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia
2024 r., sygn. akt II AKa 176/23, by dostrzec, iż tenże Sąd odniósł się w
wystarczającym zakresie do kwestii podniesionych w apelacji. Zauważyć należy, iż
„zwykła” obraza przepisu art. 433 § 2 k.p.k. ma miejsce, gdy sąd odwoławczy
pomija zupełnie w swych rozważaniach zarzuty zawarte w środku odwoławczym.
Natomiast, co jest konieczne w postępowaniu kasacyjnym, o istotnym wpływie
"rażącego naruszenia prawa”, tj. przepisów określających zasady kontroli
odwoławczej, na treść zaskarżonego orzeczenia, w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k.,
statuującego podstawy kasacyjne, można mówić tylko wtedy, gdy jest możliwe
wykazanie, że kwestionowane rozstrzygnięcie sądu odwoławczego byłoby w
zasadniczy sposób odmienne od tego, które w sprawie zostało wydane. W
konsekwencji zarzuty kasacyjne muszą w sposób "punktowy” wykazywać oczywistą
wadliwość w rozumowaniu sądu odwoławczego w sferze oceny trafności bądź
nietrafności zarzutów apelacyjnych i nie mogą być prostym ich powtórzeniem.
Przypomnieć również należy, iż z art. 537a k.p.k. jasno wynika, że nie można
uchylić wyroku sądu odwoławczego z tego powodu, iż jego pisemne uzasadnienie
nie spełnia wymogów określonych w art. 457 § 3 k.p.k. Konsekwencją tego
przepisu, jest bezprzedmiotowość stawiania w kasacji zarzutu rażącego naruszenia
art.457 § 3 k.p.k. Także oczywiście bezzasadny jest zarzut z pkt 2 kasacji, to jest
zarzut rażącej niewspółmierności kary wymierzonej P. K., gdyż przecież w przepisie
art. 523 § 1 zdanie drugie k.p.k., wprowadzono dla strony, w przypadku złożenia
przez nią kasacji, zasadę wykluczającą oparcie kasacji na zarzucie rażącej
niewspółmierności kary.
III KK 15/25
6
Odnośnie kasacji adwokata A. M. – obrońcy skazanego M. K..
Zarzuty tej kasacji są bezzasadne. Zarzuty kasacji ujęte w pkt 1 – 7 pod
pozorem naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie przepisu art. 433 § 2 k.p.k.,
czyli nienależytego rozpoznania zarzutów apelacyjnych, w rzeczywistości zmierzają
do przeprowadzenia kontroli ustaleń faktycznych przyjętych dla podstawy skazania
M. K.. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, iż przepis art. 433 § 2
k.p.k. może zostać naruszony jedynie wówczas, gdy sąd odwoławczy w ogóle nie
ustosunkuje się do określonego zarzutu wskazanego w środku odwoławczym (por.
np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II KK 127/12). W
doktrynie podnosi się, że nie ma naruszenia wymogu z art. 433 § 2 k.p.k., jeżeli
odniesienie takie, choć zbiorcze istnieje, tyle, że nie spełnia wymogów o których
mowa w art. 457 § 3 k.p.k. (por. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego.
Komentarz. Tom I. Artykuły 1 – 467, Warszawa 2014, s. 1431 – 1432). Oczywiście
stopień szczegółowości uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, zależy od
zawartości oraz jakości uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, a także
poziomu argumentacji z apelacji (por. W. Kozielewicz, Uzasadnienia rozstrzygnięć
Sądu Najwyższego w sprawach karnych, w: I. Rzucidło – Grochowska, M.
