|
Przesłuchany w trakcie postępowania przygotowawczego w charakterze podejrzanego X. J. (1) przyznał się do prowadzenia uprawy konopi innych niż włókniste oraz do ścięcia i suszenia roślin, w wyniku czego wytworzył znaczną ilość ziela konopi, nie przyznał się natomiast do zamiaru wprowadzenia środka odurzającego do obrotu, wskazując, iż jego zamiarem było wykorzystanie suszu do wytworzenia olejku na własne potrzeby.
Przesłuchany w trakcie rozprawy przed Sądem oskarżony X. J. (1) podał, że po ukończeniu 40 roku życia poddał się profilaktycznym badaniom lekarskim. W związku z uzyskanymi wynikami, które wzbudziły u niego obawę co do możliwości wystąpienia choroby nowotworowej, a także zmagając się z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa, zainteresował się informacjami dotyczącymi właściwości konopi, w szczególności preparatów zawierających (...). Podał, że inspiracją do poszukiwania alternatywnych metod łagodzenia bólu były również doświadczenia związane z chorobą nowotworową jego ojca, który zmarł po długiej i ciężkiej chorobie. Wyjaśnił, że chciał wytwarzać olejek (...), więc naturalnym było dla niego suszenie, jego celem nie było osiągnięcie takiej dużej wielkości. Odnośnie posiadania przedmiotów służących do niedozwolonych do uprawy niedozwolonych środków odurzających oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanego mu zachowania, natomiast nie przyznał się do usiłowania wprowadzenia do obrotu wytwarzanych środków odurzających wskazując, że nie było to jego celem. Oskarżony X. J. (1) stwierdził, że nie kwestionuje wniosków płynących z opinii biegłego z zakresu badań fizykochemicznych i faktu, że wytworzył wskutek ścięcia i suszenia krzewów konopi znaczną ilość środka odurzającego w ilości 3 263,01 grama. Oskarżony podał, że ma świadomość, iż jest to znaczna ilość środków odurzających, ale wytwarzał ją na własny użytek, w (...) były informacje, że najlepsze będą krople, które zrobi samemu, bo one nie będą miały dodatku chemii i był przeświadczony, że ta marihuana była tylko z olejkiem (...), a nie miał świadomości, że posiada (...), dowiedział się o tym dopiero później, po zatrzymaniu. Wskazał, że po zakupie przedmiotów służących do uprawy krzewów konopi dostał paragon na to wszystko, co zakupił, dlatego był przeświadczony, że to wszystko jest legalne. Przyznał, że uprawę zorganizował w mieszkaniu na ul. (...) we H., a jak uprawa zaczęła się rozrastać, to wykorzystał również mieszkanie mamy przy ul. (...). Oskarżony wyjaśnił, że na początku zasadził krzewy, ale po dwóch miesiącach wszystko uschło, po 2-3 tygodniach zaczął nowa uprawę i ona zaczęła rosnąć jak oszalała, zaczęła się rozrastać, a on czytał w (...), ze do zrobienia tego olejku trzeba mieć dużo suszu. Przyznał, że ściął część tych krzaków i je suszył, to prawdopodobnie była ta ilość 3 263,01 grama, o której opiniował biegły i o której jest mowa w zarzucie. Oskarżony opisał ponadto okoliczności ujawnienia uprawy konopi przez funkcjonariuszy policji i jego zatrzymania. Stwierdził, że wpadł na pomysł, że można byłoby wyprodukować większe ilości olejku (...), żeby wykorzystać go do kosmetyków tj. odżywek, szamponów do salonu, który prowadzi razem z żoną, a część wykorzystać do wytworzenia olejku do celów przeciwbólowych. Stwierdził, że gdyby miał świadomość tego wszystkiego, to by tego nie robił u siebie w mieszkaniu i u mamy w mieszkaniu. Oskarżony podał także, że nie zarobił na tym procederze żadnych pieniędzy, wręcz poniósł straty, nigdy w życiu nie sprzedałby tej marihuany i nie sprzedał marihuany.
|
|
Sąd podzielił pogląd oskarżyciela publicznego wyrażony w akcie oskarżenia, że zachowanie oskarżonego X. J. (1) wyczerpało znamiona kilku przepisów Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, pozostających w zbiegu idealnym w rozumieniu art. 11 § 2 k.k.
