III CZ 55/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
30 maja 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 maja 2025 r. w Warszawie
zażalenia B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim
z 22 stycznia 2025 r., I WSC 1/25 (I Cz 13/24),
w sprawie z wniosku B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś.
z udziałem A.G.
o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu,
oddala zażalenie.
[J.T.]
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 12 listopada 2024 r., I Cz 13/24, Sąd Rejonowy
w Lwówku Śląskim zmienił postanowienie tego Sądu w sprawie z wniosku
B. sp. z o.o. w Ś. z udziałem A.G. w ten sposób, że odmówił nadania klauzuli
wykonalności tytułowi egzekucyjnemu w postaci aktu notarialnego.
Wnioskodawczyni wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
postanowienia z 12 listopada 2024 r. Następnie Sąd Rejonowy w Lwówku Śląskim
postanowieniem z 22 stycznia 2015 r. odrzucił tę skargę, wskazując, że zgodnie
z art. 7674 § 3 k.p.c. jest ona niedopuszczalna, wobec czego podlega odrzuceniu
na podstawie art. 4246 § 3 k.p.c.
Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia
skargi, zarzucając naruszenie: (1) art. 4246 § 3 w zw. z art. 7674 § 3 k.p.c.,
III CZ 55/25
2
(2) art. 4246 § 3 k.p.c. oraz (3) art. 4248 § 1 k.p.c. Wnioskodawczyni
zakwestionowała prawidłowość oceny o niedopuszczalności skargi, jak również
kompetencję Sądu Rejonowego do samodzielnego odrzucenia tego
środka zaskarżenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie podlegało oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd Rejonowy mógł dokonać
samodzielnej oceny dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia. Argumentacja wnioskodawczyni, zgodnie z którą Sąd
ten mógł odrzucić skargę nieopłaconą, wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c.
oraz taką, której braków strona nie usunęła w terminie, zdaje się nawiązywać do
art. 4246 § 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed 21 sierpnia 2019 r. De lege lata jest jednak
oczywiste, że sąd, do którego wpłynęła skarga, może odrzucić ją także z innych
przyczyn - wprost wynika to z przywołanego przepisu. Stanowisko skarżącej
stanowi zatem wynik nieporozumienia co do treści obowiązującego prawa. Wypada
przy tym nadmienić, że z uwagi na czas dokonywania czynności w niniejszej
sprawie oczywiste jest stosowanie aktualnie obowiązujących przepisów prawa.
Skoro zatem Sąd Rejonowy mógł odrzucić skargę samodzielnie, to
konieczne staje się zbadanie tego, czy istotnie podlegała ona odrzuceniu jako
niedopuszczalna. Także w tej kwestii stanowisko skarżącej jest jednak obiektywnie
nieprawidłowe. Rzecz bowiem w tym, że stosownie do art. 4241 § 1 k.p.c. można
żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie
została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych
środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest
możliwe. Unormowanie to – na mocy art. 13 § 2 k.p.c. – stosuje się odpowiednio
w postępowaniu egzekucyjnym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Wobec powyższego mogłoby się zatem wydawać, że w sprawie konieczne
jest zbadanie, czy postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności jest
postanowieniem co do istoty sprawy (a ściślej: że odpowiednie stosowanie tego
przepisu w postępowaniu egzekucyjnym obejmuje możliwość wniesienia omawianej
III CZ 55/25
3
skargi od postanowienia tego rodzaju). Sąd Rejonowy trafnie wskazał jednak, że
istnieje przepis szczególny, wprost wyłączający możliwość wniesienia skargi
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia od
rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisem tym jest
art. 7674 § 3 k.p.c., zgodnie z którym w sprawach egzekucyjnych skarga
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje.
Unormowanie powyższe obejmuje także postępowanie w przedmiocie
nadania klauzuli wykonalności. Wynika to już z systematyki Kodeksu - omawiane
unormowanie należy do Działu I (Organy egzekucyjne, ich właściwość
i postępowanie w ogólności) Tytułu I (Przepisy ogólne) Części trzeciej
(Postępowanie egzekucyjne) Kodeksu postępowania cywilnego, a problematyka
tytułów egzekucyjnych i klauzuli wykonalności unormowana jest w dziale kolejnym.
Postępowanie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności jest zatem - na gruncie
systematyki Kodeksu - postępowaniem egzekucyjnym. Stanowisko to jest
utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN z: 24
kwietnia 2013 r., III CNP 13/13; 10 grudnia 2010 r., II CNP 76/10; 15 czerwca
2022 r., III CZ 218/22, podobnie uchwała SN z 26 lutego 2021 r., III CZP 22/20).
Analogiczny wniosek wypływa także z uzasadnienia rządowego projektu
ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (druk
Sejmu VI kadencji nr 2525), którą to ustawą wprowadzono art. 7674 § 3 k.p.c. We
wspomnianym uzasadnieniu wprost stwierdzono, że „skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje tylko od prawomocnych wyroków
sądu drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie, oraz postanowień co
do istoty sprawy kończących postępowanie, wydanych przez sąd drugiej instancji
w postępowaniu nieprocesowym, w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie
wykonalności orzeczeń sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie
i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub
ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą", a od „innych prawomocnych
orzeczeń, w tym w szczególności wydanych w postępowaniu egzekucyjnym oraz
upadłościowym i naprawczym, skarga nie przysługuje”.
III CZ 55/25
4
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie było prawidłowe, a zażalenie
podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[r.g.]