Grochowski (red.), Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, Warszawa 2015, s. 290
– 303). Również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – dalej
powoływany jako ETPCz, wskazuje się, że z uzasadnienia musi jasno wynikać, iż
kwestie, mające decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zostały
rozważone (por. np. wyrok ETPCz z dnia 15 lutego 2007 r. w sprawie Boldea
przeciwko Rumunii, skarga nr 19997/02, § 30), zaś sąd odwoławczy nie jest
zobowiązany do szczegółowego odnoszenia się do każdej kwestii (por. np. wyrok
ETPCz z dnia 19 kwietnia 1994 r. w sprawie Van de Hurk przeciwko Holandii,
skarga nr 16034/90, § 61). Analiza pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu
Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23,
wbrew odmiennemu poglądowi Autora kasacji, nie pozwala na podzielenie Jego
koncepcji nierzetelnego przeprowadzenia przez ten Sąd kontroli odwoławczej
skazującego wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie. Nie mamy do czynienia w
realiach niniejszej sprawy z rażącą, jak wymaga tego przepis art. 523 § 1 k.p.k.,
obrazą przepisu art.433 § 2 k.p.k. Sąd Apelacyjny we Krakowie kontrolując z
III KK 15/25
7
perspektywy zarzutów apelacyjnych, zaskarżony skazujący wyrok Sądu
Okręgowego w Tarnowie z dnia 3 października 2022 r., sygn. akt II K 27/22,
dokonał w sposób poprawny kontroli tego wyroku, wskazał dlaczego podziela
ustalenie sądu pierwszej instancji, a także rozstrzygnięcie co do wymiaru kary (por.
np. s. 121- 122 pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z
dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23). Kontrola kasacyjna wyroku Sądu
Apelacyjnego w Krakowie dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23, nie
pozwala na podzielenie tez zawartych w zarzutach z pkt 9 i pkt 10 kasacji, iż doszło
do rażącego naruszenia przez ten Sąd przepisów: art. 170 § 1 pkt 2 i 4 k.p.k. w zw.
z art. 458 k.p.k. oraz art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., gdyż w dniu 6
grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił wniosek dowodowy zawarty w
apelacji obrońcy M. K., jak i wniosek dowodowy zawarty w piśmie tego obrońcy z
dnia 20 listopada 2023 r. Decyzje procesowe podjęte w tym względzie przez Sąd
Apelacyjny w Krakowie, znajdują oparcie w przepisach procesowych, nie można
dopatrzeć się w realiach sprawy, iż rażąco naruszono przepisy wskazane w tych
zarzutach.
Odnośnie kasacji adwokata D. M. – obrońcy skazanego A. K..
Bezzasadne są zarzuty podniesione w tej kasacji. Autor kasacji zapomina, że
kasacja strony jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym przeciwko
orzeczeniu sądu odwoławczego, a nie orzeczeniu pierwszoinstancyjnemu, co
wyraźnie wynika z treści art. 519 k.p.k. Oznacza to, że nie można w niej podnosić
zarzutów typowych dla postępowania apelacyjnego, kwestionujących orzeczenie
pierwszoinstancyjne, a tak trzeba ocenić podniesione w tej kasacji zarzuty cyt.
”obrazy prawa procesowego, a to a) art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., i art. 410 k.p.k.
poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegającej na
bezkrytycznym daniu wiary zeznaniom świadka A. K., podczas gdy jego zeznania
zdaniem obrony:
1. nie są potwierdzone innymi dowodami;
2. nie są spontaniczne;
3. nie są konsekwentne i stanowcze;
4. są wyrazem osobistego zainteresowania świadka w celu osiągnięcia łagodnej
kary,
III KK 15/25
8
5. zeznania te mają umniejszyć stopień własnego zaangażowania świadka w
handel
narkotykami czym świadek chciał uwiarygodnić słuszność zastosowania
wobec siebie dobrodziejstwa instytucji opisanej w art. 60 § 3 k.k.
b.) art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 92 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. poprzez:
6. rażącą lakoniczność uzasadnienia wyrażającą się w braku jakiejkolwiek innej
argumentacji;
7. oprócz uznania bez jakichkolwiek wątpliwości, że zeznania świadka A. K.
polegają na prawdzie i są niepodważalne;
8. uznanie przez Sąd II Instancji, że zeznania A. K. zasługiwały na obdarzenie
ich walorem wiarygodności i przyjęcie ich za podstawę czynionych ustaleń
faktycznych, bo znajdowały potwierdzenie w innych zgromadzonych
dowodach, podczas gdy materiał zgromadzony w aktach sprawy nie
potwierdza zeznań A. K. w jakimkolwiek zakresie.”