W pierwszej kolejności Sąd uznał, że oskarżony X. J. (1) poprzez ścięcie roślin i ich suszenie doprowadził do uzyskania gotowego środka odurzającego. Czynności te stanowią „wytwarzanie” w rozumieniu art. 53 ust. 1 ustawy, obejmujące wszelkie działania prowadzące do uzyskania postaci środka nadającej się do użycia. Z uwagi na ilość wytworzonego środka zakwalifikowano czyn przypisany oskarżonemu jako zbrodnię z art. 53 ust. 2 powołanej ustawy. Wytwarzanie środków odurzających oznacza w tym wypadku czynności, za pomocą których mogą być otrzymywane m.in. środki odurzające lub substancje psychotropowe albo nowe substancje psychoaktywne, ich oczyszczanie, ekstrakcję surowców i półproduktów oraz otrzymywanie soli tych środków lub substancji (art. 4 pkt 35 ustawy). Oskarżonemu X. J. (1) przypisano przestępstwo polegające na wytwarzaniu środka odurzającego, o którym stanowi art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a więc przestępstwa penalizującego dalsze czynności podejmowane już po zbiorze (np. suszenie), za pomocą których otrzymuje się gotowy środek odurzający zdatny do użycia. Podczas czynności przeszukania ujawniono ziele konopi innych niż włókniste już wysuszone. Sąd uznał, że oskarżony wytworzył środek odurzający w ten sposób, że po uzyskaniu dojrzałości kwiatostanów, zebrał je i oddzielił poszczególne części roślin, a następnie wysuszył w mieszkaniu. Wytwarzaniem narkotyku nie jest zatem sama uprawa konopi. Do uzyskania środka odurzającego, a więc zachowań odrębnie penalizowanych dochodzi po podjęciu kolejnych działań, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Wytwarzanie jest zajęciem legalnym, ale tylko i wyłącznie zgodnie z Prawem farmaceutycznym, pod warunkiem, że podmiot, który to czyni, posiada wymagane zezwolenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego (art. 35 ust. 1, 2, 4 i art. 39 ustawy), a zatem jedynie w przypadku, kiedy wspomniane środki lub substancje są produktami leczniczymi. W przedmiotowej sprawie oskarżony X. J. (1) takiego zezwolenia nie posiadał, a zatem jego czyn jest penalizowany na mocy ustawy i stanowi wytwarzanie wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, jeżeli sprawca poprzestaje na uprawie lub zbiorze konopi, odpowiada za przestępstwo z np. 63 ust. 1 lub 2 ustawy albo z obu tych przepisów. Każde dalsze działanie wykracza poza uprawę lub zbiór, stanowiąc wytworzenie, o którym mowa np. w art. 53 ustawy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 30.07.2015 r., II AKa 170/15). Biegły sądowy wskazał, że oskarżony wytworzył substancje psychotropowe w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 3 263,01 grama (czego nie negował sam oskarżony), co z całą pewnością stanowiło znaczną ilość środków odurzających w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r. za znaczną ilość należy uznać taką ilość środków odurzających lub psychotropowych, która jednorazowo mogłaby zaspokoić potrzeby, co najmniej kilkudziesięciu osób (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie Z4.02.2013 r., (...), LEX nr 1286674). Dodatkowo można wskazać, że zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie wykształciły się pewne kryteria uznawania znacznej ilości środków. Są to masa danej substancji, która w orzecznictwie przeliczana jest na ilość porcji narkotyków oraz ich jakość (twarde, miękkie), czyli faktycznie ich rodzaj (Górowski Wojciech – red., Małecki Mikołaj – red. Komentarz do wybranych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w: Przestępstwa narkotykowe i dopalacze. Komentarz, KIPK.2019). Przy uwzględnieniu tego kryterium ilościowo - jakościowego istotne jest ustalenie wielkości dawki określonego rodzaju narkotyku, która jest w stanie wywołać efekt odurzenia u jednej osoby uzależnionej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2008 r., II KK 127/08; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2009 r., I KZP 10/09). Sąd Najwyższy wypowiadał się konsekwentnie, że „znaczna ilość" narkotyków to taka, która wystarczy do jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób (vide: postanowienie SN z 1 lutego 2007 r., III KK 257/06 , LEX nr 323801; postanowienie SN z 23 września 2009 r., I KZP 10/09 , LEX nr 518123; wyroki SN: z 1 marca 2006 r., III KK 47/05 , LEX nr 182794 i z 10 czerwca 2008 r., III K 30/08, LEX nr 418629). Stanowisko takie wspiera doktryna (vide: M. Bojarski, W. Radecki, Przewodnik po pozakodeksowym prawie karnym, Wrocław 1999, s. 248; L. Chruściel, M. Preiss - Mysłowska, Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Warszawa 2000, s. 257). