PrawMi

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 283.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 2000 zł do 60 000 zł.

§ 2.Tej samej karze podlega, kto:

1)(uchylony)

2)wbrew obowiązkowi nie zapewnia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy;

3)wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;

4)wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;

5)wbrew obowiązkowi stosuje:

a)materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych,

b)substancje chemiczne i ich mieszaniny nieoznakowane w sposób widoczny i umożliwiający ich identyfikację,

c)substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie nieposiadające kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem;

6)wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób;

7)nie wykonuje w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy;

8)utrudnia działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań;

9)bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

XI W 4838/14Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie

Uniewinnienie za utrudnianie kontroli PIP – wyrok SR

Fragment uzasadnienia

… inspektorom pracy wykonywanie czynności służbowych poprzez nieudzielenie informacji niezbędnych do wykonywania przez nich czynności służbowych. tj. za wykroczenie z art. 283 § 2 pkt 8 kp w związku z art. 18 4 § 1 (...) , art. 23 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ; art. 24 ust. 1 oraz art. 27 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zmianami z 2012 r. poz. 1544 ), I. obwinionego M. J.…
  • wykroczenie przeciwko prawom pracownika
Czytaj orzeczenie
II Ko 169/15Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu

Przekazanie sprawy do innego sądu – art. 36 k.p.k.

Fragment uzasadnienia

… na podstawie art.36 k.p.k. p o s t a n a w i a sprawę przeciwko M. B. , obwinionej o wykroczenia z art. 281 pkt 1 k.p. i art. 283 § 2 pkt 8 k.p. w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jaśle. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 roku sygn. akt II W 36/15 Sąd Rejonowy w Stalowej Woli na podstawie art.36 k.p.k.…
  • właściwość sądu
Czytaj orzeczenie
I C 2301/11Sąd Okręgowy w Płocku

Ochrona dóbr osobistych i przeprosiny w gazecie – wyrok SO

Fragment uzasadnienia

… do stałego korzystania aktualnej instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy, dotyczącej obsługi bębna do schładzania i łuszczenia ( kuwertury) typ FJ, tj. wykroczenia z art. 283 §1 kp w zw. z innymi przepisami i za to wymierzył mu grzywnę w kwocie 1.500 zł; uniewinnił I. W. od pozostałych zarzutów, tj. iż: - nie zapewnił płatkarce osłony, skutecznie zabezpieczającej dostęp do freza, - nie zapewnił dokumentacji…
  • dobra osobiste
Czytaj orzeczenie
III APa 37/14Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Przedawnienie zadośćuczynienia po śmierci bliskiego – SA Gdańsk

Fragment uzasadnienia

… wykonywanie przez pracowników pracy przy obsłudze wymienionego wyżej mieszalnika w wymuszonej pozycji ciała, tj. zgięciu kręgosłupa powyżej 45 stopni, tj. o wykroczenie z art. 283 § 1 k.p. w związku z art. 207 § 2 pkt 1 i art. 94 pkt 4 k.p. , § 42 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650…
  • zadośćuczynienie
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 283: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 283 Kodeksu pracy ustanawia normy odpowiedzialności karnej za naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa oraz higieny pracy (BHP). W § 1 wskazuje na osobę odpowiedzialną za stan BHP lub kierującą pracownikami, która nie przestrzega przepisów BHP, podlegającą karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł. W § 2 zdefiniowano dodatkowe sytuacje, w których przewidziane jest tożsame zagrożenie karą. Dotyczą one m.in. wykonywania budowy lub przebudowy obiektów z uwzględnieniem wymagań BHP, stosowania maszyn i środków ochrony indywidualnej spełniających wymogi oceny zgodności, a także prawidłowego oznakowania substancji i stosowania procesów technologicznych bez zagrożeń. Przepis zawiera również regulacje dotyczące obowiązku zgłaszania wypadków przy pracy i chorób zawodowych odpowiednim organom oraz przeciwdziałania utrudnianiu kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Odpowiedzialność zawiera także zakaz dopuszczania do pracy dzieci poniżej 16 roku życia bez zezwolenia. Przepis jest dość szczegółowy i precyzyjny w wymienieniu zakazów i obowiązków, które mają na celu ochronę zdrowia i życia pracowników.