Autor kasacji nie stawia zarzutu naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie
przepisu art. 433 § 2 k.p.k., który określa obowiązek sądu odwoławczego
dokonującego kontroli instancyjnej orzeczenia sądu pierwszej instancji.
Odnośnie kasacji adwokat K. S. substytuta adwokata G. D. obrońcy
skazanego F. S..
Zarzuty kasacji nie zasługują na uwzględnienie. W apelacji z dnia 22 marca 2023 r.
złożonej od skazującego wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 3
października 2022 r., sygn. akt II K 27/22, obrońca F. S. zarzucił w pkt I obrazę
licznych przepisów postępowania, pkt II obrazę prawa materialnego, a w pkt III
rażącą niewspółmierność orzeczonych kar. Procedura karna określone w zarzutach
apelacji uchybienia lokuje w kategorii tzw. względnych powodów odwoławczych.
Wskazany zaś przez obrońcę w kasacji, pkt 1, pkt 2 - zarzut z pkt I, jako rażąco
naruszony przepis art. 433 § 2 k.p.k., nakłada na sąd odwoławczy obowiązek
rozważenia wszystkich zarzutów i wniosków zawartych w środku odwoławczym i z
tego obowiązku Sąd Apelacyjny w Krakowie się wywiązał. Niekwestionowane jest,
że F. S. został w dniu 21 maja 2021 r. zatrzymany przez funkcjonariuszy CBŚP, a w
prowadzonym przez niego pojeździe ujawniono 21 worków z marihuaną. Nadto
III KK 15/25
9
zabezpieczono telefon w którym była zainstalowana aplikacja A.. Między innymi
zapisy z rozmów telefonicznych utrwalonych tą aplikacją, a także wyjaśnienia T. K.,
K. T. i J. C., były podstawą ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy
w Tarnowie, które podzielił, z perspektywy zarzutów apelacyjnych, dokonujący
instancyjnej kontroli Sąd Apelacyjny w Krakowie. W pisemnym uzasadnieniu
wyroku z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23, w wystarczającym
stopniu odniósł się do zarzutów apelacji obrońcy F. S.. Podnosząc w kasacji
zarzuty obrazy art. 237 k.p.k. w zw. z art. 19 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 7
k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., w konsekwencji naruszenie art. 31 ust. 3, art. 49,
art. 51 ust. 2 Konstytucji RP oraz art.8 Europejskiej Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności, a także obrazy art. 587 k.p.k. w zw. z art. 393
§ 1 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 9 umowy między Rządem
Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o
wzmocnieniu współpracy w dziedzinie zapobiegania i zwalczania poważnej
przestępczości, podpisanej w Waszyngtonie z dnia 12 czerwca 2019 r. i naruszenia
art. 31 ust. 3, art. 47, art. 49, art. 51 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 8
Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Autor
kasacji nie wiąże tego z zarzutem naruszenia przepisu art. 433 § 2 k.p.k., a
przecież Sąd Apelacyjny w Krakowie nie stosował przepisów wskazanych w tych
zarzutach, a zatem nie mógł ich w jakikolwiek sposób naruszyć. Poza sporem jest,
że tajemnica komunikowania się, należy do najważniejszych wartości
demokratycznego państwa prawa, gwarantowanych zarówno przez Konstytucję RP
jak i art. 8 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności, a także art. 12 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Jednakże
ochrona prywatności i autonomia informacyjna nie mają charakteru absolutnego i
mogą podlegać ograniczeniom (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia
20 kwietnia 2004 r., sygn. K 45/02, LEX nr 107448, z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn.
