III KK 149/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 lipca 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
Protokolant Dominika Izdebska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Dariusza Kuberskiego
w sprawie R. K. i J. S. ukaranych z art. 281 § 1 pkt 2 kp, art. 283 § 1 kp, art. 283 §
1 kp i art. 282 § 1 pkt 1 kp
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 9 lipca 2025 r.,
kasacji wniesionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich
od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt II Ka 339/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie
z dnia 6 maja 2024 r., sygn. akt II W 1702/23,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w Tarnowie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Michał Laskowski Małgorzata Wąsek-Wiaderek Andrzej Stępka
[J.I.]
III KK 149/25
2
UZASADNIENIE
R. K. i J. S. obwinieni zostali o popełnienie szeregu wykroczeń z art. 281 § 1
pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 ze
zm. oraz z 2023 r. poz. 641) w związku z art. 29 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r.
- Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm. oraz z 2023 r, poz. 641) oraz z art.
z art. 282 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022
r. poz. 1510 ze zm. oraz z 2023 r. poz. 641) w związku z art. 85 § 1 i 2 oraz art. 94
pkt. 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1510
ze zm. oraz z 2023 r. poz. 641), art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o
sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych
pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2139),
a także z art.283 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022
r. poz. 1510 ze zm. oraz z 2023 r. poz. 641) w związku z art. 2373 § 1 i § 2 ustawy z
dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm. oraz z
2023 r., poz. 641), § 8 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27
lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.
U. z 2004 r., Nr 180, poz. 1860 ze zmianami oraz z 2019 r. poz. 1099).
Sąd Rejonowy w Tarnowie, wyrokiem z dnia 6 maja 2024 r., sygn. II W
1702/23, uznał R. K. i J. S. za winnych popełnienia czynów zarzucanych im we
wnioskach o ukaranie, stanowiących wykroczenia z art. 281 § 1 pkt 2 k.p., art. 283
§ 1 k.p. i art. 282 § 1 pkt 1 k.p. i za to na podstawie art. 283 § 1 k.p. w zw. z art. 9 §
2 k.w. wymierzył im kary łączne grzywny po 2000 zł.
Apelację od tego wyroku wniosła obrońca obwinionych, która zaskarżyła
wyrok w całości i zarzuciła mu obrazy przepisów postępowania i błędy w ustaleniach
faktycznych. Wskazała między innymi (łącznie apelacja zawiera 6 zarzutów), że
zgodnie ze stanowiskiem Okręgowej Rady Lekarskiej z dnia 5 października 2022 r.
zawód asystentki i higienistki stomatologicznej nie jest zawodem medycznym.
Obrońca obwinionych wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie
obwinionych od czynów zarzucanych im we wnioskach o ukaranie.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy obwinionych, Sąd Okręgowy w Tarnowie,
III KK 149/25
3
wyrokiem z 3 października 2024 r., sygn. II Ka 339/24, utrzymał zaskarżony wyrok w
mocy.
Kasację od tego wyroku wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył
wyrok w całości na korzyść ukaranych R. K. i J. S. i zarzucił rażące naruszenie
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 §
2 k.p.k. w zw. art. 109 § 2 k.p.w., polegające na błędnym rozpoznaniu zarzutu apelacji
obrońcy ukaranych co do czynów określonych w punktach 5-11 wniosku o ukaranie,
a spełniających znamiona wykroczenia z art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, polegające
na dowolnym przyjęciu, że pracownice M. G. i A. M. miały bezpodstawnie obniżone
wynagrodzenie, bowiem nie zostały zakwalifikowane do pracowników wykonujących
zawód medyczny, a stan prawny obowiązujący w dacie czynu nie określał do jakiej
grupy zawodowej należy zakwalifikować zawód asystentki stomatologicznej.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym
Sądowi Okręgowemu w Tarnowie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna.
Stwierdzić należy, że w dacie czynów przypisanych obwinionym przepisy
prawa nie określały do jakiej grupy zawodowej należy zakwalifikować zawody
asystentki stomatologicznej i higienistki stomatologicznej. W kwestii tej wyrażano
rozbieżne interpretacje przepisów. Naczelna Izba Lekarska w stanowisku z sierpnia
2022 r. wyraziła pogląd, że zawody te mieszczą się w pozycji nr 7 tabeli
współczynników pracy, co powoduje, że ich wynagrodzenie powinno być obliczane
według współczynnika 0,86.