Przepis Art. 283 KP znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, kiedy osoby kierujące pracą lub odpowiadające za bezpieczeństwo nie przestrzegają obowiązków w zakresie BHP. Jest to zarówno obszar odpowiedzialności właścicieli zakładów pracy, kierowników, jak i innych osób faktycznie wykonujących nadzór nad warunkami pracy. Dotyczy to w szczególności sytuacji niezgodnych z wymogami prawnymi dotyczącymi instalacji i użytkowania maszyn, stosowania ochron indywidualnych, a także właściwego oznakowania substancji chemicznych. Przepis ma zastosowanie także gdy nie dochodzi do zgłoszenia poważnych wypadków i chorób zawodowych lub gdy następuje utrudnianie działań kontrolnych Państwowej Inspekcji Pracy. Warunkiem wymierzenia kary grzywny jest wykazanie naruszenia któregoś z wymienionych obowiązków oraz przypisania odpowiedzialności danej osobie.

Przykładem zastosowania Art. 283 KP może być sytuacja, gdy kierownik budowy nie nadzoruje przestrzegania wymogów BHP i dopuszcza do pracy urządzenia, które nie spełniają norm oceny zgodności, stwarzając ryzyko wypadku. Ponadto, jeśli przy tym zaniedba obowiązek zgłoszenia poważnego wypadku przy użyciu takiego urządzenia właściwemu inspektorowi pracy, popełnia przestępstwo określone w tym artykule. W codziennej praktyce może to oznaczać również, że pracownik otrzymuje środki ochrony osobistej, które są wadliwe lub nie mają atestów zgodności. Brak właściwej dokumentacji dotyczącej szkodliwych substancji lub nieprzekazanie informacji o zagrożeniu chemicznym również rodzi konsekwencje karne według tego przepisu.

Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu Art. 283 KP jest mylenie obowiązków dotyczących BHP tylko z samą kwestią szkoleń i instruktażu. Tymczasem przepis obejmuje szeroki obszar, w tym wymogi dotyczące sprzętu, dokumentacji, nadzoru czy prawidłowego zgłaszania wypadków. Innym błędem jest niedocenianie znaczenia właściwego oznakowania substancji i kart charakterystyki, które są często pomijane, a stanowią ważny element bezpieczeństwa. Ponadto niektórzy mogą lekceważyć obowiązek współpracy z Państwową Inspekcją Pracy, co również jest sankcjonowane. Z uwagi na złożoność i konkretny zakres odpowiedzialności, w sprawie indywidualnej zawsze wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy i BHP.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto może ponieść karę według art. 283 KP?

Kara grozi osobom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy oraz kierującym pracownikami lub innymi osobami fizycznymi.

Jakie kary przewiduje art. 283 KP za naruszenie BHP?

Za naruszenie przepisów BHP można zostać ukaranym grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

Czy art. 283 KP dotyczy również niewłaściwego oznakowania substancji chemicznych?

Tak, karze podlega stosowanie nieoznakowanych lub nieprawidłowo oznakowanych substancji chemicznych i ich mieszanin.

Czy można zostać ukaranym za niezgłoszenie wypadku przy pracy według art. 283 KP?

Tak, przepis przewiduje karę za niewłaściwe lub brak zgłoszenia wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Czy art. 283 KP wymaga zgody inspektora pracy na zatrudnianie dzieci przed 16 rokiem życia?

Tak, bez zezwolenia właściwego inspektora pracy nie wolno dopuszczać dziecka do pracy lub innych zajęć zarobkowych przed ukończeniem 16 lat.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 283
← Wróć do pełnej ustawy

Powiązane artykuły na blogu PrawMi

Zobacz wszystkie artykuły na blogu