K 32/04, LEX nr 181611). W zdaniu odrębnym do wyroku ETPCz z dnia 12 lipca
1988 r. Schenk przeciwko Szwajcarii, skarga nr 1086/84, czterech sędziów
III KK 15/25
10
Trybunału, słusznie podkreśliło, że żaden sąd nie może bez uszczerbku dla
właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości opierać się na dowodach,
które zostały uzyskane nie tylko w sposób nierzetelny, lecz ponad wszystko
bezprawnie. Jednakże np. w wyroku z dnia 23 września 2014 r., Cevat Soysal
przeciwko Turcji, skarga nr 17362/03, ETPCz uznał, że dowody uzyskane w drodze
podsłuchu przeprowadzonego bez podstawy prawnej, mogą być uznane za
dopuszczalne, bowiem ocena rzetelności postępowania dotyczy jego całości, a w
wyroku z dnia 3 marca 2016 r. Prade przeciwko Niemcom, skarga nr 7215/10,
ETPCz, nie stwierdził naruszenia rzetelności postępowania w sytuacji
wykorzystania dowodów uzyskanych w drodze przeprowadzenia przeszukania bez
wystarczającej podstawy faktycznej, które później zostało uznane za nielegalne.
ETPCz nie sformułował też żadnej ogólnej zasady odnośnie wykorzystywania w
procesie tzw. owoców zatrutego drzewa, czyli dowodów zgromadzonych zgodnie z
przepisami procedury karnej, lecz na podstawie informacji pochodzących z
wcześniej nielegalnej czynności dowodowej.
Odnośnie kasacji adwokata M. B. obrońcy skazanego A. S..
Tak, jak to podniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w Tarnowie w
pisemnej odpowiedzi na kasację, zarzuty w niej podniesione nie zasługują na
uwzględnienie. Zarzuty z pkt 3 i pkt 4 i pkt 5, sprowadzają się do w istocie do
wykazanie, iż nie uwzględnienie wniosków dowodowych o: dopuszczenie dowodu z
opinii biegłego z zakresu informatyki czy istnieje możliwość ingerencji w treść
danych zgromadzonych przy użyciu programu A., dopuszczenie dowodu z opinii
biegłego z zakresu prawa amerykańskiego ustalenie okoliczności czy na używanie
programu A. potrzebna jest zgoda właściwego sądu amerykańskiego, dopuszczenie
dowodu o zwrócenie się do Departamentu Sprawiedliwości USA celem udzielenia
informacji, w jakim kraju znajdują się serwery służące do zapisu danych
pozyskanych bezpośrednio z aplikacji A.. Wbrew stanowisku Autora kasacji, w
realiach sprawy, nie można przyjąć, iżby decyzja Sądu Apelacyjnego w Krakowie o
oddaleniu tych wniosków, rażąco naruszyła unormowanie art. 170 k.p.k.
III KK 15/25
11
Postanowienie o oddaleniu tych wniosków zostało uzasadnione, a powody
oddalenia tych wniosków mieszczą się w granicach wskazanego przepisu. Nie
można się dopatrzeć rażącego naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie art. 5
§ 2 k.p.k. Reguła z art. 5 § 2 k.p.k. ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy zostały
wyczerpane wszystkie możliwości poznawcze, a mimo to nie dało się usunąć
zaistniałych wątpliwości, a wynikający z niej nakaz dotyczy wyłącznie organu
procesowego. Wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał, że dla oceny, czy nie
został naruszony zakaz tłumaczenia nieusuwalnych wątpliwości na niekorzyść
oskarżonego, nie jest istotne zgłoszenie wątpliwości przez stronę postępowania,
ale wyłącznie to, czy orzekający w sprawie sąd, w realiach konkretnej sprawy,
rzeczywiście je powziął i mimo to rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego (por.
np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 czerwca 2005 r., sygn. akt II KK
476/04, Legalis, z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II KK 308/10, Legalis). Sąd
odwoławczy może zatem naruszyć regułę z art. 5 § 2 k.p.k. w dwóch przypadkach:
1) gdy dokonywał własnych faktycznych i zaistniałą, w świetle jego ustaleń,
nieusuwalną wątpliwość, rozstrzygnął na niekorzyść oskarżonego, lub 2) gdy
zaakceptował błędne postąpienie sądu pierwszej instancji, który mimo iż stwierdził,
że powziął nieusuwalne wątpliwości to rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego.