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 września 2009 r., I KZP 10/09, Sąd Najwyższy podkreślił, że nie ma powodu do odstępowania od poglądu, wypracowanego w piśmiennictwie i judykaturze, w tym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że jeżeli przedmiotem czynności wykonawczej przestępstw określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jest taka ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, która mogłaby jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych, to jest to „znaczna ilość" w rozumieniu tej ustawy.
Ponadto wskazać należy, iż w czasie zatrzymania oskarżony prowadził uprawę 34 krzewów konopi innych niż włókniste w warunkach sztucznie stworzonych i kontrolowanych. Zachowanie to wypełnia znamiona czynu z art. 63 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, penalizującego uprawę konopi innych niż włókniste wbrew przepisom ustawy. Jednocześnie, z uwagi na skalę przedsięwzięcia i potencjał produkcyjny uprawy, należało przyjąć kwalifikowaną postać tego przestępstwa z art. 63 ust. 3 ustawy, albowiem uprawa ta mogła dostarczyć znacznej ilości środka odurzającego. Pojęcie „znacznej ilości” nie zostało zdefiniowane ustawowo, jednakże w ugruntowanym orzecznictwie przyjmuje się, iż chodzi o taką ilość środka odurzającego, która może zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych albo odpowiada wielokrotności przeciętnej porcji handlowej i w pełni aktualne pozostają rozważania odnośnie tego zagadnienia poczynione powyżej. W realiach niniejszej sprawy oskarżony X. J. (1) uprawiał 34 sztuki krzewów konopi innych niż włókniste, mogących dostarczyć znaczne ilości środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 748 grama, co w sposób oczywisty przekracza ten próg. Powyższa okoliczność uzasadniała przyjęcie typu kwalifikowanego z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z definicją ustawową art. 4 pkt 28 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez uprawę maku lub konopi rozumie się każdą uprawę maku lub konopi bez względu na powierzchnię. Przepis art. 63 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii penalizuje zachowanie polegające na nielegalnej uprawie mogącej dostarczyć znacznej ilości: słomy makowej, liści koki, żywicy konopi innych niż włókniste oraz ziela konopi innych niż włókniste. Dla jego bytu wystarczy uprawa chociażby jednej z wymienionych wyżej roślin. Biorąc pod uwagę treść art. 4 pkt 4 , z którego wynika, że konopiami są: „konopie - rośliny z rodzaju konopie (C. L..)”, należy uznać, że konopie inne niż włókniste to: rośliny z rodzaju konopie (C. L..) (art. 4 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), w których suma zawartości delta-9-tetrahydrokannabinolu oraz kwasu tetrahydrokannabinolowego (kwasu delta-9 - (...)2-karboksylowego) w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin, z których nie usunięto żywicy, przekracza 0,20% w przeliczeniu na suchą masę (art. 4 pkt 5 u.p.n.). Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że oskarżony X. J. (1) prowadził uprawę tzn. marihuany, o czym świadczy protokół przeszukania oraz wyjaśnienia oskarżonego, które zostały potwierdzone przez biegłego z zakresu badań fizykochemicznych. Okoliczności tej nie przeczył także sam oskarżony zarówno podczas postępowania przygotowawczego, jak i w trakcie rozprawy przed Sądem. X. J. (1) zasiał nasiona konopi, a następnie doglądał ich wzrostu, po czym po osiągnięciu przez nie odpowiedniej wielkości, ściął je i oddzielił dojrzałe kwiatostany. Podjęte czynności świadczą bezsprzecznie o uprawie ziela konopi innych niż włókniste a także o