Pogląd ten potwierdził wiceminister z Ministerstwa Zdrowia w odpowiedzi na
interpelację nr 368444 poseł U. N. . Interpelacja ta wpłynęła do Sejmu w dniu 27
października 2022 r. Jej autorka podniosła, że nie jest jasne, który ze współczynników
wynagrodzenia obejmuje asystentki i higienistki stomatologiczne. W odpowiedzi
wiceministra z dnia 14 listopada 2022 r., podzielając stanowisko Naczelnej Izby
Lekarskiej podkreślono, że Minister Zdrowia nie jest organem uprawnionym do
wydawania wiążących opinii prawnych.
Z kolei Okręgowa Rada Lekarska w Warszawie w swoim stanowisku wyraziła
pogląd, że asystentki i higienistki stomatologiczne powinny być zakwalifikowane do
III KK 149/25
4
grupy płacowej nr 9 jako pracownicy działalności podstawowej inni niż pracownicy
wykonujący zawód medyczny ze współczynnikiem pracy 0,78. W stanowisku tym
podkreślono, że nie ma przepisów prawnych kwalifikujących wprost asystentki i
higienistki stomatologiczne do zawodów medycznych.
W ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.
U. z 2023 r., poz. 1972) ustalono, że zawód asystentki stomatologicznej jest
zawodem medycznym (art. 1 ust. 1 lit. a). W uzasadnieniu do projektu ustawy
podkreślono, że jednym z jej celów jest uregulowanie warunków i zasad
wykonywania 17 zawodów medycznych, które dotąd nie były objęte uregulowaniami
ustawowymi. Ustawa ta weszła w życie z dniem 26 marca 2024 r., a więc po czasie,
w którym dokonane być miały czyny przypisane obwinionym R. K. i J. S. .
Podstawową zasadą odpowiedzialności karnej zawartą w art. 42 ust. 1
Konstytucji RP i powtórzoną w art. 1 § 1 Kodeksu karnego jest zasada wyrażana
łacińską paremią nullum crimen sine lege certa. Oznacza ona, że warunkiem
odpowiedzialności karnej jest popełnienie czynu, który jest zabroniony pod groźbą
kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Czyn zabroniony
powinien być określony w sposób jednoznaczny, jasny dla każdego. Obowiązuje
przy tym zakaz pociągania kogokolwiek do odpowiedzialności karnej na podstawie
przepisów określających znamiona czynu zabronionego wyłożonych rozszerzająco
lub stosowanych per analogiam. Innymi słowy czyn zabroniony powinien być w
sposób możliwie kompletny i klarowny opisany w ustawie, która zabrania jego
dokonywania pod groźbą kary.
Regulacja podobnej treści znalazła się również w Kodeksie wykroczeń. W art.
1 § 1 tego kodeksu ustawodawca przyjął, że odpowiedzialności za wykroczenie
podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę
obowiązującą w czasie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia
wolności, grzywny do 5000 zł lub nagany. Warunki odpowiedzialności karnej i
odpowiedzialności za wykroczenia wykładać należy ściśle. W czasie zarzucanych
obwinionym wykroczeń nie obowiązywała ustawa, która w sposób jasny i
jednoznaczny kwalifikowała zawody asystentki stomatologicznej i higienistki
stomatologicznej do zawodów medycznych, z czym wiązało się określone, minimalne
wynagrodzenie. Wcześniej przedstawiono okoliczności świadczące o tym, że kwestia
ta była przedmiotem rozbieżnych interpretacji. Dopiero ustawa z dnia 17 sierpnia
2023 r. o niektórych zawodach medycznych w sposób kategoryczny rozstrzygnęła te
III KK 149/25
5
wątpliwości. W tym stanie rzeczy obwinieni nie mogli w sposób jednoznaczny mieć
świadomości, że dopuszczają się czynów sprzecznych z prawem. Tym samym nie
można było pociągać ich do odpowiedzialności.
Powyższa kwestia przedstawiona została przez obrońcę obwinionych w
apelacji. Konieczne było w toku postępowania odwoławczego precyzyjne ustalenie
powyższych okoliczności przed wydaniem arbitralnego rozstrzygnięcia podstawowej
w przedmiotowej sprawie kwestii.
Z powyższych względów kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich uznana
została za zasadną a wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie został uchylony. Podczas
ponownego rozpoznania sprawy, konieczne będzie ustalenie czy w odniesieniu do
poszczególnych czynów zarzuconych obwinionym zachodzą warunki do
pociągnięcia ich do odpowiedzialności za wykroczenie.
[J.J.]
[a.ł]
Michał Laskowski Małgorzata Wąsek-Wiaderek Andrzej Stępka