W niniejszej sprawie wątpliwości takie zgłosił jedynie Autor kasacji, nie powzięły ich
natomiast sądy orzekające w niniejszej sprawie. Nie można również podzielić
zarzutów z pkt 1, pkt 2, pkt 6 i pkt 7 kasacji. Z obszernego pisemnego uzasadnienia
wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa
176/23, jednoznacznie wynika, iż ten Sąd, postąpił w zgodzie z unormowaniem art.
433 § 2 k.p.k., czyli rozważył wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku
odwoławczym (por. zwłaszcza s. 106 – 108 oraz s. 78 – 87). Rozważanie to
"zastanawianie się nad jakimś zagadnieniem”, zaś rozważyć to "rozpatrzyć jakąś
sprawę, jakieś zagadnienie, zastanowić się nad czymś, przemyśleć coś” (M.
Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, Tom III, Warszawa 1981, s. 127).
Odnośnie kasacji adwokata A. M. - obrońcy skazanego Ł. T..
III KK 15/25
12
Zarzuty tej kasacji nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie dotyczy to
zarzutów z pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 4 kasacji w których podniesiono wadliwe
rozważenie przez Sąd Apelacyjny kwestii związanych z dopuszczalności i oceną
dowodu z informacji uzyskanych z aplikacji A.. Sąd Najwyższy nie podziela w tej
części argumentacji Autora kasacji. Zdaniem Sądu Najwyższego w pisemnym
uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23, Sąd
Apelacyjny w Krakowie przeprowadził szczegółową analizę tej kwestii, którą to
analizę Sąd Najwyższy podziela i nie widząc potrzeby powtarzania trafnej
argumentacji Sądu Apelacyjnego w Krakowie odsyła do lektury s. 76 – 91 tego
uzasadnienia. Brak jest też podstaw do podzielania zarzutu z pkt 5 kasacji, gdyż
pogląd Sądu Apelacyjnego w Krakowie odnośnie oceny postąpienia Sądu
Okręgowego w Tarnowie z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych
psychiatrów celem zbadania T. K., zasługuje na akceptację z powodów wskazanych
na s. 98 pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Sąd
Apelacyjny w Krakowie, odniósł się do zarzutu apelacji obrońcy Ł. T. odnośnie
przeprowadzenia dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów z wyjaśnień T. K. i K.
A.. (zarzut z pkt 6 kasacji). Nie można zasadnie wywodzić, iż kontrola apelacyjna w
tej części była nierzetelna, gdyż przeprowadzono ją z naruszeniem art. 433 § 2
k.p.k. Kontrola kasacyjna wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie dnia 22 kwietnia
2024 r., sygn. akt II AKa 176/23, nie pozwala na podzielenie tez zawartych w
zarzutach z pkt 10, pkt 11, pkt 12 i pkt 13 kasacji, iż doszło do rażącego naruszenia
przez ten Sąd przepisów: art. 170 § 1 pkt 1 w zw. z art. 458 k.p.k. oraz art. 170 § 1
pkt 2 i 4 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., gdyż w dniu 6 grudnia 2023 r. Sąd Apelacyjny
w Krakowie oddalił wniosek dowodowy zawarty w apelacji obrońcy Ł. T., jak i
wniosek dowodowy zawarty w piśmie tego obrońcy z dnia 20 listopada 2023 r.