działaniu umyślnym w zamiarze bezpośrednim. Wskazać należy na zakres pojęciowy znamienia „uprawa konopi" w rozumieniu art. 63 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, która obejmuje całokształt zabiegów w produkcji roślin, w tym pielęgnację do momentu zbioru (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2018 r. V KK 296/18, Lex nr 2549366). Odpowiedzialności karnej z powyższego przepisu ustawy podlega jedynie ta osoba, która swoim działaniem ogranicza się do uprawy ziela konopi. Należało zatem przypisać oskarżonemu sprawstwo w zakresie uprawy 34 sztuk krzewów konopi innych niż włókniste, mogących dostarczyć znaczne ilości środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 748 grama, co wyczerpuje ustawowe znamiona przestępstwa z art. 63 ust. 3 w zw. z art. 62 ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
Ponadto oskarżony X. J. (1) posiadał urządzenia i przyrządy służące do niedozwolonej uprawy oraz wytwarzania środka odurzającego, czym wyczerpał znamiona czynu z art. 54 ust. 1 ustawy, który stanowi, że kto wyrabia, posiada, przechowuje, zbywa lub nabywa przyrządy, jeżeli z okoliczności wynika, że służą one lub są przeznaczone do niedozwolonego wytwarzania, przetwarzania lub przerobu środków odurzających lub substancji psychotropowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Przedmiotem ochrony jest monopol przedsiębiorstw wytwarzających, przetwarzających lub przerabiających środki odurzające lub substancje psychotropowe, a także życie i zdrowie społeczeństwa jako całości Zachowanie spenalizowane w art. 54 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii polega min. na nabywaniu i posiadaniu przyrządów, jeżeli z okoliczności wynika, że służą one lub są przeznaczone do niedozwolonego wytwarzania, przetwarzania lub przerobu środków odurzających lub substancji psychotropowych, co miało miejsce w odniesieniu do oskarżonego X. J. (1) w przedmiotowej sprawie.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika również, iż oskarżony X. J. (1) podejmował czynności zmierzające do wprowadzenia wytworzonego środka do obrotu. Nie doszło jednak do dokonania przestępstwa z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy, gdyż realizację zamiaru udaremniło zatrzymanie przez funkcjonariuszy Policji. Zastosowanie znalazł zatem art. 13 § 1 k.k., statuujący odpowiedzialność za usiłowanie, które podlega karze jak za dokonanie. Zgodnie z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który jest kwalifikowaną postacią czynu przestępczego w stosunku do art. 56 ust.1, odpowiedzialności w nim przewidzianej podlega sprawca, który wbrew przepisom art. 33-35, art. 37, art. 40 i art. 40a, wprowadza do obrotu środki odurzające, substancje psychotropowe, słomę makową lub nowe substancje psychoaktywne albo uczestniczy w takim obrocie jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest znaczna ilość środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych lub słomy makowej. Wprowadzanie do obrotu, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Oskarżony wytworzył znaczną ilość środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 3 263,01 grama, które zostały ujawnione i zabezpieczone w zajmowanym przez niego lokalu. W pełni aktualne pozostają poczynione powyżej ustalenia, iż była to znaczna ilość środków odurzających, która wystarczyłaby do jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób (vide: postanowienie SN z 1 lutego 2007 r., III KK 257/06 , LEX nr 323801; postanowienie SN z 23 września 2009 r., I KZP 10/09 , LEX nr 518123; wyroki SN: z 1 marca 2006 r., III KK 47/05 , LEX nr 182794 i z 10 czerwca 2008 r., III K 30/08, LEX nr 418629). Stanowisko takie wspiera doktryna (vide: M. Bojarski, W. Radecki, Przewodnik po pozakodeksowym prawie karnym, Wrocław 1999, s. 248; L. Chruściel, M. Preiss - Mysłowska, Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Warszawa 2000, s. 257). Okoliczności te w zestawieniu z całokształtem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zważywszy na ilość wytworzonych i zabezpieczonych substancji, a także ilość prekursorów i