Uchwała SN z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 - jak powołują ją inne sądy

„… 167; z 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC 2005, nr 9, poz. 162; z 23 czerwca 2005 r., II CK 739/04, oraz uchwały SN: z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSNC 1992, nr 1, poz. 1; z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90; z 17 września 1992 r., OSNC 1993, nr 3, poz. 24).”

„Zapatrywanie to, jak również bardziej stanowczy i szerzej umotywowany pogląd powoda, znajdują mocne oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. w szczególności uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, Nr 6, poz. 90, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 50/92, OSP 1993, z.”

„… że zachodzi tu także sprzeczność z naturą umowy (por. np. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSNC 1992, Nr 1, poz. 1 i z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90) i że klauzula ta nie odsyła – inaczej niż zasady współżycia społecznego - poza system prawa stanowionego, lecz nakazuje respektować pewne wiążące założenia ustawowe dotyczące …”

„… zapewniały pozwanemu dowolność w kształtowaniu oprocentowania lub nie odnosiły się do zobiektywizowanych kryteriów (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90 i uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 50/92, OSP 1993, nr 6, poz. 119).”

„Stanowisko to znalazło potwierdzenie w uchwałach Sądu Najwyższego z lat dziewięćdziesiątych XX wieku, które odnosiły się do czynności bankowych (zob. uchwały: składu siedmiu sędziów z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSNC 1992, nr 1, poz. 1; składu siedmiu sędziów z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90; z 19 maja 1992 r., III CZP 50/92).”

„Pogląd ten znajduje oparcie także we wcześniejszym orzecznictwie (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSNC 1992, nr 1, poz. 1; z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90; a także uchwała z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 50/92).”

„Korespondujące z tym orzeczeniem stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 (OSNC 1992, nr 6, poz. 90), w której przyjęto, że zastrzeżenie w regulaminie bankowym – mającym zastosowanie do stosunku prawnego kredytu, pożyczki albo rachunku bankowego – uprawnienia do zmiany przez …”

„… precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę i proporcję tych zmian (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90; uchwała Sądu Najwyższego z 19 maja 1992 r., III CZP 50/92; wyroki Sądu Najwyższego: z 5 kwietnia 2002 r., II CKN 933/99; z 11 lipca 2002 r., IV CKN 1219/00, OSNC 2003, nr 11, …”

„W związku z tym należy przypomnieć, że już w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 (OSNC 1992, nr 6, poz. 90) Sąd Najwyższy uznał, iż zastrzeżenie dla banku możliwości zmieniania w czasie trwania umowy, w sposób dowolny – tj. bez określenia uwarunkowań faktycznych takich zmian - …”

„… dokonana ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie usprawiedliwiona (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992 r., nr 6, poz. 90).”

„Zmiana tego oprocentowania w tym okresie mogła być przyczyną ustalenia go przez pozwanego na innym poziomie, jeżeli takie uprawnienie wynikało z umowy lub regulaminu bankowego i określało konkretne okoliczności, od jakich zmiana ta była uzależniona (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90).”

„… dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy taka możliwość została przewidziana poprzez zastrzeżenie dostatecznie skonkretyzowanej klauzuli modyfikacyjnej (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90 czy z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 50/92, OSP 1993, nr 6, poz. 119 oraz wyroki z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CKN 933/99, Lex nr 54492 i z dnia 15 lutego 2013 r., I CSK …”

„… 3 w zw. z 58 § 2 k.c. i art. 3531 k.c. (por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSNCP 1992, nr 1, poz. 1; uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1992 r., III CZP 141/91, OSNCP 1992, nr 6, poz. 90, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., II CKN 1097/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 55, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2005 r., II CK 742/04, nie publ., …”

„… tylko wtedy, gdy taka możliwość została przewidziana w umowie lub we wzorcu poprzez zastrzeżenie klauzuli modyfikacyjnej (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., III CZP 50/92, OSP 1993, nr 6, poz. 119 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CKN 933/99, nie publ.).”

„… precyzyjnego, jednoznacznego i zrozumiałego dla konsumenta określenia tych warunków (por. wyrok SN z dnia 5.04.2002 roku, II CKN 933/99, Lex nr 54492, uchwała składu 7 Sędziów SN z dnia 6.03.1992 roku, III CZP 141/91, OSNC 1992/6/90).”

„Taka umowa, jako sprzeczna z hipotezą art. 3531 k.c., jest nieważna na podstawie art. 58 § 2 k.c. Istnieje bowiem znak równości pomiędzy zasadami współżycia społecznego, do których odsyła art. 58 § 2 k.c. i art. 3531 k.c. (por. uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNCP 1992, nr 6, poz. 90.”