Decyzje procesowe podjęte w tym względzie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie,
znajdują oparcie w przepisach procesowych, nie można dopatrzeć się w realiach
sprawy, iż rażąco naruszono przepisy wskazane w tych zarzutach (por. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt V KKN
376/98, LEX nr 50964). Oczywiście inicjatywa dowodowa strony zobowiązuje
zawsze sąd do dokonania oceny wnioskowanego dowodu dla rozstrzygnięcia
sprawy i w zależności od tej oceny do wydania postanowienia o dopuszczeniu
III KK 15/25
13
dowodu lub oddaleniu wniosku dowodowego. Innymi słowy w polskiej procedurze
nie jest tak, że każdy wniosek dowodowy strony musi być uwzględniony. W
przepisach procedury karnej są wskazane podstawy oddalenia wniosku
dowodowego. O naruszeniu reguły fair trial, w obszarze prawa dowodowego,
możemy mówić tylko wtedy, gdy oddalenie wniosków dowodowych nastąpiło bez
powodu. Sąd Najwyższy nie widzi też podstaw do podzielenia zarzutów kasacji z
pkt 7, pkt 8 i pkt 9. Jak to już wyżej wspomniano z pisemnego uzasadnienia wyroku
musi jasno wynikać, iż kwestie, mające decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia
sprawy, zostały rozważone, natomiast sąd odwoławczy nie jest zobowiązany do
szczegółowego, niejako „aptekarskiego” odnoszenia się do każdej kwestii.
Ustawodawca w art. 424 k.p.k., posłużył się określeniem, iż uzasadnienie powinno
być „zwięzłe”. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, niejednokrotnie
treść pisemnego uzasadnienia pozwala na stwierdzenie, czy sąd odwoławczy w
stopniu należytym zrealizował wynikający z art. 433 § 2 k.p.k. wymóg rzetelnej
kontroli odwoławczej. Z tej perspektywy patrząc na pisemne uzasadnienie wyroku
Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23,
nie można zasadnie twierdzić, iż ten Sąd w sposób nierzetelny rozpoznał kwestie
ujęte w zarzutach (por. s. 119 – 121 i s. 125 – 128 tego uzasadnienia).
Odnośnie kasacji adwokata M. O. – drugiego obrońcy skazanego Ł. T..
Zarzuty tej kasacji nie zasługują na uwzględnienie. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym
Autor kasacji musi wykazać, że to w toku postępowania apelacyjnego doszło do
uchybień i to o charakterze rażącym oraz przedstawić argumenty świadczące o
tym, iż naruszenie prawa zarzucone sądowi odwoławczemu w sposób istotny
wpłynęło na treść orzeczenia tego sądu. Wynika z tego zatem, że nie jest
wystarczające „przepisanie” do kasacji zarzutów podnoszonych uprzednio w
apelacji - z całkowitym pominięciem wywodów i argumentów przedstawionych
przez sąd odwoławczy (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca
2020 r„ III KK 24/20, LEX nr 3122744). Zarzuty ujęte pod. lit. a, lit. b i lit c dotyczą
oceny legalności wprowadzenia do procesu pozyskanych w drodze pomocy
prawnej dowodów, zebranych podczas czynności operacyjnych dokonywanych
przez służby policyjne obcego państwa (USA). Poza sporem jest, bo wynika to z
III KK 15/25
14
pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia
2024 r., sygn. akt II AKa 176/23, że ten Sąd rozpoznał i omówił wszystkie zarzuty
zawarte w apelacji dotyczące tej kwestii. Z treści sporządzonego uzasadnienia
wyroku sądu ad quem, w sposób zrozumiały i jednoznaczny wynika, że dowody
uzyskane w drodze pomocy prawnej realizowanej na podstawie art. 587 k.p.k. były
dopuszczalne w tym procesie i mogły być wykorzystane jako podstawa do ustaleń.
Sąd Najwyższy w pełni akceptuje, prezentowaną w pisemnym uzasadnieniu wyroku
Sądu ocenę tej kwestii (por. s. 78 – s. 93), i nie widzi aby oceniając zarzuty
apelacyjne w tym obszarze Sąd Apelacyjny w Krakowie naruszył i to rażąco
unormowanie 433 § 2 k.p.k. oraz pozostałe przepisy wskazane w tych trzech
zarzutach kasacyjnych. Nie można też podzielić zarzutu ujętego pod lit.e kasacji,
gdyż decyzja Sadu Apelacyjnego w Krakowie o oddaleniu wniosku do zawartego w
apelacji o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki,
między innymi na okoliczność ustalenia czy zapisy rozmów uzyskanych z aplikacji
A. są autentyczne mieści się w granicach zakreślonych przepisem art. 170 § 1 pkt 2
i 4 k.p.k. Nie można w każdym razie zasadnie twierdzić, iż ta decyzja procesowa
rażąco, narusza wskazane przepisy. Bezzasadny jest również zarzut kasacyjny
ujęty pod lit. d, gdyż kwestia odniesienia się przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, jako
sąd odwoławczy, w pisemnym uzasadnieniu do sformułowań użytych przez Sąd
Okręgowy w Tarnowie podczas czynności ustnego podania najważniejszych
powodów wyroku, nie ma żadnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją wyroku
Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II AKa 176/23.