półproduktów ujawnionych w mieszkaniach przy ul. (...) i ul. (...) potwierdzają, że oskarżony X. J. (1) wytworzył znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 3 263,01 grama celem wprowadzenia do obrotu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z powodu zatrzymania przez funkcjonariuszy policji. Sąd uznał tym samym, iż oskarżony X. J. (1) wypełnił opisanym zachowaniem znamiona przestępstwa z art.13 § 1 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii. Znamię typu czynu zabronionego udziału w obrocie o jakim mowa w art. 56 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2003 r. jest ujmowane szeroko i „nie ogranicza się jedynie do sformalizowanych czynności kupna, czy sprzedaży środków i substancji (...), ale obejmuje także niesformalizowane (...) sposoby nabywania, przekazywania, czy dostawy środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych lub słomy makowej" („Przestępstwa narkotykowe i dopalacze. Komentarz" pod red. W. Górowskiego i Dominika Zająca, Kraków 2019 r., str. 139). Pojęcie uczestniczenia w obrocie, o jakim mowa w art. 56 ust. 1 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, odnosi się nie tylko do zachowań związanych z bezpośrednim przekazywaniem środków odurzających innej osobie, ale także do zachowań składających się na funkcjonowanie takiej osoby w obrocie - np. magazynowanie środków czy też udostępnianie lokalu, w którym ma dojść do wprowadzenia środków do obrotu." (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 lutego 2011 r., V KK 288/10, LEX nr 783117, podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z 11 maja 2022 r., II KK 189/22, LEX nr 3436596). Jeśli więc oskarżony X. J. (1) przechowywał znaczną ilość ziela konopi innych niż włókniste z zamiarem udziału w obrocie tymi substancjami, to wypełnił znamiona art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W świetle art. 13 § 1 kk odpowiada za usiłowanie, kto w zamiarze popełnienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, które jednak nie następuje. Oskarżony X. J. (1) z uwagi na zatrzymanie przez funkcjonariuszy policji zamierzonego celu nie osiągnął. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie miał najmniejszych wątpliwości, iż oskarżony usiłował wprowadzić do obrotu znaczne ilości substancji psychotropowych w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 3 263,01 grama. Wobec powyższego, zachowanie oskarżonego polegające na próbie sprzedaży wytworzonej przez siebie marihuany, co do którego wiedział, iż z uwagi na ilość nie przeznaczy jej wyłącznie na własną konsumpcję, lecz celem dalszego zbycia konsumentom, stanowiło podjęcie zachowania w celu wprowadzenia wytworzonego narkotyku do obrotu, przy czym celu swego oskarżony nie osiągnął, z uwagi na interwencję Policji. Tym samym w tym zakresie jego działanie zostało zakończone na etapie usiłowania.
Zachowanie oskarżonego stanowiło jedno zdarzenie w sensie faktycznym, obejmujące kolejne etapy tego samego przestępczego przedsięwzięcia: uprawę, wytworzenie oraz przygotowanie do wprowadzenia do obrotu środka odurzającego. Tym samym czyn wyczerpał znamiona kilku przepisów tej samej ustawy. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 11 § 2 k.k., zgodnie z którym, jeżeli czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach ustawy, sąd skazuje za jedno przestępstwo na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów. Jednocześnie, stosownie do art. 11 § 3 k.k., wymiar kary następuje na podstawie przepisu przewidującego najsurowszą karę. W realiach niniejszej sprawy przepisem takim był art. 53 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zagrożony najsurowszą sankcją, stąd też stanowił on podstawę wymiaru kary zasadniczej. Działania oskarżonego miały charakter rozciągnięty w czasie, jednak były podejmowane w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i stanowiły realizację jednego planu przestępczego. Uprawa, pielęgnacja, zbiór i suszenie roślin były elementami tego samego przedsięwzięcia. Zasadne było zatem przyjęcie konstrukcji czynu ciągłego w rozumieniu art. 12 § 1 k.k.
|