„Działania naruszające zasady uczciwego 4 obrotu, oraz równości stron w stosunkach obligacyjnych nie mogą bowiem zyskać aprobaty społecznej i prawnej (tak SN w uchwale 7 Sędziów z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNCP 1992/6/9)) i orzecz. z dnia 1 lutego 2000 r., III CKN 1135/98 niepubl.).”

„… 2 Regulamin nie wskazywał okoliczności od których miałaby zależeć zmiana wysokości oprocentowania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 – OSNCP 1992 nr 6, poz. 90).”

„Powołał uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 (OSNCP 1992, nr 6, poz. 90), według której zastrzeżenie w regulaminie bankowym – stanowiącym m.in. o treści zawartej z bankiem umowy o prowadzenie rachunku bankowego (oszczędnościowego lub lokat …”

„… art. 58 § 2 k.c., jak i art. 3531 k.c. (por. uzasadnienia uchwał składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991 r. III CZP 15/91, OSNCP 1992, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 maja 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90).”

„Sąd drugiej instancji, podzielając stanowisko zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91 (OSNCP 1992, nr 6, poz. 90), uznał za trafny pogląd Sądu pierwszej instancji, że odsetki powinny być wyliczane według stopy 73 %, obowiązującej w dacie zawarcia umów, skoro bezsporne jest, że regulamin …”

„Muszą one więc być zgodne z czynnikami wyznaczającymi zakres swobody umów (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNCP 1992, nr 6, poz. 90).”

„… wyrok z 6 stycznia 1976 r., sygn. akt I CR 713/75; wyrok z 7 stycznia 1980 r., sygn. akt II CR 464/79; uchwała z 22 maja 1991 r., sygn. akt III CZP 15/91, uchwała z 6 marca 1992 r., sygn. akt III CZP 141/91; wyrok z 6 stycznia 1976 r., sygn. akt I CR 713/75; wyrok z 7 stycznia 1980 r., sygn. akt II CR 464/79; uchwała z 22 maja 1991 r., sygn. akt III Sygn. akt KIO 2829/12 …”

„… wzajemne prawa i obowiązki (tak: wyrok SN z 6 stycznia 1976 r. I CR 713/75; wyrok SN z 7 stycznia 1980 r. II CR 464/79; uchwała SN z 22 maja 1991 r. III CZP 15/31; uchwała SN z 6 marca 1992 r. III CZP 141/91; wyrok SN z 8 października 2004 r. V CK 670/03; wyrok SN z 23 czerwca 2005 r. II CK 739/04). str. 10 …”

„IIICZP 15/31; uchwała SN z dnia 6 marca 1992 r. III CZP 141/91; wyrok SN z dnia 8 października 2004r.”

„… wzajemne prawa i obowiązki (tak: wyrok SN z 6 stycznia 1976 r., I CR 713/75; wyrok SN z 7 stycznia 1980 r., II CR 464/79; uchwała SN z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91; uchwała SN z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91; wyro SN z 8 października 2004 r., V CK 670/03; wyrok SN z 23 czerwca 2005 r.” II CK 739/04).”

„… wzajemne prawa i obowiązki (tak: wyrok SN z 6 stycznia 1976 r., I CR 713/75; wyrok SN z 7 stycznia 1980 r., II CR 464/79; uchwała SN z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91; uchwała SN z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91; wyrok SN z 8 października 2004 r., V CK 670/03; wyrok SN z 23 czerwca 2005 r., II CK 739/04).”

„… z 7 stycznia 1980 r., II CR 464/79, OSN 1980, nr 7-8, poz. 145; uchwała Sądu Najwyższego (7) z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSN 1992, nr 1, poz. 1; uchwała Sądu Najwyższego (7) z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSN 1992, nr 6, poz. 90; uchwała SN (7) z 17 września 1992 r., OSN 1993, nr 3, poz. 24; wyrok Sądu Najwyższego z 11 września 2003 r., III CKN 579/01, OSN 2004, nr 10, poz. 167; wyrok Sądu …”

„… z 7 stycznia 1980 r., II CR 464/79, OSN 1980, nr 7-8, poz. 145; uchwała Sądu Najwyższego (7) z 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSN 1992, nr 1, poz. 1; uchwala Sądu Najwyższego (7) z 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSN 1992, nr 6, poz. 90; uchwała Sygn. akt KIO 1387/10 …”

„Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 6 marca 1992 r. (sygn. akt: III CZP 141/91, OSNC z 1992 r., nr 6, poz. 90) podjętej na tle problemu ustalenia zmiennej stopy procentowej wprost wskazał, iż zastrzeżenie dla jednej ze stron zobowiązania prawa do swobodnego kształtowania wysokości …”

„Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 6 marca 1992 r. (sygn. akt III CZP 141/91, OSNC z 1992 r., nr 6, poz. 90) podjętej na tle problemu ustalenie zmiennej stopy procentowej wprost wskazał, iż zastrzeżenie dla jednej ze stron zobowiązania prawa do swobodnego kształtowania wysokości …”

„Podobne ugruntowane poglądy prezentuje SN w swoich orzeczeniach (por. uchwała SN z 22 maja 1991 r. III CZP 15/91, uchwała z 6 marca 1992 r. III CZP 141/91).”

„… oprocentowania bez wypowiedzenia umowy, wymaga dla swej skuteczności określenia konkretnych okoliczności, od jakich zmiana ta jest uzależniona (uchwała składu 7 sędziów z 6 marca 1992 roku, sygn. akt III CZP 141/91 OSNC 1992/6/90).”

„Z kolei w uchwale składu 7 sędziów z 6 marca 1992 r. (sygn. III CZP 141/91 OSNC 1992/6/90) Sąd Najwyższy wskazał, iż zastrzeżenie w regulaminie bankowym - stanowiącym o treści umowy zawieranej z bankiem o udzielenie kredytu bądź pożyczki albo o treści umowy o prowadzenie …”

„Sąd przywołał uchwałę SN z dnia 22 maja 1991 r. (III CZP 15/91) oraz uchwałę z dnia 6 marca 1992 r. (III CZP 141/91).”

„Przywołano tu uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 06.03.1992 r., III CZP 141/91 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 19.05.1992 r., III CZP 50/92, w których stwierdza się m.in., że: „Okoliczności, od zaistnienia których ma być uzależniona w regulaminie bankowym zmiana wysokości …”

„W uchwale składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 06 marca 1992 r., III CZP 141/91 oraz uchwale z 19 maja 1992 r., III CZP 50/92 Sąd Najwyższy stwierdził, że „okoliczności, od zaistnienia których ma być uzależniona w regulaminie bankowym zmiana wysokości oprocentowania wkładów i …”

„Z kolei w uchwale z 6 marca 1992 r. – III CZP 141/91 Sąd Najwyższy stwierdził, że dowolne określanie wysokości odsetek w czasie trwania stosunku prawnego jest sprzeczne z zasadami słuszności kontraktowej i w efekcie dla skutecznego zastrzeżenia możliwości jednostronnej zmiany tych odsetek zastrzegł konieczność wskazania konkretnych okoliczności, od których ta zmiana jest uzależniona.”

„Sprzeciwia się zaś naturze zobowiązania kreowanie stosunku prawnego, którego treść mogłaby być następnie dowolnie kształtowana przez jedną ze stron (por. uchwała SN (7) z dnia 22 maja 1991 r., III CZP 15/91, OSN 1992, nr 1, poz. 1; uchwała SN z dnia 19.05.1992 r., III CZP 50/92, OSP 1993/6/119; uchwała SN z dnia 06.03.1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992/6, poz. 90).”

„W świetle utrwalonego stanowiska judykatury, klauzula zmiennego oprocentowania powinna wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relacje między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając kierunek, skalę i proporcję tych zmian (por. uchwałę 7 sędziów SN z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992/6/90).”

„Z kolei w uchwale składu 7 sędziów z 6 marca 1992r. sygn. III CZP 141/91 (OSNC 1992/6/90) Sąd Najwyższy wskazał, iż zastrzeżenie w regulaminie bankowym - stanowiącym o treści umowy zawieranej z bankiem o udzielenie kredytu bądź pożyczki albo o treści umowy o prowadzenie …”

„Podobne ugruntowane poglądy prezentuje Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach (por. uchwały z 22 maja 1991 r. III CZP 15/91 i z 6 marca 1992 r. III CZP 141/91).”

„OTK 1992/2/27) oraz Sądu Najwyższego (uchwała SN z 6.03.1992 r., sygn. akt III CZP 141/91, OSNC 1992/6/90) ogólne uprawnienie do zastrzegania zmiennego oprocentowania wywodzi się nie tyle z przepisów Prawa bankowego, ile z ogólnej zasady swobody umów, wyartykułowanej w art. 353 (1)”

„W orzecznictwie przyjmuje się, że klauzula zmiennego oprocentowania powinna wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relacje między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając kierunek, skalę i proporcję tych zmian (por. uchwałę 7 sędziów SN z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992/6/90).”