Odnośnie kasacji adwokat P. D. – obrońcy skazanego P. Z..
Podniesione w tej kasacji zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie trzeba podkreślić, iż stawiając zarzuty na naruszenia przepisów
art. 7 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. oraz 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 173 § 1 k.p.k., Autor
kasacji w istocie kieruje je pod adresem Sądu Okręgowego w Tarnowie, gdyż nie
stawia przecież Sądowi Apelacyjnemu Krakowie zarzutu przeprowadzenia w
sposób wadliwy kontroli odwoławczej wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia
3 października 2022 r., sygn. akt II K 27/22, czyli rażącej obrazy przez sąd
odwoławczy przepisu art. 433 § 2 k.p.k., który to przepis zobowiązuje sąd
III KK 15/25
15
odwoławczy do rozważenia wszystkich zarzutów i wniosków wskazanych w
apelacji. Miernikiem sposobu wykonania obowiązków rzetelnej kontroli odwoławczej
jest między innymi pisemne uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego (por. np.
wyrok Sadu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II KK 253/12, LEX nr
122668). W tej sytuacji zarzuty te są bezzasadne, albowiem w konfiguracji
procesowej niniejszej sprawy, przepisy te nie były wprost stosowane przez Sąd
Apelacyjny w Krakowie. Nie można podzielić trzech zarzutów z kasacji co do
naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie art. 42 ust 2 Konstytucji RP i art. 6
k.p.k. Wskazany przepis Konstytucji RP gwarantuje prawo do obrony w sensie
materialnym i formalnym. W sensie materialnym prawo do obrony oznacza
możliwość korzystania ze wszelkich środków, dopuszczalnych prawnie w
postępowaniu karnym, a nakierowanych na obronę. Z kolei obrona w sensie
formalnym obejmuje prawo do wyboru obrońcy lub na zasadach określonych w
ustawie korzystania z obrońcy z urzędu. W orzecznictwie ETPCz przyjmuje się, że
prowadzenie obrony przez obrońcę jest przede wszystkim sprawą pomiędzy
oskarżonym a jego obrońcą, niezależnie od tego, czy obrońca został wyznaczony z
urzędu, czy ustanowiony przez oskarżonego (por. np. wyrok Wielkiej Izby ETPCz z
dnia 27 listopada 2008 r., Nr 36391/02, Salduz przeciwko Turcji, decyzja ETPCz z
dnia 30 listopada 2000 r., Nr 38663/97, Panek przeciwko Polsce, LEX nr 44914).
Najczęściej naruszenia prawa do obrony w sensie formalnym są traktowane w
orzecznictwie sądowym jako względne przyczyny odwoławcze mogące mieć wpływ
na treść orzeczenia. Natomiast naruszenie prawa do obrony w sensie formalnym
stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, w razie braku obrony w wypadkach
określonych w art. 79 § 1 i 2 k.p.k. oraz w art. 80 k.p.k., bądź gdy obrońca nie brał
udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy. Opisane przez
obrońcę w uzasadnieniu tych zarzutów kasacyjnych zdarzenia - dotyczące
rezygnacji przez P. Z. z dotychczasowego obrońcy z wyboru, ustanowienia dla
niego obrońcy z urzędu w osobie adwokata M. G. i jego udziału w postępowaniu
apelacyjnym, a następnie udziału w tym postępowaniu adwokat P. D. - kolejnego
III KK 15/25
16
obrońcy P. Z. z wyboru, oraz jej substytuta, nie pozwalają na przyjęcie, iż fatycznie
doszło w tej sytuacji do rażącego naruszenia prawa do obrony w sensie formalnym,
bo na pewno nie doszło do naruszenia prawa do obrony w sensie materialnym,
gdyż P. Z., mógł na każdym etapie postępowania apelacyjnego, także po
wypowiedzeniu upoważnienia obrońcy, składać wnioski i oświadczenia ustnie bądź
na piśmie i wypowiadać się co do każdego dowodu przeprowadzonego przez sąd,
w tym także odnośnie depozycji świadka J. R. Nie mógł Sąd Apelacyjny w Krakowie
naruszyć przepisu art. 424 § 1 pkt 1 – 2 k.p.k. Przepis ten bowiem określa warunki
jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji,
tymczasem strona może złożyć kasację od prawomocnego orzeczenia sądu
odwoławczego, a reguły uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego określa art. 457
§ 3 k.p.k., ale pamiętać trzeba o treści przepisu art. 537a k.p.k., z którego wynika,
że nie można uchylić wyroku sądu odwoławczego z tego powodu, iż jego pisemne
uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 457 § 3 k.p.k. Na marginesie
tylko należy zauważyć, iż uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, w
części zmieniającej dotyczącej P. Z., to jest w zakresie obniżenia kwoty przepadku
równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, spełnia wymogi art.
424 § 1 pkt 1 – 2 k.p.k. (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 czerwca 2003
r., sygn. akt V KK 313/02, Legalis, z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II KK
107/09, R – OSNKW 2009, poz. 2249). Również w realiach sprawy pozbawione są
podstaw zarzuty kasacyjne dotyczące oddalenia wniosków: o dopuszczenie
dowodu z zapisów elektronicznego systemu poboru opłat via TOLL, jak i zapisów
tachografów, dotyczące pojazdu mechanicznego, którym kierował M. B., o
uzyskanie określonych danych z Komendy Miejskiej Policji w G. i T., dopuszczenie i
przeprowadzenie dowodu z opinii psychiatry i psychologa odnośnie T. K., mimo, że
cyt. „leczył się on psychiatrycznie i zażywali marihuanę”. Nie można też stwierdzić,
wbrew poglądowi Autora kasacji, że Sąd Apelacyjny rażąco naruszył art. 202 § 1
k.p.k. poprzez niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii sądowo psychiatrycznej
oskarżonego T. K. celem oceny jego poczytalności w chwili popełnienia
III KK 15/25
17
zarzucanego mu czynu i oceny jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz
możliwości prawidłowego postrzegania rzeczywistości. Odnośnie sugerowanych
przez Autora kasacji czynności dowodowych z udziałem P. K., to trzeba
przypomnieć, że nie był on stroną postępowania przed Sądem Apelacyjnym w
Krakowie i brak było postaw prawnych do przeprowadzenia, z urzędu, dowodu z
opinii biegłych psychiatrów i psychologa odnośnie stanu jego poczytalności.
Prawidłowo też postąpił Sąd oddalając wnioski dowodowe wskazane przez Autora
kasacji, albowiem w realiach sprawy, zachodziły podane przez Sąd w
uzasadnieniach postanowień okoliczności, które uprawniały Sąd Apelacyjny w
Krakowie do podjęcia takich decyzji. Zawsze bowiem sąd dokonuje wstępnej oceny
proponowanego dowodu, z tym, że nie jest to ocena dowodu zmierzająca do
ustalenia faktów sprawy, tylko poprzedzająca jego przeprowadzenie, czyli tzw.
aprioryczna ocena koncentrująca się na kwestii dopuszczalności dowodu oraz jego
przydatności dla ustalenia okoliczności stanowiącej tezę dowodową (por. np. M.
Cieślak, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, Warszawa, s.
364 – 365).
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy, z mocy art. 535 § 2
k.p.k., rozstrzygnął jak w postanowieniu.
[J.J.]
[r.g.]
